Кіріспе
Американдық полиция қызметкері және электрлік жол-көлік жарығының өнертапқышы (1887-1958) Лестер Фарнсворт Вайр (3 қыркүйек 1887 - 14 сәуір 1958) - американдық полиция қызметкері және өнертапқышы. 1912 жылы электрлі жол-көлік жарығын ойлап тапқан. Уайр Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласында жол-көлік инспекторы, кейіннен Солт-Лейк-Сити полиция бөлімінде (SLCPD) детектив болып жұмыс істеді. Ол электрлік жол белгісін SLCPD Жол қозғалысы бюросының басшысы болған кезде ойлап тапты. Оның алғашқы ағаштан жасалған жол-көлік жарығы 1912 жылы Солт-Лейк-Ситидің орталығына орнатылды. Алғашқы қоғамдық сезімдер Уайрдың жол-көлік сигналын қызығушылықпен және мақұлдамаса да, уақыт өте келе ол біртіндеп қабылданды, ал 1926 жылы қала Уайрдың өнертабысына негізделген автоматтандырылған жол-көлік сигналдары жүйесін іске қосты. Уайр өмір бойы жол-көлік шамдарының дизайнында жұмыс істеді, ал кейіннен металл раманы қолдана отырып, жол-көлік шамдарын толықтай қайта жасады. Уайр өзінің жол-көлік шамдарына патент бермеді, ал 1960 жылдары екі түпнұсқалық модель де жоғалып кетті. Алайда оның еңбегі Америка Құрама Штаттарында жол-көлік жарығының пайда болуы мен кеңінен қолданылуына үлкен ықпал етті. Уайрдың жол-көлік шамдарының естелік көшірмелері түпнұсқалардың жоғалғаннан бері жылдар бойы жасалды, ал оның заманауи жол қозғалысын басқаруға қосқан үлесін Ютаның көлік департаменті (UDOT) еске алады.
Lester Farnsworth Wire (September 3, 1887 – April 14, 1958) was an American police officer and inventor. He is credited with the invention of the electric traffic light in 1912. A native of Salt Lake City, Utah, Wire worked as a traffic officer and later as a detective for the Salt Lake City Police Department (SLCPD). He was prompted to invent his electric traffic light while heading the SLCPD's Traffic Bureau. His first traffic light, built of wood, was installed in downtown Salt Lake City in 1912. Though initial public sentiment viewed Wire's traffic light with curiosity and disapproval, it was gradually accepted over time, and by 1926 the city was operating a system of automated traffic lights based on Wire's invention. Wire continued to work on traffic light designs throughout his life, and later fully redesigned his traffic light using a metal frame. Wire never patented his traffic lights, and by the 1960s, both of the original models had been lost. However, his work played a significant role in the later development and widespread adoption of the traffic light in the United States. Commemorative replicas of Wire's traffic lights have been built over the years since the loss of the originals, and his contributions to modern traffic management are memorialized by the Utah Department of Transportation (UDOT).
Ерте өмір
Лестер Уайр 1887 жылы 3 қыркүйекте Уайрдың балалары Франк пен Лиданың отбасында Уайр штатының Солт-Лейк-Сити қаласында дүниеге келген. Оның үш әпкесі бар еді: Ора, Зельта және Эдит. Ол да, оның отбасы да мормон еді. 1897 жылы Лестер мен оның әпкелері дифтериямен ауырады, бірақ Франк пен Лида, христиан ғылымына сенетіндер, балаларының ауруына ең жақсы ем дұға деп сенді және оларға емделуді немесе өзін-өзі карантинге алуды талап етпеді; Франк кейінірек олар тек құйрық ауруымен ауырады деп сенді. 4 жасар Ора мен 8 жасар Зельта ауруынан қайтыс болғаннан кейін, дау туындады, ал Франк ақырында адам өлтірген деп айыпталды. 1909 жылы Юта университетіне заңгерлік мамандыққа оқуға түседі, бірақ ол өте қымбат деп есептейді және әкесі сияқты полиция қызметкері болу үшін оқуды тастайды.
Карьерасы мен өнертабысы
1910 жылы Уайр Солт-Лейк-Сити полициясына қосылды. Ол арнайы атысшы ретінде SLCPD "револьверлік командасының" құрамында атыс жарыстарына қатысып, офицерлер арасында жақсы танымал болды. Юта штатының бірде-бір қаласында, тіпті АҚШ-тың бірде-бір қаласында жол-көлік сигнализациясы жұмыс істемейтін. Өз қызметкерлерінің жұмыс жағдайына алаңдаушылық білдіріп (оларға тіпті ауа райының нашар кезінде де ұзақ уақыт бойы жолдың ортасында тұру керек еді), қаладағы көлік қозғалысы мен қиылыстар олардың санын азайтып, оларды жалғыз басқаруға тырысатын кез-келген адамды басып тастайтынын түсінген Уайр көлік қозғалысын басқарудың жақсы және қауіпсіз әдісін ойлап табуға тырысты. Матай 5:15 -ті өзінің шабыты ретінде ("Адамдар шам жағып, оны ыдыстың астына қоймайды, бірақ шам қойғышқа қояды, ол бәріне жарық береді") деп, Уайр электрлік жол сигналын елестетті. Жол-көлік сигналы 10 фут бағанаға орнатылған, қаланың троллейбустық жүйесінің электр желілеріне сыммен қосылған және жолдың жанындағы кабинада полиция қызметкері қолдан жұмыс істеді. Ол 1912 жылы Солт-Лейк-Ситидің орталық бөлігіндегі Мейн-стрит пен 200-ші Оңтүстік көшелерінің қиылысында орнатылған. Ол SLCPD-де Жол қозғалысы бюросының сержанты лауазымына қайта оралуға тырысты, бірақ оның орнын алған офицер оны тастағысы келмеді, сондықтан Вайр оның орнына тұрақты патрульге оралды және 1920 жылдың 8 қаңтарында детектив бюросына қосылды. Уайр сияқты Поттс патент алуға өтініш бермеген. Жол-көлік сигналын алғаш рет 1923 жылы Гарет Морган ойлап тапқан. Ол "СТОП" және "ГО" сигналдары бар үш жолды жол-көлік сигналын, сондай-ақ жаяу жүргіншілерге арналған үшінші сигналды патенттеген. Морган ақырында патентін General Electric компаниясына сатып жіберіп, олар жол-көлік шамдарын жаппай шығара бастады. 1963 жылы наурыз айында оның отбасында "Wire Memorial Museum and Historical Association" атты музей ашылды. Оның әпкесі Эдит Уайр трафиктың ағаш шамдарын Трейси құс үйінен қорғауға тырысты, бірақ ол Уайрдың өлімінен кейін көп ұзамай жоғалып кетті және ешқашан табылмады. Алғашқы металл жол - жарығы Сиракузаға (Нью - Йорк) көшіріліп, көрмеге қойылды. Эдит 1973 жылы қайтыс болғанда, ол өзінің мұрасын Уайр мемориалдық мұражайын жұмыс істеуге қалдырды, бірақ олардың қаражаты жеткіліксіз болды; мүлкінің сенімгерлері мәселені сотқа жіберді, ал Ютаның көлік департаменті мүлк активтерін Уайрдың жол қозғалысын басқаруға қосқан үлесі үшін оны есте қалдыруға келісті. Солт-Лейк-Ситидегі 2060 South 2760 West UDOT Traffic Operations Center-де Лестер Фарнсворт Уайрдың мемориалдық кітапханасы бар, ал орталықта Уайрдың түпнұсқа ағаш жол-көлік жарығының көшірмесі орналастырылған.