Кіріспе

Ирландиялық шөпші (17981872) Бриджит Эллен "Бидди" Ерли (туған тегі О'Коннор немесе Коннорс; 1798 1872) - көршілеріне көмектескен дәстүрлі ирландиялық шөпші және бұршақ феаса ("көрнекі, дана әйел"). Ол жергілікті шаруалар мен католик діни қызметкерлерінің қалауына қарсы әрекет еткенде, оны сиқыршылықта жалған айыптапты.

Балалық шақ

Бидди Эрли Клэр округіне қарасты Фаха Ридж қаласында кедей фермер Джон Томас Коннорс пен оның әйелі Элленнің (бала күні Ерли) отбасында дүниеге келген. Биддиді Бриджет Эллен Коннорс деп атайды, бірақ кейіннен Ерли есімін қабылдады. Бала кезінде ол жақын маңдағы зығырдан жасалған талшықтардан тоқылған әкесінің киімдерін киетін. Ол уақытының көп бөлігін жалғыз өткізді және "әулиелермен сөйлеседі" деп айтылды. Ол жақсы көңіл-күйде болды және ақыл-ойға ие болды, бірақ ол өз заманындағы көпшілік адамдар сияқты оқуға немесе жазуға үйренген жоқ. Ол отбасымен және достарымен бірге ирланд тілінде сөйлесе, бірақ ағылшын тілін біраз білетін. Элен Коннорс (бала күні Ерли) өзінің ерекше өсімдіктермен емдейтіндігімен танымал болды және қызының көптеген рецепттерін үйретті. Бұл рецепттер сол кездегі әдеттегідей отбасылық құпия ретінде сақталған. Биддиге 16 жасқа толғанда, анасы тамақ тапшылығынан қайтыс болып, үй шаруасын өзіне қалдырды. Анасы қайтыс болғаннан кейін алты ай өткенде әкесі де тиф ауруынан қайтыс болды. Жал төлей алмай, балалық шағы өскен үйінен кетіп қалады.

Жас кезі

18 жасында Лимерикке жақын Кархин қаласында жер иесімен жұмыс істей бастайды, бірақ оның өзін-өзі ұстауы үшін жиі мазақталады. Көп ұзамай ол жергілікті кедейлер үйіне көшіп барды. Осы кезеңде ол жиі базар күндері Гуртинрегге кіретін, сол жерде ол өзінің алғашқы күйеуі Пэт Маллимен кездесті. Олар бірнеше кедергілерге тап болды: Пэт Біддиден екі есе үлкен, оның ұлы бар еді, ал Биддидің оған беретін қалыңдықтары жоқ еді. Алайда олар үйленді. Үйленуден кейін Бидди оның жалғыз баласы Пэддиге дүниеге келді. Отбасы Фейклдегі үш бөлмелі үйде тұрды, бұл жерде Бидди өзінің емделушілігімен таныла бастады. Бидди ешқашан өз қызметтері үшін ақша сұраған емес, бірақ клиенттеріне оны қалай өтеуге болатынын шешуге мүмкіндік берді. Ол кезде виски мен поитін кең таралған тауарлар болатын, сондықтан оның үйінде жиі алкоголь көп болатын, ақырында адамдар ішімдік ішіп, карта ойнайтын орын ретінде танымал болды. Бидди 25 жасында жесір қалды. Кейін ол өзінің өгей ұлы Джон Маллиге Пат қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай үйленді. Осы неке кезінде оның атақ-даңқы артып келеді, бірақ оның отбасылық өмірі күндіз-түні әр түрлі уақытта келетін және кететін көптеген адамдармен жиі бұзылады. Оның ұлы Пэдди Джонға тұрмысқа шыққаннан кейін бірнеше жыл өткен соң үйден шығып кетті. Джон Малли 1840 жылы бауыр ауруынан қайтыс болды, ал Бидди 42 жасында қайтадан жесір қалды. Оның үшінші некесі өзінен жас Том Фланнери деген жігітке болды. Том жұмысшы және Финли, Куин, Клэр округіне жататын жерлесі болды. Олар Килбарронның Дромор төбесіндегі екі бөлмелі үйге көшіп келді. Ол БИДДИ ЭРЛИ көлі деп аталатын көлдің үстінде орналасқан. Осы кезеңде оның атақ-даңқы жоғары болды, үйі тіпті тығыз орналасқан.

Еңбек пен атақ

Адамдар дін қызметкерлері мен дәрігерлерден көмек алмағанда немесе дәрігерге бара алмағанда, олар Биддиге жүгінген. Ол ауруларды тек шөппен немесе рецептпен емдеп қана қоймай, олардың денсаулығын да жақсартты. Ол көрегендік пен интуитивтілікке ие болды, бұл оған адамдардың қажеттіліктерін тануға және түсінуге және оларды шешу үшін тиісті әрі шығармашылық шараларды таңдауға көмектесті. Биддиді кейде жануарларды емдеуге де шақыратын. Оның кезінде мал өлімі қажетті жұмыстарды орындай алмай, ферманы құлдыратуы мүмкін еді. Бұл өте маңызды, себебі бұл өз кезегінде үйден қууға, кедейлікке, ал өте ауыр жағдайларда адам өмірінен айыруға әкелуі мүмкін. Сол себепті де шаруалар Биддиден күнделікті өмірге байланысты басқа да мәселелерге көмектесуін сұрайды. Бір кезде Бидди өзінің әйгілі болған бөтелкесін сатып алады. Ол жиі қараңғы сұйықтықты қамтитын бөтелкеге қарап, қонақтарына мүмкін болатын емдіктерді қарастыратын. Ол бөтелкені барлық жерге алып баратын, тіпті өлгенде де оны өзімен бірге алып жүретін. Оның емделуінің басты себебі оның танымал болуы, бірақ оның мықты тұлғасы да маңызды фактор болды. Бір биографтың айтуынша, "Биддидің істегендері, егер қысымға ұшыраған шаруалар батыл әрекет еткен болса, олардың өздері де солай істеген болар еді", өйткені ол тәуелсіз болған және "парыздар мен жер иесінің билігінен бас тартқан". Оның өліміне бір діни қызметкер қатысқан, ал оның досы және көршісі Пэт Логнен оны Клэр графтығындағы Фейкл қорымында жерлеуді ұйымдастырды.

Мұра

Биддимен жеке қарым-қатынаста болған адамдардың соңғы буыны 1950 жылдары аяқталды. Бүгінгі күнге дейін сақталып келе жатқан аңыздар Ирландияның батысындағы ауызша дәстүрден бастау алды. Кейін леди Грегори Биддидің өлімінен 20 жыл өткеннен кейін құнды әңгімелер жинағын жинады, ал Меда Райан мен Эдмунд Ленихан ата-аналары немесе ата-бабалары Биддимен жеке қарым-қатынаста болған көптеген адамдармен сұхбатқа негізделген кітаптар жазды.