Кіріспе

Мэн аралының құқықтық жүйесі - Мэннің дәстүрлі құқығы, жалпы құқықтың бір түрі. Манкс заңдары бастапқыда гаэль тіліндегі Брехон заңдары мен норвег тіліндегі Удал заңдарынан алынған. Осы ерте басталғаннан бері Манкс заңы ағылшын жалпы құқығының әсерінен дамыды, ал Брехон мен Удал қорының бірегейлігі қазір тек меншік және конституциялық құқық саласында айқын көрінеді.

Прецеденттер

Мэнс заңында арал соттарының алдындағы істерге негізделген аралдық міндетті прецедент жүйесі бар. Ағылшындық құқықтық жүйесіндегі прецеденттер, егер олар маңызды және қолданылса, Манс соттарына сенімді. Мэн аралының жоғарғы соты - Құпия кеңесінің сот комитеті. Аралдың дәстүрлі жергілікті апелляциялық соты - Үкімет штабының бөлімшесі.

Жарғы

Бұрынғы жағдайлардан басқа, аралдың заңдары екі негізгі көзден: Тинуальд актілері (оралдық заңнама деп аталады) және Вестминстердегі Парламент актілері арқылы қалыптасады. Ұлыбритания Парламенті мен оның алдыңғысы ағылшын парламентінің Мэн аралына тікелей заң шығару құқығы ұзақ уақытқа созылған және 1765 жылы аралдың Британдық таққа қайта берілуінен бұрын пайда болған. Манға қатысты қолданылған ағылшын заңнамасының осындай мысалдарының бірі - 1541 жылғы Честер мен Ман епископтарының актісі, ол Содор мен Ман епархиясын Йорк провинциясына қосып берді. Дерби Доуэр ісі (1523) бойынша сот шешімі ағылшын заңдарының Ман аралына қолданылуын түсіндіріп, аралға сілтеме жасау қажет екенін айтты: "парламенттің жалпы актісі аралға қолданылмайды, бірақ арнайы атау арқылы акт оған қолданылуы мүмкін". Парламент актісі ішінде Мэн аралына нақты сілтеме жасаудың көрнекті талабын Бас прокурордың штабтық бөлімшесі бас тартты. Харис және Мильреа (1894) олар Парламенттің Актіні аралға кеңейту туралы айқын ниеті жеткілікті деп шешті. Сондықтан ағылшын (содан кейін Ұлыбритания) заңнамасы әдетте Мэн аралына қолданылмайды. Көптеген жағдайларда ол аралға арнайы қолданылады (бүгінде Кеңес қаулысы арқылы жасалады), және бұл әдетте Тинвальдтың келісімімен және мақұлдауымен жасалады. Құпия кеңесінің сот комитеті (Виллиам Кристианның ісі бойынша 5 тамыздағы 1663 жылы) Парламент актілері "қажетті әсері" бойынша Мэн аралына автоматты түрде қолданыла алады деп шешті. Бүгінде Парламент актілері Мэн аралында қажетсіз қайталанудан аулақ болу үшін немесе мәселенің халықаралық аспектісі бойынша дәйекті тәсіл қажет болған жағдайда қабылданады (Ұлыбритания аралдың сыртқы істеріне жауапты).

Аралдық және парламенттік жарғылар арасындағы байланыс

Тинуалдтың жарғысы мен Парламент арасындағы байланыс анық емес. Көптеген ғасырлар бойы және салыстырмалы түрде жақында ғана Парламент актілері Мэн аралының ең жоғарғы заңы деп саналды. Манс соттары Тинуалд актісінің кез келген бөлігін аралға қатысты Парламент актісімен қайшы келетін болса, тіпті Тинуалд актісі кейінгі заң болса да, қолданбайтын болады. Егер шын мәнінде Императорлық актілер мен шаралар аралға толық немесе ішінара қолданылса, аралдық заң шығарушы орган осы қолданысты шектеу немесе өзгертуді жүзеге асыра алады деп айтылмайды. Бұл артықшылықтар кез келген уақытта Императорлық Парламент заңдарымен тоқтатылуы мүмкін. Парламент сондай-ақ оларға қандай да бір кемшіліктерді жүктей алады және кез-келген конституциялық немесе саяси қарсылықтарға қарамастан оларға қаржылық заңнаманы жүктей алады. Бұрынғы практикадан ауытқу әлі күнге дейін Таза кеңеске шағым жасау арқылы тексерілмеген.