Кіріспе
Кеннет Ароудың "Әлеуметтік таңдау және жеке құндылықтар" монографиясы (1951, 2 редакция, 1963, 3 редакция, 2012) және оның ішіндегі теорема заманауи әлеуметтік таңдау теориясын, әлеуметтік этика мен дауыс беру теориясының экономикалық дәмді қатаң бірігуін жасады. Кейбір формальды түрде, атаудағы "әлеуметтік таңдау" Ароудың конституция бойынша жеке тәртіптердің жиынтығынан әлеуметтік құндылықтардың қалай жүзеге асырылатынын бейнелеуіне қатысты. Формалды түрде әр әлеуметтік таңдау конституция бойынша "доғалау" (өкімдер жиынтығы) арқылы қабылданған заңдардың мүмкін жиынтығына сәйкес келеді, тіпті әрбір адам барлық заңдарға дауыс бермеген болса да. Бұл жұмыс Ароудың "Жалпы мүмкіншілік теоремасы" деп атаған, одан кейін Ароудың (мүмкінсіздік) теоремасы ретінде танымал болды. Теорема жеке артықшылықтарға шектеулер немесе конституцияның бейтараптығына қол жетімді баламаларға шектеулер болмаған кезде, ықтимал талаптардың жиынтығын қанағаттандыратын әлеуметтік таңдау ережесі жоқ екенін айтады. Нәтиже дауыс беру парадоксін жалпылайды, бұл көпшілік дауыс беру тұрақты нәтижеге әкелмеуі мүмкін екенін көрсетеді.
Кіріспе
Кіріспеде дауыс беру мен нарық диктатура мен әлеуметтік конвенциямен (мәселен, діни кодекстегілер) қарама-қарсы қойылады. Екеуі де әлеуметтік шешімдерді көрсетеді. Дауыс беру мен нарық белгілі бір мағынада әлеуметтік таңдауды жеңілдетеді, ал диктатура мен конвенция оны шектейді. Біріншісі әлеуметтік таңдау жасау үшін әртүрлі дәмі барларды біріктіреді. Бұл мәселе осындай таңдауларды жалпылаудың формальды аспектілеріне қатысты. Бұл тұрғыдан алғанда, оны көпшілік қағидасын құндылық ретінде пайдаланудан туындаған дауыс беру парадоксын талдаумен салыстыруға болады. Дауыс беру парадоксінің ең қарапайым жағдайында 3 кандидат, А, В және С, және төмендегідей төмендеу тәртібімен тізімделген 3 таңдаушы бар. Дауыс беруші 1: А Б С Дауыс беруші 2: Б Б А Дауыс беруші 3: С А Б 2 үміткердің дауысы үшін көпшілік қағида бойынша А Б-ны, Б С-ны жеңеді, бірақ С А-ны жеңеді. Көпшілік қағидасы 3 үміткердің ішінен біркелкі таңдау жасайтын жеке тұлға үшін жұмыс істейді, бірақ жалпы мағынада "әлеуметтік таңдау" үшін міндетті емес. Arrow басқа құндылықтарды пайдалана отырып, басқа да дәмді агрегациялау әдістері (дауыс беру немесе нарықтар арқылы) мәселені шеше ме немесе басқа да жағынан қанағаттанарлық па деп сұрайды. Мұнда логикалық сәйкестік барлық мәндердің қабылдануына бір тексеру болып табылады. Осы сұрақтарға жауап беру үшін Ароу дауыс беру мен нарық арасындағы айырмашылықты жоюды және жалпы әлеуметтік таңдаудың жалпы категориясын ұсынуды ұсынады. Талдауда мінез-құлық үлгілерін көрсету үшін жеке таңдаудың реттік реті қолданылады. Жеке пайдалылықтың негізгі өлшемдері және, одан да маңыздысы, пайдалылықтың жеке-жеке салыстырулары, мұндай өлшемдер мінез-құлықты бейнелеу үшін қажет емес және өзара үйлеспейтін құндылықтарға байланысты (9-бет). Абрам Бергсонның әлеуметтік әл-ауқат функциясының қалыптасуы бойынша, ол әлеуметтік әл-ауқат экономикасын іске қосты, Ароу әлеуметтік игілікті жеке құндылықтарға тәуелсіз деп табудан аулақ. Керісінше, әлеуметтік құндылықтар жеке құндылықтарды енгізу ретінде пайдалана отырып, әлеуметтік шешім ережелерінің (конституциялық шарттар ретінде гипостатизацияланған) әрекеттеріне жатады. "Әлеуметтік құндылықтар" дегеніміз "әлеуметтік таңдаудан басқа ештеңе емес" (106 б.). Жол бойындағы тақырыптарға ойын теориясы, әл-ауқат экономикасындағы өтемақы принципі, кеңейтілген жанашырлық, Лейбництің ажыратылмаушылықтың сәйкестігі, логролл және әлеуметтік үкімдердің ұқсастығы, Канттың категорикалық императиві немесе шешім қабылдау процесі кіреді.
Voter 2: B C A
Voter 3: C A B
By majority rule for 2 candidate votes, A beats B, B beats C, but C beats A. Majority rule works for an individual selecting consistently among the 3 candidates but not necessarily for the "social choice" in any general sense. Arrow asks whether other methods of taste aggregation (whether by voting or markets), using other values, remedy the problem or are satisfactory in other ways. Here logical consistency is one check on acceptability of all the values. To answer the questions, Arrow proposes removing the distinction between voting and markets in favor of a more general category of collective social choice. The analysis uses ordinal rankings of individual choice to represent behavioral patterns. Cardinal measures of individual utility and, a fortiori, interpersonal comparisons of utility are avoided on grounds that such measures are unnecessary to represent behavior and depend on mutually incompatible value judgments (p. 9). Following Abram Bergson, whose formulation of a social welfare function launched ordinalist welfare economics, Arrow avoids locating a social good as independent of individual values. Rather, social values inhere in actions from social decision rules (hypostatized as constitutional conditions) using individual values as input. Then 'social values' means "nothing more than social choices" (p. 106). Topics implicated along the way include game theory, the compensation principle in welfare economics, extended sympathy, Leibniz's principle of the identity of indiscernibles, logrolling, and similarity of social judgments through single peaked preferences, Kant's categorical imperative, or the decision process.
Дәлел
Дәлел екі бөлімнен тұрады (Arrow, 1963, 97 100). Бірінші бөлімде кейбір сайлаушылардың әлеуметтік паралары үшін әлеуметтік таңдаудың басымдылық танытатын ("қаулы") гипотетикалық жағдайы қарастырылады, бұл сайлаушының жұпқа деген артықшылығына қарамастан, басқа барлық сайлаушылар қарсы болса да. Бұл конституция үшін шектелмеген доменді, Парето мен тәуелсіздікті қанағаттандыратын конституция үшін, сайлаушылардың тәртібі басқалардың тәртібіне қарамастан, әрбір әлеуметтік мемлекеттің жұптары үшін басым болады. Сонымен, сайлаушы диктатор болады. Осылайша, Диктатурасыздық әлеуметтік мемлекеттердің бір жұбы үшін де ешкімнің билік жүргізбейтінін талап етеді. Екінші бөлімде, басқа сайлаушылардың (егер бар болса) басқаша таңдауына қарамастан, әлеуметтік мемлекеттердің кейбір жұптары үшін басым болатын сайлаушылардың жиынтығы қарастырылады. Парето және Конституция үшін шектелмеген домен мұндай жиынтық кем дегенде сайлаушылардың бүкіл жиынтығын қамтиды дегенді білдіреді. Диктатурасыздық бойынша, жиынтықта кем дегенде 2 дауыс беруші болуы керек. Барлық осындай жиындардың ішінде басқа жиындар кішірек болмайтын жиынтықты анықтаңыз. Мұндай жиынтықты шектеусіз доменмен және дауыс беру парадоксінің бейімделуімен салыстыруға болады, бұл әлі де кішірек жиынтықты білдіреді. Бұл постулатқа қайшы келеді және теореманы дәлелдейді.
Қорытынды, түсіндірме және кейінгі әсерлері
Кітапта "доға беру" ережесіне, атап айтқанда, "конституцияға" сәйкес, әлеуметтік таңдау жасау үшін, әлеуметтік жағдайды жақсарту үшін, кейбір ақылға қонымды жағдайлар ұсынылады. Бірақ диктатураға рұқсат беретін кез келген конституция оны талап етеді, ал диктатурасыздықты талап ететін кез келген конституция басқа шарттардың біріне қайшы келеді. Сондықтан, әлеуметтік таңдау парадоксы. Әр түрлі ықтимал дауыс берулердегі шарттар жиынтығы әл-ауқат экономикасын жетілдірді және Ароу конституциясын Ароу алдындағы әлеуметтік әл-ауқат функциясынан ажыратты. Осылайша, ол сондай-ақ конституция бойынша басқалардың дауысы арқылы әлеуметтік қамқорлықты жүзеге асыруға тырысқан агенттің немесе лауазымды адамның шағым жасай алатын кез келген дәйекті әлеуметтік тәртіпті жоққа шығарды. Нәтижесі дауыс беру парадоксін шарттарды қанағаттандыратын кез келген дауыс беру ережесіне, қаншалықты күрделі немесе жан-жақты болса да, жалпылайды және тереңдетеді. 1963 жылғы басылымда Ароу теоремасының қарапайым дәлелі бар қосымша тарау және Блау атап өткен бұрынғы нүктесін түзетеді. Сонымен қатар, ол жағдайлардың артықшылықтарын түсіндіреді және Рикер мен Даль зерттеулерін келтіреді, бұл эмпирикалық мәселе ретінде дауыс беру механизмінiң өтпелілігі қанағаттанарлықсыз әрекетсіздік немесе көпшілік қарсылықты тудыруы мүмкін. Бұл Арроудың конституцияны ықтимал дауыс беру арқылы сипаттауын (яғни, ұжымдық рационалдылық) "әлеуметтік-демократиялық жүйенің маңызды атрибуты" ретінде әр түрлі ортаға толық бейімделуге қабілетті" (120-бет). Теорема Адам Смит пен Бентамнан бастап мінез-құлыққа негізделген әлеуметтік этикалық теорияның түйінін ашып жіберген сияқты. Бірақ Ароу өзінің Нобель сыйлығы туралы лекциясының соңында әлеуметтік таңдау парадоксының философиялық және үлестірушілік әсерлері "елі де анық емес" болса да, басқалар "бұл парадоксты батылдықты түсіретін кедергі ретінде емес, қиындық ретінде қабылдайды" деген үмітін білдіреді. Кейінгі үлкен әдебиет шарттарды кеңейту, әлсірету немесе ауыстыру және салдарларды алу үшін қайта құруды қамтыды. Осыған байланысты, Ароудың негізі дауыс беру теориясын жалпылау және экономикалық саясат пен әлеуметтік таңдау теориясын сыни бағалау және кеңейту құралы болды.