Кіріспе

217 ж. б. э. римдіктер мен карфагендіктер арасындағы теңіз шайқасы Испаниядағы Азамат соғысындағы шайқас Ебро өзенінің шайқасы - бұл шамамен 40 квинкеремнен тұратын Карфаген флоты мен Гней Корнелий Сципион Кальвус басқарған 35 кемеден тұратын Рим флоты арасында 217 ж. б. э. жазында Ебро өзенінің сағасына жақын жерде болған теңіз шайқасы. Карфагендіктердің Ибериядағы қолбасшысы Хасдрубал Барка Эбро өзенінің солтүстігіндегі римдік базаны жою үшін бірлескен экспедицияны бастады. Карфагендік теңіз контингенті Рим кемелерінің күтпеген шабуылдан кейін толығымен жеңілді, 29 кемеден және Иберия айналасындағы теңіздерді бақылаудан айырылды. Римдіктердің атағы Иберияда осы жеңістен кейін одан әрі артты, бұл Карфагендіктердің бақылауындағы кейбір Иберия тайпаларының көтерілісіне себеп болды.

Кіріспе

218 жылы қысқы уақытта Ханноның Цисса шайқасында жеңілгеннен кейін, Гней Сципион өзінің уақытын Эброның солтүстігіндегі Иберия аймақтарында ұстап тұруды нығайтуға және Тарракодағы базасынан Эброның оңтүстігіндегі Карфагеннің Иберия аумағына шабуыл жасауға жұмсады. Ол Римнен өзінің әскерін күшейту үшін үлкен күштерді алмады. Осы уақытта Карфагеннің Ибериядағы қолбасшысы Хасдрубал Барка өз әскерін кеңейту үшін бірнеше ибериялық алымдарды көтерді. Пундық теңіз контингенті Иберияда б.з.д. 218 жылы қыста Хасдрубал флотына тағы 10 квинкеремді қосты және оларды басқару үшін қосымша экипаждарды оқытты. Б.з.д. 217 жылдың көктемінде Хасдрубал Эброның солтүстігіндегі Рим аумағына бірлескен экспедиция жасады. Ассирубал әскерге қолбасшылық етті, бірақ оның нақты саны белгісіз. Бұл экспедиция жағалаудан өтіп, кемелер түнде әскердің қасына жағалайтын. Гней Сципион Карфаген әскерінің өзінен көп екенін сезініп, теңіз шайқасын жүргізуге шешім қабылдады. Ол тек 35 квинкеремен ғана жұмыс істей алды.

Шайқас

Карфагендіктер Ебро өзеніне жеткен соң, өзен сағасына жақын жерге зәкірледі. Кемешілер мен экипаж азық-түлік іздеу үшін кемелерін тастап кетті, өйткені флотта азық-түлік тасымалдауға арналған көліктер жетіспейді. Хасдрубалдың римдіктердің іс-әрекетін байқауға барлаушыларын жібергенімен, Химильконың Рим кемелерін іздеуге кемесі жоқ еді. Массалиялық екі кеме кемеге ілінген Пуни флотын анықтап, Гнейді Карфагеннің бар екендігі туралы ескерту үшін байқамай қашып кетеді. Рим флоты Тарракодан кетіп, Карфагендіктердің позициясынан солтүстікке қарай 10 миль жерде орналасқан, ал ескертулер Гней Сципиоға жеткен. Гней өз кемелерінде таңдаулы легионерлерді жинап, Пуни флотына шабуыл жасауға аттанды. Хасдрубалдың барлаушылары римдік теңіз флотының жақындап келе жатқанын Пунидің теңіз флотынан бұрын байқап, өз флотына от сигналдары арқылы қауіп-қатер туралы ескертті. Екіпаждың көбі азық іздеп жүрді, сондықтан олар кемесін тез арада жинап, тәртіпсіз жолға шықты. Римдіктердің күмәнді әрекеті нәтижесінде, кемелердің кейбірінде жұмысшылар аз болды. Химилько кетіп бара жатқанда, Хасдрубал өз әскерін жағаға жинап, флотын нығайтады. Карфагендіктердің жауынгерлік тиімділігі кемелердің санында көрінбейді, өйткені олардың флотының төрттен бірінде жаңадан оқытылған экипаж болды. Римдіктер римдік кемелерді алдыңғы қатарға, ал масалиандықтарды артқы қатарға шығарып, екі қатарға бөлінді. Римдіктер Карфагендіктердің кемелерін өзеннен шыға бастағанда, төрт кемесін соққыға ұшыратып, суға батырды, ал тағы екеуін тұтқынға алды. Карфагендіктер өздерінің кемелерін жағаға тастап, әскерге жүгінді. Римдіктер жағаға жеткен кемелердің 23-ін ұстап алып, сүйреп әкетті.

Соңы және маңызы

Бұл жеңіліс ұзақ мерзімде шешуші болды. Карфагендіктер теңіз арқылы шабуыл жасамаса, Хасдрубал Картагенаға қайтуға мәжбүр болды. Карфаген флотының Ибериядағы құрамасы қирағандықтан, Хасдрубал Карфагенді көмекке шақыруға немесе жаңа кемелер жасауға мәжбүр болды. Ол екеуін де істемеді. Ибериялық экипаждар шайқаста нашар нәтиже көрсетті, ал оларды жұмыстан шығару Турдетани тайпасында көтеріліс туғызады, Карфагенді Хасдрубальға 4000 жаяу әскер мен 500 атты әскер жіберуге мәжбүр етеді. Хасдрубал б.з.д. 216 жылы бүлікшілерді бағындыруға жұмсады. Б.з.д. 217 жылы Карфагеннің негізгі флоты Италиядағы Козадан Иберияға бара жатқан жабдықтау флотын басып алды. Публий Корнелий Сципион сол жылдың күзінде 8000 сарбазбен Иберияға келді. Рим Сенатының нұсқауларымен Ибериядан Италиядағы Ганнибалға кез келген көмекті тоқтату керек болды. Бұл Рим Республикасының 211 жылға дейін Иберияға жіберген жалғыз күш-жігері. Сципион ағайындылары Карфагеннің Ибериясына шабуыл жасап, 215 жылы Дертсо шайқасында Хасдрубалмен кездеседі. Гней Сципион Римнің теңіз арқылы жеткізілетін заттарын Карфагеннің Ибериядағы кемелері ұстамайтынына және Рим флотының Ибериядағы Карфагеннің иелігін қалаған кезде шабуылдай алатынына кепілдік берді. Римдіктерге қарсы Ибериядан шыққан жалғыз ірі теңіз экспедициясы б. з. б. 204 жылы Италияға Маго Барка болды.