Кіріспе
Ізгі хабарлар оқиғасы Исаның өлімінен кейін денесін майлау Исаның басына немесе аяғына май жағу төрт Ізгі хабарда жазылған оқиғалар. Матай 26 жазбасындағы оқиға, Марқа 14 жазбасындағы оқиға қасиетті сәрсенбі күні, ал Жохан 12 жазбасындағы оқиға Зәйтүн тауының оңтүстік-шығыс беткейіндегі Яһудеяның Бетания ауылында, алапеспен ауырған Шимонның үйінде Құтқарылу мейрамына 6 күн қалғанда орын алады. Матай мен Марқаның жазбаларында Исаны атын атамаған әйел майлаған деп жазылған. Жақияның жазбасында бұл әйелдің Мәриям деп аталғаны бар. Лұқа 7 - ші тарауда Исаның Наин және Қапарнаум қалаларында қызмет еткенін көрсеткендей, Лұқа кітабындағы оқиғаның аты аталмаған күнәкар әйелмен байланысты екендігі белгілі. Құрметті хош иісті май жағу сол кездегі басқа әдебиеттерде жиі айтылады; алайда, Жохан мен Лұқада жазылғандай, Исаның аяғын кептіру үшін ұзын шашты қолдану басқа жерде жазылған жоқ және оны ерекше ым қимыл ретінде қарастыру керек. Бұл әйелдің кім екені, қай жерде болғаны, қай уақытта болғаны және оның хабары жайлы көп айтылып келеді.
the anointing of Jesus' body after his death
The anointings of Jesus’s head or feet are events recorded in the four gospels. The account in Matthew 26, Mark 14, takes place on Holy Wednesday, while the account in John 12 takes place 6 days before Passover at the house of Simon the Leper in Bethany, a village in Judaea on the southeastern slope of the Mount of Olives. In Matthew and Mark, he is anointed by an unnamed woman. In John, the woman is identified as Mary of Bethany, the sister of Martha and Lazarus of Bethany. The event in Luke features an unnamed sinful woman, and is in the northern region, as Luke 7 indicates Jesus was ministering in the northern regions of Nain and Capernaum. The honorific anointing with perfume is an action frequently mentioned in other literature from the time; however, using long hair to dry Jesus's feet, as in John and Luke, is not recorded elsewhere, and should be regarded as an exceptional gesture. Considerable debate has discussed the identity of the woman, the location, timing, and the message.
Ізгі хабарлар
Бұл оқиға (немесе оқиғалар) Матай 26, Марқа 14, Лұқа 7 және Жохан 12 жазбаларында баяндалған. Иса Бетанияда бұрын алапеспен ауырған Шимонның үйінде отырғанда, бір әйел Исаның қасына келді. Мұны көрген шәкірттерінің ашулары чыкты. "Бұл не үшін керек?" деп сұрады. - Бұл иісмайды қымбат бағаға сатып, түскен ақшаны мүсәпірлерге үлестіруге болатын еді ғой! - десті. Иса мұны біліп: - Әйелді неге мазалайсыңдар? Ол маған керемет іс жасады. Мүсәпірлер әрдайым қастарыңда ғой, ал Мен ұдайы қастарыңда бола бермеймін. Ол осы иісмайды денемді қабірге қоюға дайындауға құйып жіберді. Сендерге шын айтамын: осы Ізгі хабар қай жерде болмасын бүкіл дүние жүзінде уағыздалғанда, осы әйелді де еске алып, істегенін айтатын болады. Иса бұл кезде Бетанияда, бұрын алапеспен ауырған Шимонның үйінде болатын. Сонда бір әйел Исаға жақындап келді. Оның қолында нард деген өсімдіктен жасалған таза, аса құнды иісмайға толы алебастр құтысы бар еді. Әйел құмыраны сындырып, иісмайды Исаның басына құйды. Сонда кейбіреулер ашуланып, өзара былай десті: " Мына майды неге ысырап етті? Оны бір жылдық жалақыдан да артық бағаға сатып, түскен ақшаны мүсәпірлерге үлестіруге болатын еді ғой! - десті. Олар қызды қатты сөгіп тастады. Иса: "Оны қалдырыңдар! "Неге оған қысым көрсетесің? Ол маған керемет іс жасады. Мүсәпірлер әрдайым қастарыңда ғой, оларға қалаған кезде қайырым көрсете аласыңдар. Бірақ мен әрдайым сендерде бола бермеймін. Ол қолынан келгенін істеді. Ол осы иісмайды денемді қабірге қоюға дайындауға арнап құйды. Сендерге шын айтамын: осы Ізгі хабар қай жерде болмасын бүкіл дүние жүзінде уағыздалғанда, осы әйелді де еске алып, істегенін айтатын болады. Бірде парызшылдар тобының бір мүшесі Исаны тамаққа шақырды. Иса парызшылдың үйіне келіп, дастарқан басына жайғасты. Сол қалада тұратын бір күнәкар әйел Исаның парызшылдың үйінде дастарқан басында отырғанын естіп қалды. Ол иісмайға толы мөлдір тас құтысын алып, әлгі үйге келді. Әйел Исаның арт жағында, Оның аяқ жағында жылап тұрды. Көз жасын Оның аяғына төгіп, оны сүрте бастады. Содан соң ол балаларды шашымен сүртіп, сүйіп, үстіне хош иісті май құйды. Исаны қонаққа шақырған парызшыл адам мұны көргенде іштей: " Егер Бұл нағыз пайғамбар болса, Өзіне қолын тигізген әйелдің кім екенін және қандай екенін білер еді. Ол күнәкар ғой " , - деп ойлады. Иса оған: - Шимон, саған айтатын сөзім бар, - деп жауап берді. Ол: - Айтыңызшы, мұғалім, - деді ол. Иса былай деді: "Бір қарыз берушіге екі адам қарыздар болды. Біреуі бес жүз күміс теңге, ал екіншісі елу күміс теңге қарыздар екен. Олардың қарызын қайтаратын еш нәрселері болмағандықтан, сол адам екеуінің де қарызын кешірді. Ендеше, екеуінің қайсысы оны көбірек жақсы көреді?" - деп сұрады. Шимон: - Көбірек кешірілгені деп ойлаймын, - деп жауап берді. Иса оған: "Сен дұрыс айттың", - деді. Содан әйелге бұрылып, Шимонға: - Мына әйелді көріп тұрсың ба? - деді. Мен сіздің үйіңізге келдім. Сен аяғымды жуатын су берген жоқсың. Ал ол аяғымды көз жасымен сүртіп, шашымен сүртті. Сен Мені бетімнен сүймедің. Ал ол Мен келгеннен бері тоқтамастан аяғымды сүйіп отыр. Сен басыма май құймадың, ал ол Менің аяғыма иісмай құйды. Сондықтан саған айтамын: оның көптеген күнәларының бәрі де кешірілді, өйткені ол өте қатты сүйген. Ал кімге аз кешірілсе, сол азғана жақсы көреді". Содан Иса әйелге: - Күнәларың кешірілді! - деді. Сонда Исамен бірге дастарқан басында отырғандар іштерінен: " Күнәларды да кешіретін Бұл кім Өзі? " - деп ойлады. Бірақ Иса әйелге: - Сен сенімің арқылы құтқарылдың. Аман-есен қайта бер, - деді. Құтқарылу мейрамына алты күн қалғанда Иса Бетанияға барды. Сол ауылда өлімнен қайта тірілткен Елазар тұратын. Сол жерде Исаның құрметіне қонақасы берілді. Марта оларға қызмет көрсетті. Ал Елазар Исамен дастарқан басында отырғандардың бірі еді. Сонда Мәриям бір қадақтай таза, аса құнды иісмайға толы құтыны алып, Исаның аяғына құйып, шашымен құрғатты. Үй иісмайдың хош иісіне толды. Ал Исаның шәкірттерінің бірі, кейін Оған опасыздық жасайтын Яһуда Исқариот, бұған наразылық білдіріп: - Неліктен осы иісмай үш жүз күміс теңгеге сатылып, ақшасы мұқтаждарға берілмеді? - деді. 3 Иса оған: Ол бір жылдық жалақыға тең еді". Яһуда бұны мүсәпірлердің қамын ойлағандықтан емес, ұры болғандықтан айтты. Себебі ол ақша салатын әмиянды ※ ұстайтын, сол үшін де сол әмияннан ұрлап жүретін. Иса: - Оны қоя беріңдер! Ол осы иісмайды Менің жерленетін күнімді еске алу үшін жұмсап қойды. Мүсәпірлер әрдайым қастарыңда ғой, ал Мен ұдайы қастарың�...
While Jesus was in Bethany in the home of Simon the Leper, a woman came to him with an alabaster jar of very expensive perfume, which she poured on his head as he was reclining at the table. When the disciples saw this, they were indignant. "Why this waste?" they asked. "This perfume could have been sold at a high price and the money given to the poor." Aware of this, Jesus said to them, "Why are you bothering this woman? She has done a beautiful thing to me. The poor you will always have with you, but you will not always have me. When she poured this perfume on my body, she did it to prepare me for burial. Truly I tell you, wherever this gospel is preached throughout the world, what she has done will also be told, in memory of her." While he was in Bethany, reclining at the table in the home of Simon the Leper, a woman came with an alabaster jar of very expensive perfume, made of pure nard. She broke the jar and poured the perfume on his head. Some of those present were saying indignantly to one another, "Why this waste of perfume? It could have been sold for more than a year's wages and the money given to the poor." And they rebuked her harshly. "Leave her alone," said Jesus. "Why are you bothering her? She has done a beautiful thing to me. The poor you will always have with you, and you can help them any time you want. But you will not always have me. She did what she could. She poured perfume on my body beforehand to prepare for my burial. Truly I tell you, wherever the gospel is preached throughout the world, what she has done will also be told, in memory of her." When one of the Pharisees invited Jesus to have dinner with him, he went to the Pharisee's house and reclined at the table. A woman in that town who lived a sinful life learned that Jesus was eating at the Pharisee's house, so she came there with an alabaster jar of perfume. As she stood behind him at his feet weeping, she began to wet his feet with her tears. Then she wiped them with her hair, kissed them and poured perfume on them. When the Pharisee who had invited him saw this, he said to himself, "If this man were a prophet, he would know who is touching him and what kind of woman she is—that she is a sinner." Jesus answered him, "Simon, I have something to tell you." "Tell me, teacher," he said. "Two people owed money to a certain moneylender. One owed him five hundred denarii, and the other fifty. Neither of them had the money to pay him back, so he forgave the debts of both. Now which of them will love him more?" Simon replied, "I suppose the one who had the bigger debt forgiven." "You have judged correctly," Jesus said. Then he turned toward the woman and said to Simon, "Do you see this woman? I came into your house. You did not give me any water for my feet, but she wet my feet with her tears and wiped them with her hair. You did not give me a kiss, but this woman, from the time I entered, has not stopped kissing my feet. You did not put oil on my head, but she has poured perfume on my feet. Therefore, I tell you, her many sins have been forgiven—as her great love has shown. But whoever has been forgiven little loves little." Then Jesus said to her, "Your sins are forgiven." The other guests began to say among themselves, "Who is this who even forgives sins?" Jesus said to the woman, "Your faith has saved you; go in peace." Six days before the Passover, Jesus came to Bethany, where Lazarus lived, whom Jesus had raised from the dead. Here a dinner was given in Jesus' honor. Martha served, while Lazarus was among those reclining at the table with him. Then Mary took about a pint of pure nard, an expensive perfume; she poured it on Jesus' feet and wiped his feet with her hair. And the house was filled with the fragrance of the perfume. But one of his disciples, Judas Iscariot, who was later to betray him, objected, "Why wasn't this perfume sold and the money given to the poor? It was worth a year's wages." He did not say this because he cared about the poor but because he was a thief; as keeper of the money bag, he used to help himself to what was put into it. "Leave her alone," Jesus replied. "It was intended that she should save this perfume for the day of my burial. You will always have the poor among you, but you will not always have me."
Орналасқан жері
Марқа, Матай және Жохан бұл оқиғаның Яһудеядағы Бетания деген ауылда болғанын айтады. Марқа мен Матай Исаның бұл оқиғаны алапеспен ауырған Шимонның үйінде болғанын айтады. Лұқа 7:36 - да Исаның парызшыл Шимонның үйіне қонаққа шақырылғаны жазылған. Лұқа 7:39 күнәкар әйелдің Иса тұрған қалада (гр. ἐν τ πόλει, en têi pólei) тұрғанын анықтайды; Наин жесірінің ұлын қайта тірілту туралы алдыңғы баяндама (7:1117) бұл полис (ағылшын тілінен аударғанда 'қала' немесе 'қала') Наин болғандығын анықтайды. Лұқа 7:11-17 тармақтарда Наин қаласы үш рет polis деп аталады. Ал Лұқа 10:38 - 42 тармақтарда Мәриям мен Мартаның есімі аталмаған мекені 10:38 тармақта "ауыл" (грекше: κώμη, kómé) деп аталады. Сондықтан Лұқа күнәкар әйелді (үлкен) Наин қаласына тілдік тұрғыдан байланыстырады және Мәриям мен Мартаның аты аталмаған жерін (кіші) ауыл ретінде ерекшелейді. Лұқа 7-дегі күнәкар әйел Наин қаласында өмір сүргендіктен, Лұқа 10-дағы Мәриям Ғалилеядағы басқа бір ауылда өмір сүрген, ал Жохан 1112-дегі Мәриям Яһудеядағы Бетанияда өмір сүрген, қазіргі ғалымдардың көпшілігі олардың үш түрлі кейіпкер екендігіне келіседі және күнәкар әйелдің аты 'Мария' деп аталды деп ойлауға ешқандай себеп жоқ. Ақырында, Исаны үйлеріне қабылдаған қонақтар оқиғалардағы төрт түрлі кейіпкер сияқты: Марқа мен Матайдағы алапес Шимон, Лұқа 7-дегі парызшыл Шимон, Лұқа 10-дағы Марта және Жохан 1112-дегі Бетаниялық Елазар.
Бетаниялық Мәриям
Матай 26 және Марқа 14 жазбаларында, сондай-ақ Жохан 12 жазбасында жазылған оқиғалар Бетания қаласына қатысты. Жақияның Ізгі хабарында бұл әйел Мәриям деп аталады. Бұл әрекетті қоршап тұрған сын Мәриямға бағытталған, өйткені ол қымбат майды сатып, түскен ақшаны кедейлерге беруге болатын. Матай/Марқа/Жохан жазбаларында Иса майлауды өзінің қабірленуіне дайындықпен байланыстырады, өйткені ол айқышқа шегеленетін еді.
Күнәкар әйел !
Жақияның әйелі - Марта мен Елазардың әпкесі Мәриям. Марқа мен Матай да бұл әйелдің есімін атаған жоқ. Лұқаның жазбасында бір күнәкар әйел туралы айтылған. Бұл оқиға солтүстік аймақта орын алады, өйткені Лұқа 7 - тарауда Исаның Наин және Қапарнаум қалаларында қызмет еткені айтылған. Әйел көз жасын да, хош иісін де қолданады. Бұл оқиғада Иса күнәкар адамның өзіне қол тигізуіне жол бергені үшін сынға алынады. Лұқаның жазбасында Иса бұл әрекетті әйелдің күнәсімен, өзінің кешірімділігімен және қонақжайлылық танытпауымен байланыстырады.
Құрастыру
Ізгі хабардағы көптеген оқиғалар сияқты, жазушылардың жазған оқиғаларындағы түсініксіз не жоқ мәліметтер оқырмандар мен ғалымдардың әртүрлі түсіндірмелеріне әкеледі. Бұл оқиғалар, әдетте, тәуелсіз оқиғалар деп саналады, бірақ көбінесе Мәриям жезөкше деп болжанады. Бұл жаңа келісімде Мариям деп аталатын бірнеше әйелдердің болуымен жалғасады, бұл Бетаниялық Мариямның Магдалалық Мариям деп түсіндірілуіне әкеледі. Екі оқиғаның не үшін орын алғаны әр оқиғаның егжей-тегжейінен көрінеді. Төртеуі де бір үйде тамақтанып отырды. Бір әйел Исаның басына қымбат май құйды. Алайда Лұқаның жазғандарынан бұл жердің Бетания екені анық көрінбейді. Ал Лұқаның жазбасында бұл үй Шимон есімді парызшылдың үйінде екені айтылған. Жақияның айтуынша, Мәриям мен Лұқа "бұл қалада күнәкар өмір сүрген әйел" деп атаған. Ал Матай мен Марқа "әйел" деп жазған. Майлаудың орындары да әр түрлі, Марқа мен Матайдың айтуынша, майлау басынан, ал Жохан мен Лұқаның жазбаларында аяқтарға май жағу және шашымен сүрту туралы айтылған. Матай, Марқа және Жохан жазған Ізгі хабарлардың негізгі мазмұны бір-біріне ұқсас, бірақ кейбір кішкене айырмашылықтары бар. Бұл сөздер Лұқада жоқ, ол меймандостық пен күнәларды кешіру туралы басқа жазбаларда жоқ пікірлерді жазды.
Талқылау
Жохан мен Лұқаның жазғандары Матай мен Марқаның жазғандарынан өзгеше, өйткені олар май жағу рәсімі басынан емес, аяғынан жасалғанын айтады. Кейбіреулер бұл Лұқа мүлдем басқа оқиға туралы айтып отыр дегенге нұсқайды. Дж. К. Эллиотт былай дейді: "Дінтанушылар жалпы алғанда, төрт жазбаның да бір оқиғаға қатысты екендігіне келіседі". Ол бұл айырмашылықтарды төрт ізгі хабаршысының да өздерінің "теологиялық және драмалық мақсаттарына" сай етіп, ауызша және жазбаша дәстүрлерді "өздерінің апологетикалық мақсаттарына" сай қолданғандарымен түсіндіреді. Лұқа жазған Ізгі хабарда күнәкар болған бір әйелдің Исаның аяғына май құйып, жылап жатқаны және көз жасын Исаның аяғына төгіп, шашымен сүртіп жатқаны туралы айтылған. Сондай-ақ, Лұқаның нұсқасында екі борышкер туралы астарлы әңгіме оқиғаның ортасына енгізілген. Бұл оқиғаның айқышқа шегеленуге дейін бірнеше күн бұрын ғана орын алғандығы мүмкін емес, өйткені Лұқаның ізгі хабарында содан кейінгі көптеген оқиғалар орын алды. Жазбада оның есімі Мәриям деп аталады, ал Мартаның есімі Мартаға ұқсайды, сондықтан ол Лазардың қарындасы Мәриям деп есептеледі. Әйелдің іс-әрекетінің иконографиясы дәстүрлі түрде Мәриям Магдалинамен байланысты, бірақ оны осындай деп танытқан Киелі кітап мәтіні жоқ (ол осы оқиғадан кейін, Лұқа 8-ші тараудың басында алғаш рет есімімен аталады). Оның айтуынша, оның есіміне сай, бұл - ең таза спикер. Тағы бір пікірталаста "кедейлер әрдайым қасыңызда болады" деген сөздің мағынасы туралы айтылады; кейбіреулер бұл жауапты моральдық тұрғыдан салғырт деп сынға алды, басқалары Исаның айқышқа шегеленуіне байланысты, оның жасағаны екі моральдық іс-әрекет арасындағы таңдау емес, қажеттілік екенін түсіндіреді және Исаның заманында сүйікті адамына табыт сатып алған заманауи адам ретінде сынға алынбайды, тіпті оның орнына тамақтандырылуы мүмкін кедейлер болса да. Автобиографиялық "Палм жексенбісінде" автор Курт Воннегут 1980 жылы Пальм жексенбісінде уағыз айтуға шақырылғанын және өзінің мәтіні үшін майлау туралы Жоханның Ізгі хабарын таңдағанын айтады. Воннегут мұны "Христиандық емес кедейлерге деген шыдамсыздықты көргендіктен жасады"; ол аударманы күмәнмен қарады, оған Таудағы уағыздың мейірімділігі жетіспейді деп, өзінің аудармасын ұсынуға мүмкіндік алды. Марқа 14:39 - ға қатысты "Сколардс" аудармасының ескертпесінде былай делінген: "Шәкірттер Исаның нақты айтқан ойын түсінбейді: әйел оның жуырда өліп, жерленетінін білдірді. Марқа Исаның бұл оқиғаның өз есімін ұмытып кеткен әйелдің есінде сақталатынын алдын ала айтқандығын қасақана айтпаған шығар".