Кіріспе

Шахыл и Гунди ступасы, сонымен қатар "Ступа С1" деп аталады, ол Шахыл и Гунди монастырының шахтасында орналасқан кішкентай әк тастан жасалған ступа. Ступаның қалдықтарының көпшілігі 1928 жылы Ауғанстандағы француз археологиялық делегациясының француз Жюль Барту археологиялық миссиясымен жиналды және Токио ұлттық мұражайымен бірлесіп сақталып, қайта құрылды. Олар бүгінде Париждегі Музей Гюметте көрініс табады. Ол әдетте біздің заманымыздың 2 - 3 ғасырына жатады. Ступаның безендіруі грек буддалық өнерінің қызықты үлгісін көрсетеді, ол эллиндік және үнділік көркем элементтерді біріктіреді. Қайта құру бірнеше бөлімнен тұрады, олар: орнатылған ступаның негізі, шатыр және әр түрлі сәндік элементтер.

Ступаның шатыршасы

Ступаның үстінде күрделі шатыр тұрды, бұл Индо-Коринфтің астанасының әдемі үлгісі, бірақ әдетте батыс әріптестеріне қарағанда бойлық жағынан кеңейтілген. Елорданың орталық кеңістігінде, әдеттегідей, солтүстік-батыс Үндістандағы осы сәулет элементтерінде отырған Будданың кішкентай мүсіні орналасқан болуы керек. Деректерден көрініс тапқан ою-өрнек, акантустың жапырақтарында жалаңаш аморнилер мен жүзім бұталары бар екені көрінеді.

Ступаның негізі

Ступаның негізі - бұл күрделі құрылыс, ол баспалдақпен және екі жағымен ұйымдастырылған үш қабаттан тұрады. Оның аузы шамамен 3 метр, биіктігі 1 метр. Негізгі бөлмеде өте қарама-қарсы көріністер мен мүсіндік мотивтер біріктірілген: төменгі қабатта эллиндік көріністер, ал жоғарғы екі қабатта үнді буддалық көріністер.

Бірінші деңгей: эллиндік өрлеу

Бірінші қабатта бірнеше таза эллиндік көріністер бар, олардың оң жағындағысы ең жақсы сақталған. Сол жақтағы көрініс Гандхарада жиі кездесетін эллиндік көрініс. Сол жақта жас жұп бейнеленген, әйел оң қолында сусын тостағанды ұстап, сол қолымен ер адамның шұлықтарын (гректің жамылғысын) ашып, оның жалаңаш денесін көрсетеді. Оң жақта грек киімін киген қарт жұбайлар, ер адам - сақал, кішкентай бала ер адамға жабысып отыр. Бұл көрініс балалық шақтан бастап, ересек шаққа дейін өтетін өмірдің циклін бейнелейді деп ойлайды. Ортаңғы көрініс айқын емес, бірақ грек киіміндегі әйелмен билеген жалаңаш адамды бейнелейді. Сол жақта үлкен шарап құтысын ұстап тұрған тағы бір аморини тұр. Оң жақтағы адам аузына бір нәрсе ұстап тұр, мүмкін, жұп билеп жатқан флейта. Бұл оқиға Баканалдыққа ұқсайды. Оң жақтағы көрініс ең анық. Онда грек киімін киген әйелдің амфора ұстап, кішкентай балаға жүзім беріп жатқаны, ханшайым киген кісінің кантарос сусын құйылған ыдысты ұстап тұрғаны, хитон киген жігіттің қол барабанда ойнағаны, грек киімін киген әйелдің екі саптық аспапта ойнағаны бейнеленген.

Екінші деңгей: Үндістанның сарайлық көрінісі

Ступаның екінші қабаттарында буддалық үнді сарайының бейнесі орналасқан. Түсіндірулерге байланысты, ол ұлы басын қырқып, буддалық монах болуға көндірілген ханзадалық жұпты көрсетеді. Оң жақтағы соңғы көріністе ол буддалық киім киіп, ата-анасымен қоштасып жатыр. Стилистикалық тұрғыдан алғанда, бұл үнді көріністерін бір суретші, немесе кем дегенде бір ателье және эллиндік көріністермен бір уақытта жүзеге асырғаны өте қызықты. Расында да, бұрын (Маршалл) эллиндік сахнаның Gandharan буддалық сахналардың пайда болуына дейінгі бұрынғы кезеңге тиесілі екендігі айтылған болатын. Екінші қабат үшбұрышты баспалдақпен қоршалған, олар грек буддистік өнерінде жиі кездесетін мотивтер - грек қанатты Кетос теңіз жындысын бейнелейді. Кетос өлімнен кейін басқа әлемге өтудің символы деп саналады. Бунердің кейбір рельефтері әлдеқайда жақсы сақталған және бастапқы Кетос дизайнының жақсы суретін береді.

Үшінші деңгей

Үшінші қабаттың тек бөлшектері ғана сақталған, бірақ олар екінші қабаттағыға ұқсас үнді сарайлық көріністі бейнелейді. Бұл көріністердің төменгі жағында гүлдермен бірге әдемі декоративті гүлдесте бар.

Басқа сәндік элементтер

Сондай-ақ, ступаға байланысты түрлі сәндік элементтер табылған. Әсіресе, эллиндік купидтер мен гүлдесте дизайны, Будда мен Майтреяның безендірілген аркалардағы бейнесі, буддалық баяндау фризі және Гаруданың басы. Баяндамалық фриздің сол жағындағы бөлігі Будданы әдеттегі сахнада (Брахманға сапар) бейнелейді. Ступаны жасау кезінде бұрынғы Индо-грек патшалығынан грек халқының топтары әлі де сақталған болуы мүмкін, тіпті Пәнжаб аймағындағы патшаның (Страто II) басқаруымен ұйымдастырылған, бұл ступадағы эллиндік ықпалдың байлығын және төменгі фриздердегі грек киіміндегі адамдардың бейнелері мен көзқарастарын түсіндіреді.