Кіріспе

Ізгі хабарлар оқиғасы Исаның өлімінен кейін денесін майлау Исаның басына немесе аяғына май жағу төрт Ізгі хабарда жазылған оқиғалар. Матай 26 жазбасындағы оқиға, Марқа 14 жазбасындағы оқиға қасиетті сәрсенбі күні, ал Жохан 12 жазбасындағы оқиға Зәйтүн тауының оңтүстік-шығыс беткейіндегі Яһудеяның Бетания ауылында, алапеспен ауырған Шимонның үйінде Құтқарылу мейрамына 6 күн қалғанда орын алады. Матай мен Марқаның жазбаларында Исаны атын атамаған әйел майлаған деп жазылған. Жақияның жазбасында бұл әйелдің Мәриям деп аталғаны бар. Лұқа 7 - ші тарауда Исаның Наин және Қапарнаум қалаларында қызмет еткенін көрсеткендей, Лұқа кітабындағы оқиғаның аты аталмаған күнәкар әйелмен байланысты екендігі белгілі. Құрметті хош иісті май жағу сол кездегі басқа әдебиеттерде жиі айтылады; алайда, Жохан мен Лұқада жазылғандай, Исаның аяғын кептіру үшін ұзын шашты қолдану басқа жерде жазылған жоқ және оны ерекше ым қимыл ретінде қарастыру керек. Бұл әйелдің кім екені, қай жерде болғаны, қай уақытта болғаны және оның хабары жайлы көп айтылып келеді.

Ізгі хабарлар

Бұл оқиға (немесе оқиғалар) Матай 26, Марқа 14, Лұқа 7 және Жохан 12 жазбаларында баяндалған. Иса Бетанияда бұрын алапеспен ауырған Шимонның үйінде отырғанда, бір әйел Исаның қасына келді. Мұны көрген шәкірттерінің ашулары чыкты. "Бұл не үшін керек?" деп сұрады. - Бұл иісмайды қымбат бағаға сатып, түскен ақшаны мүсәпірлерге үлестіруге болатын еді ғой! - десті. Иса мұны біліп: - Әйелді неге мазалайсыңдар? Ол маған керемет іс жасады. Мүсәпірлер әрдайым қастарыңда ғой, ал Мен ұдайы қастарыңда бола бермеймін. Ол осы иісмайды денемді қабірге қоюға дайындауға құйып жіберді. Сендерге шын айтамын: осы Ізгі хабар қай жерде болмасын бүкіл дүние жүзінде уағыздалғанда, осы әйелді де еске алып, істегенін айтатын болады. Иса бұл кезде Бетанияда, бұрын алапеспен ауырған Шимонның үйінде болатын. Сонда бір әйел Исаға жақындап келді. Оның қолында нард деген өсімдіктен жасалған таза, аса құнды иісмайға толы алебастр құтысы бар еді. Әйел құмыраны сындырып, иісмайды Исаның басына құйды. Сонда кейбіреулер ашуланып, өзара былай десті: " Мына майды неге ысырап етті? Оны бір жылдық жалақыдан да артық бағаға сатып, түскен ақшаны мүсәпірлерге үлестіруге болатын еді ғой! - десті. Олар қызды қатты сөгіп тастады. Иса: "Оны қалдырыңдар! "Неге оған қысым көрсетесің? Ол маған керемет іс жасады. Мүсәпірлер әрдайым қастарыңда ғой, оларға қалаған кезде қайырым көрсете аласыңдар. Бірақ мен әрдайым сендерде бола бермеймін. Ол қолынан келгенін істеді. Ол осы иісмайды денемді қабірге қоюға дайындауға арнап құйды. Сендерге шын айтамын: осы Ізгі хабар қай жерде болмасын бүкіл дүние жүзінде уағыздалғанда, осы әйелді де еске алып, істегенін айтатын болады. Бірде парызшылдар тобының бір мүшесі Исаны тамаққа шақырды. Иса парызшылдың үйіне келіп, дастарқан басына жайғасты. Сол қалада тұратын бір күнәкар әйел Исаның парызшылдың үйінде дастарқан басында отырғанын естіп қалды. Ол иісмайға толы мөлдір тас құтысын алып, әлгі үйге келді. Әйел Исаның арт жағында, Оның аяқ жағында жылап тұрды. Көз жасын Оның аяғына төгіп, оны сүрте бастады. Содан соң ол балаларды шашымен сүртіп, сүйіп, үстіне хош иісті май құйды. Исаны қонаққа шақырған парызшыл адам мұны көргенде іштей: " Егер Бұл нағыз пайғамбар болса, Өзіне қолын тигізген әйелдің кім екенін және қандай екенін білер еді. Ол күнәкар ғой " , - деп ойлады. Иса оған: - Шимон, саған айтатын сөзім бар, - деп жауап берді. Ол: - Айтыңызшы, мұғалім, - деді ол. Иса былай деді: "Бір қарыз берушіге екі адам қарыздар болды. Біреуі бес жүз күміс теңге, ал екіншісі елу күміс теңге қарыздар екен. Олардың қарызын қайтаратын еш нәрселері болмағандықтан, сол адам екеуінің де қарызын кешірді. Ендеше, екеуінің қайсысы оны көбірек жақсы көреді?" - деп сұрады. Шимон: - Көбірек кешірілгені деп ойлаймын, - деп жауап берді. Иса оған: "Сен дұрыс айттың", - деді. Содан әйелге бұрылып, Шимонға: - Мына әйелді көріп тұрсың ба? - деді. Мен сіздің үйіңізге келдім. Сен аяғымды жуатын су берген жоқсың. Ал ол аяғымды көз жасымен сүртіп, шашымен сүртті. Сен Мені бетімнен сүймедің. Ал ол Мен келгеннен бері тоқтамастан аяғымды сүйіп отыр. Сен басыма май құймадың, ал ол Менің аяғыма иісмай құйды. Сондықтан саған айтамын: оның көптеген күнәларының бәрі де кешірілді, өйткені ол өте қатты сүйген. Ал кімге аз кешірілсе, сол азғана жақсы көреді". Содан Иса әйелге: - Күнәларың кешірілді! - деді. Сонда Исамен бірге дастарқан басында отырғандар іштерінен: " Күнәларды да кешіретін Бұл кім Өзі? " - деп ойлады. Бірақ Иса әйелге: - Сен сенімің арқылы құтқарылдың. Аман-есен қайта бер, - деді. Құтқарылу мейрамына алты күн қалғанда Иса Бетанияға барды. Сол ауылда өлімнен қайта тірілткен Елазар тұратын. Сол жерде Исаның құрметіне қонақасы берілді. Марта оларға қызмет көрсетті. Ал Елазар Исамен дастарқан басында отырғандардың бірі еді. Сонда Мәриям бір қадақтай таза, аса құнды иісмайға толы құтыны алып, Исаның аяғына құйып, шашымен құрғатты. Үй иісмайдың хош иісіне толды. Ал Исаның шәкірттерінің бірі, кейін Оған опасыздық жасайтын Яһуда Исқариот, бұған наразылық білдіріп: - Неліктен осы иісмай үш жүз күміс теңгеге сатылып, ақшасы мұқтаждарға берілмеді? - деді. 3 Иса оған: Ол бір жылдық жалақыға тең еді". Яһуда бұны мүсәпірлердің қамын ойлағандықтан емес, ұры болғандықтан айтты. Себебі ол ақша салатын әмиянды ※ ұстайтын, сол үшін де сол әмияннан ұрлап жүретін. Иса: - Оны қоя беріңдер! Ол осы иісмайды Менің жерленетін күнімді еске алу үшін жұмсап қойды. Мүсәпірлер әрдайым қастарыңда ғой, ал Мен ұдайы қастарың�...

Орналасқан жері

Марқа, Матай және Жохан бұл оқиғаның Яһудеядағы Бетания деген ауылда болғанын айтады. Марқа мен Матай Исаның бұл оқиғаны алапеспен ауырған Шимонның үйінде болғанын айтады. Лұқа 7:36 - да Исаның парызшыл Шимонның үйіне қонаққа шақырылғаны жазылған. Лұқа 7:39 күнәкар әйелдің Иса тұрған қалада (гр. ἐν τ πόλει, en têi pólei) тұрғанын анықтайды; Наин жесірінің ұлын қайта тірілту туралы алдыңғы баяндама (7:1117) бұл полис (ағылшын тілінен аударғанда 'қала' немесе 'қала') Наин болғандығын анықтайды. Лұқа 7:11-17 тармақтарда Наин қаласы үш рет polis деп аталады. Ал Лұқа 10:38 - 42 тармақтарда Мәриям мен Мартаның есімі аталмаған мекені 10:38 тармақта "ауыл" (грекше: κώμη, kómé) деп аталады. Сондықтан Лұқа күнәкар әйелді (үлкен) Наин қаласына тілдік тұрғыдан байланыстырады және Мәриям мен Мартаның аты аталмаған жерін (кіші) ауыл ретінде ерекшелейді. Лұқа 7-дегі күнәкар әйел Наин қаласында өмір сүргендіктен, Лұқа 10-дағы Мәриям Ғалилеядағы басқа бір ауылда өмір сүрген, ал Жохан 1112-дегі Мәриям Яһудеядағы Бетанияда өмір сүрген, қазіргі ғалымдардың көпшілігі олардың үш түрлі кейіпкер екендігіне келіседі және күнәкар әйелдің аты 'Мария' деп аталды деп ойлауға ешқандай себеп жоқ. Ақырында, Исаны үйлеріне қабылдаған қонақтар оқиғалардағы төрт түрлі кейіпкер сияқты: Марқа мен Матайдағы алапес Шимон, Лұқа 7-дегі парызшыл Шимон, Лұқа 10-дағы Марта және Жохан 1112-дегі Бетаниялық Елазар.

Бетаниялық Мәриям

Матай 26 және Марқа 14 жазбаларында, сондай-ақ Жохан 12 жазбасында жазылған оқиғалар Бетания қаласына қатысты. Жақияның Ізгі хабарында бұл әйел Мәриям деп аталады. Бұл әрекетті қоршап тұрған сын Мәриямға бағытталған, өйткені ол қымбат майды сатып, түскен ақшаны кедейлерге беруге болатын. Матай/Марқа/Жохан жазбаларында Иса майлауды өзінің қабірленуіне дайындықпен байланыстырады, өйткені ол айқышқа шегеленетін еді.

Күнәкар әйел !

Жақияның әйелі - Марта мен Елазардың әпкесі Мәриям. Марқа мен Матай да бұл әйелдің есімін атаған жоқ. Лұқаның жазбасында бір күнәкар әйел туралы айтылған. Бұл оқиға солтүстік аймақта орын алады, өйткені Лұқа 7 - тарауда Исаның Наин және Қапарнаум қалаларында қызмет еткені айтылған. Әйел көз жасын да, хош иісін де қолданады. Бұл оқиғада Иса күнәкар адамның өзіне қол тигізуіне жол бергені үшін сынға алынады. Лұқаның жазбасында Иса бұл әрекетті әйелдің күнәсімен, өзінің кешірімділігімен және қонақжайлылық танытпауымен байланыстырады.

Құрастыру

Ізгі хабардағы көптеген оқиғалар сияқты, жазушылардың жазған оқиғаларындағы түсініксіз не жоқ мәліметтер оқырмандар мен ғалымдардың әртүрлі түсіндірмелеріне әкеледі. Бұл оқиғалар, әдетте, тәуелсіз оқиғалар деп саналады, бірақ көбінесе Мәриям жезөкше деп болжанады. Бұл жаңа келісімде Мариям деп аталатын бірнеше әйелдердің болуымен жалғасады, бұл Бетаниялық Мариямның Магдалалық Мариям деп түсіндірілуіне әкеледі. Екі оқиғаның не үшін орын алғаны әр оқиғаның егжей-тегжейінен көрінеді. Төртеуі де бір үйде тамақтанып отырды. Бір әйел Исаның басына қымбат май құйды. Алайда Лұқаның жазғандарынан бұл жердің Бетания екені анық көрінбейді. Ал Лұқаның жазбасында бұл үй Шимон есімді парызшылдың үйінде екені айтылған. Жақияның айтуынша, Мәриям мен Лұқа "бұл қалада күнәкар өмір сүрген әйел" деп атаған. Ал Матай мен Марқа "әйел" деп жазған. Майлаудың орындары да әр түрлі, Марқа мен Матайдың айтуынша, майлау басынан, ал Жохан мен Лұқаның жазбаларында аяқтарға май жағу және шашымен сүрту туралы айтылған. Матай, Марқа және Жохан жазған Ізгі хабарлардың негізгі мазмұны бір-біріне ұқсас, бірақ кейбір кішкене айырмашылықтары бар. Бұл сөздер Лұқада жоқ, ол меймандостық пен күнәларды кешіру туралы басқа жазбаларда жоқ пікірлерді жазды.

Талқылау

Жохан мен Лұқаның жазғандары Матай мен Марқаның жазғандарынан өзгеше, өйткені олар май жағу рәсімі басынан емес, аяғынан жасалғанын айтады. Кейбіреулер бұл Лұқа мүлдем басқа оқиға туралы айтып отыр дегенге нұсқайды. Дж. К. Эллиотт былай дейді: "Дінтанушылар жалпы алғанда, төрт жазбаның да бір оқиғаға қатысты екендігіне келіседі". Ол бұл айырмашылықтарды төрт ізгі хабаршысының да өздерінің "теологиялық және драмалық мақсаттарына" сай етіп, ауызша және жазбаша дәстүрлерді "өздерінің апологетикалық мақсаттарына" сай қолданғандарымен түсіндіреді. Лұқа жазған Ізгі хабарда күнәкар болған бір әйелдің Исаның аяғына май құйып, жылап жатқаны және көз жасын Исаның аяғына төгіп, шашымен сүртіп жатқаны туралы айтылған. Сондай-ақ, Лұқаның нұсқасында екі борышкер туралы астарлы әңгіме оқиғаның ортасына енгізілген. Бұл оқиғаның айқышқа шегеленуге дейін бірнеше күн бұрын ғана орын алғандығы мүмкін емес, өйткені Лұқаның ізгі хабарында содан кейінгі көптеген оқиғалар орын алды. Жазбада оның есімі Мәриям деп аталады, ал Мартаның есімі Мартаға ұқсайды, сондықтан ол Лазардың қарындасы Мәриям деп есептеледі. Әйелдің іс-әрекетінің иконографиясы дәстүрлі түрде Мәриям Магдалинамен байланысты, бірақ оны осындай деп танытқан Киелі кітап мәтіні жоқ (ол осы оқиғадан кейін, Лұқа 8-ші тараудың басында алғаш рет есімімен аталады). Оның айтуынша, оның есіміне сай, бұл - ең таза спикер. Тағы бір пікірталаста "кедейлер әрдайым қасыңызда болады" деген сөздің мағынасы туралы айтылады; кейбіреулер бұл жауапты моральдық тұрғыдан салғырт деп сынға алды, басқалары Исаның айқышқа шегеленуіне байланысты, оның жасағаны екі моральдық іс-әрекет арасындағы таңдау емес, қажеттілік екенін түсіндіреді және Исаның заманында сүйікті адамына табыт сатып алған заманауи адам ретінде сынға алынбайды, тіпті оның орнына тамақтандырылуы мүмкін кедейлер болса да. Автобиографиялық "Палм жексенбісінде" автор Курт Воннегут 1980 жылы Пальм жексенбісінде уағыз айтуға шақырылғанын және өзінің мәтіні үшін майлау туралы Жоханның Ізгі хабарын таңдағанын айтады. Воннегут мұны "Христиандық емес кедейлерге деген шыдамсыздықты көргендіктен жасады"; ол аударманы күмәнмен қарады, оған Таудағы уағыздың мейірімділігі жетіспейді деп, өзінің аудармасын ұсынуға мүмкіндік алды. Марқа 14:39 - ға қатысты "Сколардс" аудармасының ескертпесінде былай делінген: "Шәкірттер Исаның нақты айтқан ойын түсінбейді: әйел оның жуырда өліп, жерленетінін білдірді. Марқа Исаның бұл оқиғаның өз есімін ұмытып кеткен әйелдің есінде сақталатынын алдын ала айтқандығын қасақана айтпаған шығар".