Кіріспе
Австралия Жоғарғы Сотының шешімі Кинг Джонсқа қарсы - 1 қыркүйек 1972 жылы Австралия Жоғарғы Сотында шешілген австралиялық сот ісі. Бұл Австралия Конституциясының 41-бабына қатысты және сол бап Оңтүстік Австралияда сайлауда дауыс беруге құқығы бар адамға федералды деңгейде сайлауда дауыс беруге құқық бере ме деген сұраққа қатысты. Бұл іс бойынша басты мәселе 41-баптағы "ересектер" деген сөздің мағынасы болды. Сот бұл сөздерді тек 21 жасқа толған адамдарға қатысты деп шешті. 41-баптың кепілдік немесе өтпелі ереже екендігі туралы маңызды мәселе осы жағдайда қысқаша қаралды.
King v Jones was an Australian court case decided in the High Court of Australia on 1 September 1972. It concerned section 41 of the Australian Constitution, and whether that section gave a person who had the right to vote in elections in South Australia the right to vote in elections at a federal level. The main issue in the case was the meaning of the words "adult person" in section 41. The court decided that those words only applied to people who had attained the age of 21. A more significant issue, whether section 41 is a guarantee or a transitional provision, was considered briefly in this case.
Іс ісі
1970 жылға дейін Австралияда дауыс берудің заңды жасы 21 болды, ол федералды деңгейде де, Австралияның барлық штаттары мен аумақтарында да болды. Алайда сол жылы Батыс Австралия штаты сайлау жасын 18 жасқа дейін төмендетті, ал Жаңа Оңтүстік Уэльс осы жағдай кезінде әлі күшіне енбесе де, жасты төмендету туралы заң қабылдады. Оңтүстік Австралия 1971 жылы жасты төмендетті. Федералды деңгейде Билли МакМахонның басшылығымен Либералды үкімет сайлау жасын төмендетуге қарсы болды және штаттарды ескіруді төмендетуге шақыруларға қарсы болды. 1972 жылы Оңтүстік Австралияның Бас прокурорының 18 жасар қызы Сьюзан Кинг Бутби округінің жергілікті сайлау кеңсесінде дауыс беруге тіркелуге тырысты. Кинг Оңтүстік Австралиядағы сайлауда дауыс беруге тіркелуге құқылы болды, өйткені ол 1970 жылғы көпшілік жасына (кеміту) актісі талап еткендей, 18 жастан асқан. Алайда, сайлау тіркелушісі Эрнест Джонс оны тіркемеді, өйткені ол 21 жастан асқан жоқ, бұл 1918 жылғы одақтастық сайлау туралы заңға сәйкес ең төменгі дауыс беру жасы. Бұл заңның тағы бір ережесіне сәйкес, тіркеуден бас тартқан адамдар өздерінің аты-жөндерін тіркеу туралы бұйрық алу үшін сотқа жүгінуге құқылы болды. Алайда оның өтініші қаралмас бұрын, Австралияның Бас прокуроры, сенатор Айвор Гринвуд 1903 жылғы Сот жүйесі туралы заңға сәйкес, істі Австралияның Жоғарғы сотына ауыстыру туралы бұйрық берді. Басқа екі адам, Джерард Макьюэн және Дэвид Джонс, олар оқуға түсуге тыйым салынғаннан кейін ұқсас өтініштер берген. Іс ұқсас болғандықтан, үш іс де Жоғары сотта бірге қаралды. Оңтүстік Австралия үкіметі де бұл іске араласуға шешім қабылдады. Бұл іс бойынша Кингтің өкілі болып Австралия Сенатының оппозициялық партиясының жетекшісі, лейборист сенаторы Лайонел Мерфи болды. Джонстың атынан Австралияның солиситор-генералы сөйледі.
Дәлелдері
Кингтің негізгі аргументі Австралия Конституциясының 41-бабына негізделген. Осы бөлімде былай деп көрсетілген: 41. Мемлекеттің парламенті палатасының саны көп сайлауында дауыс беру құқығын иеленген немесе сатып алған ересек адамға, бұл құқық жалғасқан кезде, Қауымдастықтың кез келген заңы Қауымдастықтың Парламенті палаталарының кез келгеніне сайлауда дауыс беруге кедергі келтірмейді. Дәлел бойынша, Кинг Оңтүстік Австралияның Ассамблеясының (Оңтүстік Австралия Парламентінің көпшілік палатасы) сайлауында дауыс беруге құқығы бар ересек адам болғандықтан, ол 1918 жылғы Одақ сайлау актісі бойынша федералды сайлауға қатысуға немесе дауыс беруге кедергі келтіре алмады.
41. No adult person who has or acquires a right to vote at elections for the more numerous House of the Parliament of a State shall, while the right continues, be prevented by any law of the Commonwealth from voting at elections for either House of the Parliament of the Commonwealth. The argument was that, because King was an adult person who had a right to vote in elections for the South Australian House of Assembly (the more numerous house of the Parliament of South Australia), she therefore could not be prevented from enrolling or voting in federal elections by the Commonwealth Electoral Act 1918.
"Ересектер"
Алайда, жауап беруші Джонстың басты дәлелі - Кинг 41-баптың мағынасында "ересекті адам" емес, өйткені ересек адам 21 жасқа толған адамды білдіреді. Австралия Конституциясы құрылған кезде "ересектер" сөзі 21 жастан асқан адамды білдіретінін анық түсінген болар еді және 21 жасқа дейінгі кез-келген адамды білдіретін "бала" сөзімен салыстырғанда қолданылған. Бірақ Кингтің айтуынша, Оңтүстік Австралияның 1970 жылғы "Азаматтық жасқа (Кешірілу) туралы" Заңы Оңтүстік Австралияда адамдар заңды түрде ересектер деп саналатын жасты 21 жастан 18 жасқа дейін өзгертті. Лайонел Мерфи сондай-ақ "ересектер" деген сөз шынымен жетілген деп саналатын адамды білдіретінін және 1972 жылы 18 жастан асқан адам жетілген деп саналатындығын, кем дегенде Оңтүстік Австралияда айтты. Мерфи сондай-ақ 18 жастан асқан адамдар заң бойынша некеге тұруға, Австралия қылмыстық заңы бойынша ересектер ретінде сотталуға және Австралия қорғаныс күштеріне қызмет етуге болатынын мысалдар келтірді. Мёрфи көптеген сөздіктерге, соның ішінде заң сөздіктеріне сілтеме жасап, ересектің мағынасын жетілген адам деп түсіндірді. Оңтүстік Австралия бұл іске араласты, ал Оңтүстік Австралияның солиситор-генералы Австралия Конституциясының 41-бабы штаттар арасында сайлау құқығы барларға қатысты айырмашылықтарға жол беретінін дәлелдеді. Ол бөлімде "ересектер" деген сөзді техникалық заңдық сөз ретінде қолданбағанын (себебі техникалық сөздер "көпшілік" немесе "толық жастағы" сияқты сөздер) айтты, бірақ жай ғана ересек адамның жалпы мағынасына сілтеме жасады. Осылайша 41-бапта Корольге дауыс беруге құқық берілді, өйткені Оңтүстік Австралияда "ересекті адам" деген мағына 18 жастан асқан адам болды. Мерфи Австралияда 18 жастан асқан адамдар жетілген адамдар деп саналады деген пікірді растау үшін әлеуметтану профессорынан дәлел алуға тырысты. Алайда, Бас судья Барвик соттың бұл дәлелді тек 41-баптағы "ересектер" деген сөздің мағынасы анық емес деп тапқан жағдайда ғана қарастыратынын айтты.
41-бөлімнің сипаты
Жауапкер Джонс үшін келтірілген басқа бір дәлел 41-баптың тек қана өтпелі ереже болу үшін, тек Австралия Парламенті федералды сайлауда кім дауыс бере алатыны туралы заңдар шығарғанға дейін ғана күшіне ену үшін жасалғаны болды. Осы тұрғыдан алғанда, осы бапты Конституция күшіне енген кезде өмірде болған ересектерге ғана қатысты деп түсінуге болады немесе Конституция күшіне енген кезде қолданылып жүрген, ал оған сәйкес адамдар дауыс беру құқығын иеленетін мемлекеттік заңдарға ғана қатысты деп түсінуге болады. Бұл дәлелді алғаш рет Джон Квик пен Роберт Гарран 1901 жылы жазған "Австралиялық одақтастықтың түсіндірілген конституциясы" деген кітабында келтірген. Джонс бұл түсіндірме Конституцияның 30-бабы бойынша қабылдануы керек деп мәлімдеді. Бұл бөлімде "Парламент басқаша белгілегенше" адамдардың федералды деңгейде дауыс беруге құқығы мемлекеттік заңдармен анықталады деп көрсетілген. Бұл туралы 41-баптың да осыған ұқсас, парламент бұл туралы заңдар шығарғанға дейін (бұл заңның алғашқысы - 1902 жылғы Комонвелл франчайзи туралы заң) статус-квоны сақтауға арналған өтпелі ереже екендігі айтылды.
Салдарлар
1972 жылғы федералды сайлауда сол жылдың соңында Уитлэм лейбористік үкіметі сайланды, Лайонель Мерфи жаңа Бас прокурор болды. Уитлэм үкіметі 1973 жылы федералды сайлауларда дауыс беру жасын 18 жасқа дейін төмендетті. Виктория, Тасмания және Квинсленд штаттары әлі де 21 жаста дауыс беруге құқылы болды, көп ұзамай олардың да дауыс беру жасын 18 жасқа дейін төмендетті. Осы жағдайда шешілмеген 41-баптың сипаты туралы мәселе 1983 жылы R v Pearson; Ex parte Sipka ісінде қайта қаралды. Сол кезде Лайонель Мерфи Жоғары сотқа тағайындалды және осы бөлімдегі түсіндірмесін қолдауға мүмкіндік алды. Алайда, Мерфи жалғыз қарсылық білдірді, өйткені басқа алты судья бөлімнің тар көзқарасын қабылдады.