Кіріспе

Конфликттің оң жақтарын баса көрсететін саяси теория Агонизм (грекше ἀγών agon, "саймақ") - кейбір конфликт түрлерінің әлеуетті оң жақтарын баса көрсететін саяси және әлеуметтік теория. Ол мұндай қақтығыстың саяси салада тұрақты орын алуын қабылдайды, бірақ жеке адамдар осы қақтығысты қалай қабылдап, оң бағытта бағыттауға болатынын көрсетуге тырысады. Агонистерді демократия туралы пікірталастар және оның әртүрлі тұжырымдамаларында тартыстың рөлі ерекше қызықтырады. Демократияға қарсы дәстүрді көбінесе жауыздық плюрализм деп атайды. Осыған байланысты саяси ұғым - бұл теңестіруші күш. Саяси аядан тыс, агонистік құрылымдар гегемония мен үстемдіктің кең мәдени сын-тексерулерінде, сондай-ақ әдебиет пен ғылыми фантастикада қолданылған.

Агонистік плюрализм

Агонистік плюрализм, сондай-ақ "агонистік демократия" деп аталады, негізінен, Абермастың қарастырушы демократия үлгілеріне агонистік балама ретінде қарастырылады. Агонистік плюрализм теоретиктері, соның ішінде постмодернист ойшылдар Шантал Муффе, Эрнесто Лаклау және Уильям Э. Коннолли тек қана пікір алысу арқылы қол жеткізілетін рационалды әмбебап консенсустың Хабермасиандық түсінігін қабылдамайды. Бірде-бір рационалды консенсусқа жету үшін барлық тараптар бірдей этикалық-саяси қағидаларды қолдауы керек. Дегенмен, көпмәдени плюралистік қоғамдарда агонистік плюралистер бұл ешқашан шын мәнінде болмайды деп санайды, өйткені әртүрлі әлеуметтік сәйкестіктер жеке адамдар арасында татуластырылмайтын айырмашылықтарды тудырады. Делебативтік демократияның Хабермасиялық үлгілері плюралистік қоғамдарға қолайсыз, өйткені олар тек либералды демократиялық теорияның жаңа парадигмаларын ұсынады, олар бірдей рационалистік, универсалистік және индивидуалистік теориялық базаларға негізделген. Осы агонистік ойшылдардың көбісі жаһандық неолиберализмнің идеологиялық нығаюына назар аударады, бұл болжамдағы консенсус гегемонияны қалай күшейтіп, оппозицияны болдырмауға болатынын дәлелдейді. Антонио Грамшидің агонистік теорияға әсерін, негізінен, оның мәдени гегемония теориясы мен кез келген консенсус немесе норманың кеңінен таралған билік құрылымдарын бейнелейтіндігі туралы мәлімдемесімен көруге болады. Осылайша, агонистік плюралистер үшін, егер ақыл-ойды ғана заңды бірыңғай консенсусты бере алмаса және билік тепе-теңдігін ешқашан қоғамдық сферадан алып тастауға болмайды, онда саяси саладағы қақтығыстың болмай қалғанын қабылдауы керек. Эндрю Кнопс агонистік плюралистер, мысалы, Шантал Муфф, саясины "бірден-бір, жалпыға бірдей сипаттауды" олардың саясины түп-тамырымен жойылмас қарама-қайшылық пен жанжалдың әлемі ретінде суреттейтінін айтады. Кнопс үшін саясиның бұл универсалистік сипаттамасы агонистік плюралистердің рационалды аргументацияның постструктуралистік сын-тексеруін әлсіретеді. Агонистік плюрализмді тағы бір сынға алу - оның антагонизмді агонизмге немесе жауларды қарсыластарға айналдыратын нақты жолды қамтамасыз ете алмауы. Агонистік плюралистер антагонизмді реттеу үшін барлық партиялар кейбір этикалық-саяси принциптерді бөлісуі керек деп санайды. Мысалы, сәтті агонистік плюрализм барлық партиялардың "тәуелсіздік" және "еркіндік" сияқты демократиялық идеалдарға қатысты міндеттемелерін бөлісуін талап етеді, дегенмен осы нормативтік тұжырымдамалардың мазмұны топтар арасында айтарлықтай өзгеше болуы мүмкін. Жалпы этикалық-саяси міндеттемелері жоқ жағдайда саяси зорлық-зомбылықты қолдануға тыйым салу үшін нормативтік негіз де жоқ. Теодор Адорно үшін агонизм "қақтығыстың теодизиясы" туралы, онда қарсыластар "әрқайсысы бір-бірін өлтіру үшін бір-бірін өлтіруді қалайды, әрқайсысы әрқайсысының өлімге душар болатын жауы". Агонизм қоғам "өз мүшелерінің қарама-қарсы мүдделерінің өзара байланысынан өзін-өзі өндіретін және көбейтетін" әлеуметтік тәртіптің бір бөлігін құрайды. Адорно агонизмді Гегельдің тарих диалектикасының негізгі қағидасы ретінде қарастырады, онда "диалектика" (яғни, қақтығыс арқылы өсу) - бұл нәрселердің дұрыс емес күйінің онтологиясы. Бұл дүниеде "бір жүйе де, бір қайшылық та жоқ" деген сөз жоқ. Колагуори агония тұжырымдамасын осы сындық, деструктивті аспектіне таяну үшін Адорноның қазіргі заманғы үстемдіктің сын-тегініне кеңеюдің жолы ретінде қайта құру және қақтығысты қалыпқа келтіру мен натурализациялаудың әртүрлі үстемдік пен бағындыруды ақтауға арналған идеология ретінде қалай қолданылатынын анықтау үшін қайта құру. Мысалы, танымал мәдениетпен игерілген агонистік идеология, "әлеуметтік шындықтың әскери анықтамасын" қалыпқа келтіретін өмірдің қайнар көзі ретінде бәсекелестікті атап өту үшін агонистік тақырыптарды пайдаланады. Агонизмнің сыншыл тұжырымдамасы Колагуори мен Адорно дамыған бәсекелестік аспектілерін қазіргі заманның геосаяси саясатында айқын көрінетін үстемдік жобасын нығайту үшін қалай пайдалануға болатынын атап көрсетеді. Колагури агонизмнің сыншыл тұжырымдамасын "жыныстық, таптық және нәсілдік қатынастардағы әлеуметтік қақтығыстардың көптеген формаларын зерттеуге қолдануға болады, онда бәсекелестік қарым-қатынас түрі әлеуметтік иерархиялардың қалыптасуында басым болады. Колагуори "100 жыл технологиялық...