Кіріспе
Польшалық антикоммунистік ұйым (1945 52) Еркіндік және тәуелсіздік қауымдастығы (Зрзезезение Вольнясц и Независлисц, немесе WiN) - Польшаның жер асты антикоммунистік ұйымы 1945 жылы 2 қыркүйекте құрылған және 1952 жылға дейін белсенді болды.
Freedom and Independence Association (Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość, or WiN) was a Polish underground anticommunist organisation founded on September 2, 1945 and active until 1952.
Саяси мақсаттар мен шындықтар
Оның қызметінің басты мақсаты Польшаға Кеңес Одағының үстемдігін болдырмау және коммунизмге қарсы күрес болды. Бұл мақсаттарға қол жеткізу негізінен бейбіт түрде жүргізілуі тиіс болса да, Польшаға кеңестердің үстемдігі және жергілікті коммунистердің жауыздық пен қоқан-лоқыға толы мінез-құлқы жиі WiN-нің қолынан күшті және әскери қарама-қайшылыққа әкелді. WiN күштерінің қару-жарағы жақсы және өте тәртіпті болғанымен, олар Кеңес Қызыл Армиясы мен НКВД бөлімшелеріне қарсы ұзақ мерзімді партизандық соғыс жүргізе алмайды, бұл факт басшылығымен анық түсіндірілді. Осылайша, мүмкіндігінше WiN әскери іс-қимылға емес, керісінше, бұрынғы әскерилер үшін көмек көрсетуге тырысты (жалған құжаттар мен ақша) Отандық армия, Ұлттық қарулы күштер және басқа да поляк қарсылық ұйымдары кеңестермен одақтаспаған деп саналады.
Бастапқы іс-әрекеттер
WiN алғаш рет Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесіне 1946 жылғы поляк халқының референдумының бұрмалануы туралы хабарды жеткізді. Ұйымның мүшелерін Кеңес Одағы да, жергілікті коммунистер де қудалады. НКВД сарбаздары мен "Мамминство общественного безопасности" агенттері Мазовец пен Любельск облыстарында 30 мың адаммен қанды соғыс жүргізді. WiN жасағы Польшадағы көптеген совет түрмелерін азат етті, ал әріптестер мен коммунистік агенттерді өлтірді. Алайда, ұйымға Urząd Bezpieczeństwa агенттері еніп, оның қауіпсіздігі 1945 жылдың соңында қауіпке ұшырады.
Украинаның жер асты қозғалысымен келіссөздер
ДСЗ басшылығының наразылығына қарамастан, олардың ортақ шығу тегі мен Польша мен Украинаны Кеңестерден құтқарудың ұқсас мақсаттарын мойындағаннан кейін, WiN Украина көтерілісші армиясымен (UPA) келіссөздер жүргізді. 1947 жылдың көктемінде Люблин аймағы мен Подлясьеде WiN УПА-мен келісімге қол қойды. Кейде WiN және UPA кеңес мекемелерін жоюда ынтымақтасқан (мысалы, 1946 жылы мамыр айында Хрубижовтегі құпия полиция штабына бірлескен шабуыл). Осыған ұқсас келісімдерге 1945 жылдың мамыр айында Руда Рожаниецкада, сондай-ақ 1945 жылдың сәуірінде Сиедлискада қол жеткізілді.
Соңғы күндер
1947 жылдың сәуір айында WiN-дің көптеген мүшелері жасырынған жерлерін тастап, коммунистік билік шығарған рақымшылықтан пайдаланды. Қайта, көп адам қаза тапты. Ұйым мүшелері Батыстағы поляк басшылары, мысалы генерал Владислав Андерс және ЦРУ-мен бірге Халық Республикасын құлатуды жоспарлаған деп айыпталды. 1947 жылы басшылардың басым көпшілігі үшін сынақ сынағы өтті. Якуб Берман мен Станислав Радкевичтің басшылығымен коммунистік репрессиялық аппарат басшылардың көпшілігін жойды, ал 1953 жылы ұйым жойылды. Алайда жекелеген бөлімшелер Польшаның тәуелсіздігі үшін 1963 жылға дейін күресті. Кейін жарияланған ақпаратта Гелен ұйымының Польшаға WIN миссиясының сәтсіз аяқталуының бір себебі "қауырсақтардың" кеңес құпиясына ішкі ақпаратты бергені болды. Гелен ұйымы - 1946 жылы маусымда Батыс Германияда АҚШ-тың басқыншылық билігі құрған және ЦРУ басқаратын барлау қызметі.