Кіріспе
Ифигеня (Ιφιγένεια) - 1977 жылы түсірілген грек киносы. Михаэль Какойаннис режиссерлік еткен. Фильм Агамемнон мен Клитемнестраның қызы Ифигеня туралы грек мифінің негізінде түсірілген. Какойаннис фильмді, өзінің "Грек трагедиясы" трилогиясының үшіншісі (1962 жылы "Электра" және 1971 жылы "Троялық әйелдер" фильмдері шыққаннан кейін), Эврипидтің "Аулистегі Ифиген" пьесасының сахналық қойылымынан бейімдеген. Фильмде Татьяна Папамошу Ифигеня, Костас Казакос Агамемнон және Ирен Папас Клитемнестра ролдерін ойнады. Музыкасын Микис Теодоракис жазған. "Ифигения" үздік шетел тілі фильмі үшін бір "Оскар" сыйлығына ұсынылды. Ол сондай-ақ 1977 жылғы Канн кинофестивалінде "Алтын пальма" сыйлығына ұсынылды. Iphigenia 1978 жылы Бельгияның Femina сыйлығын алды және 1977 жылы Салоники кинофестивалінде үздік фильм сыйлығын алды, онда Татьяна Папамошу Iphigenia рөлі үшін үздік әйелдің басты рөлі сыйлығын алды.
Сюжет
Ифигения Троя соғысы алдындағы оқиға туралы баяндайды. Меньелдің әйелі Хелен Приамның ұлы Париспен Трояға қашып кетеді. Агамемнон, Менелайдың ағасы және Аргос патшасы, Еленді қайтарып алу үшін Аулиске үлкен грек экспедициясын жинады. Алайда Арманида Агаммнонның әкесі Атрейдің ашуынан ашуланып, грек флотын тоқтатуға дауыл туғызды. Бұл фильмнің басталуына жағдай жасайды. Грекия әскерлері желдің шығысқа қарай соға бастағанын, олардың қайықтарын Трояға қарай алып баратынын мәңгіліктей күтіп отыр. Олар шаршап, шаршап, аш болып, шайқасқа құштар. Агамменон (Коста Казакос) оларды жайғастыру үшін жақын маңдағы Артемидаға арналған ғибадатханадан қойларды алуға рұқсат береді. Одан кейін орын алған хаоста Артемиданың қасиетті бұғысы кездейсоқ өлтіріледі. Бұл Артемида ғибадатханасының бас діни қызметкері Калхастың (Димитрис Аронис) ашуын туғызады, ол Менелай (Костас Каррас) және Одиссей (Христос Цагас) қатысуымен Агамемнонға оракул береді. Калхастың айтуынша, Артемиданың өзі берген деп есептелетін оракул Агамменноннан киелі жерді арамдағаны және киелі бұғыны өлтіргені үшін құрбандық шалуын талап етеді. Құрбандық шалынған соң Артемида желдің шығысқа қарай соғуына жол ашады, бұл әскерлерге Трояға қарай жүзуге мүмкіндік береді. Ол Агамменнонның тұңғыш қызы Ифигеняны (Татиана Папамошу) құрбандыққа шалуға мәжбүр болады. "Келісім" туралы хабар әскер арасында тез тарайды, бірақ құрбандықтың нақты сипаты оларға уақытша белгісіз болып қалады. Екі ағаның арасында қызу айтыс болғаннан кейін Агамменнон Аргостағы әйелі Клитемнестраға (Ирена Папас) хабар жібереді. Хатта Агамменнон әйеліне қызын Ифигенияны Аулиске жіберіп, Ахиллге (Панос Михалопулос) үйленуге рұқсат етуін сұрайды. Ахилл Мирмидон әскерінің басшысы, Агамемнонның экспедициялық күштерінің бір бөлігі. Күйеуінің нұсқауларына қарамастан, Клитемнестра қызымен Аулиске еріп баруды шешеді. Осы сәттен бастап, кульминациясына дейін, жанжал мен қайғылы оқиға күшейеді. Агамменнон өзінің жоспарына күмәндана бастайды. Агамменон өзінің алдағанын өзінің ескі қызметшісіне (Анжелос Яннулис) мойындағаннан кейін, оны Клитемнестраға тағы бір хатпен жібереді, ақиқатты ашып, Ифигеняның саяхаттауын тоқтатуға шақырады. Алайда, Менелайдың адамдары қызметшіні жолда ұстап алады және Аулиске алып келеді. Келесі кездескен кезде Менелай ағасын жеке пайда үшін Грекияның абыройын құрбан еткені үшін айыптайды. Агамменнон меннелайға бала өмірін қиюдан артық соғыс жоқ деп сендіреді. Олардың келісіміне сәйкес, Агамемнон хатты Клитемнестраға жеке жеткізуді шешеді, бірақ тым кеш. Хабаршы той тойының жақын арада келетінін хабарлайды, оның ішінде Клайтемнестра да бар. Агаммнон бұл жаңалықтан қатты таңғалады да, тағдырға мойынсұнады: "Бүгіннен бастап тағдыр билік етеді. Мен емес. Клитемнестра Аулиске келгеннен кейін қызының әйгілі Мирмидон басшысы Ахиллмен жақын арада үйленетінін қуанышпен еске алады. Алайда, Ифигенияның әкесімен алғашқы кездесуі екі мағыналы, бұл - күйретуші: ол өзінің алдағы үйлену тойы туралы сөйлесе, ол оның жақындап келе жатқан құрбандығы туралы айтады. Олар бір сөздерді қолданғанымен, олардың мағыналары бір-бірінен мүлдем өзгеше. Агамменнон Клитемнестрамен кездескенде, ол оны "тойына" куә болмастан Аргосқа оралуға көндіруге тырысады. Клитемнестра мен Ахилл ақсақал қызметшіден шындықты біледі. Ахилл өзін осы қайғылы оқиғаға ұшыратқан алдамшы туралы білгенде, ұялып, ашуланады. Клитемнестра ашуға түсіп, күйеуіне соңғы рет қарсы шығады. Алайда, Агамемнон өзінің тұзағына түсіп, кері шегіне алмайды, өйткені Одиссей, егер Агамемнон оракулдың талабын орындамаса, құрбандықтың шынайы сипатын әскерге жариялаймын деп қорқытады. Сол арада құрбандыққа дайындық тез жүріп жатыр. "Еш нәрсеге асықпайық, жел күшейіп барады", - дейді Кальхас. Одиссей ақыры әрекетке кіріп, таңдап алған құрбандықты әскерге көрсетеді. Осы аяннан кейін қайту мүмкін емес. Ифигения қысқа уақытқа қашып құтыла алса да, көп ұзамай Одиссейдің сарбаздары оны тұтқынға алады. Фильмнің басында өліп бара жатқан киелі бұғыны еске түсіретін әсерлі сахнада Ифигеня орманның еденінде шаршап, тыныс алмай жатқан күйінде табылады. Бұл жақындап келе жатқан қайғылы оқиғаның сезімін оятады. Оны тұтқынға алғандар, тағдырына бетпе-бет келу үшін, лагерьге қайтарады. Тағдырына мойынсұнып, ол өзінің соңғы тағдырына қарай төбеге көтерілгенге дейін әкесімен соңғы кездесуді өткізеді. Осы уақытта Агамемнон �...
Бастапқы пьесадан ауытқулар
Какойаннис "Аулистегі Ифигенияны" қазіргі заманғы киноға бейімдеу үшін бірнеше өзгерістер енгізді, олардың кейбіреулері түпнұсқа сюжеттен айтарлықтай айырмашылықтар тудырады. Какойанн кейде грек сарбаздарының хорымен ауыстырып, негізгі көріністерді түсіндіру үшін қолданылған дәстүрлі грек трагедиялық хорын жояды. Ол сюжетті әрі қарай өркендету және белгілі бір тақырыптарды білдіру үшін түпнұсқалық пьесада айтылмаған, бірақ айтылған жаңа кейіпкерлерді - Одиссей мен Калхасты қосады. Еврипидтің түпнұсқалық шығармасындағыдай, Какойанни атаулы түрде аяғын екіжақты етіп көрсетеді. Грек мифтері бойынша, Ифигенияны оның өлім сәтінде құдайлар керемет түрде құтқарған, бірақ бұл оқиға драмалық немесе фильмде тікелей бейнеленбеген, Ифигенияның шынайы тағдыры күмәнді қалдырған, бірақ Агамемнонның сөзі оның өлімі, шын мәнінде, жаңа ғана орын алған. Еврипидтің Аулидегі Ифигенісінде Ифигенді құтқару туралы хабаршы екінші қолмен баяндаған. Фильмде бұл оқиғаға ашық сілтеме жасалмаған: көрермен бұлттар мен тұманды көреді, содан кейін Агамменнонның шоктаған көрінісі көрсетіледі.
DVD дискісі
Iphigenia DVD-де MGM Home Entertainment компаниясы 2007 жылдың 24 шілдесінде Region 1 DVD-де шығарды.