Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Габискадельф () - Гавайиге тән гүлді өсімдіктер туысы. Гавайлықтардың жергілікті тұрғындар оны "тау гибискусы" дегенді білдіретін "хау куахиви" деп атайды. Латынша Hibiscadelphus деген атау "гибискустың ағасы" дегенді білдіреді. Бұл гүлдер толық ашылмайды. Hibiscadelphus Malvaceae тұқымдасына, Malvoideae қосалқы туысына жатады. Бұл кішкентай тұқымдастың бірнеше түрі жойылып кеткен деп есептеледі, себебі олардың негізгі тозаңдаушылары, Гавай аралындағы бал бауырларымен бірге жойылып кеткен.
Genus of flowering plants
Hibiscadelphus is a genus of flowering plants that are endemic to Hawaii. It is known by the Native Hawaiians as hau kuahiwi which means "mountain Hibiscus". The Latin name Hibiscadelphus means "brother of Hibiscus". It is distinctive for its peculiar flowers, which do not fully open. Hibiscadelphus is in the family Malvaceae, subfamily Malvoideae. Several of the species in this small genus are presumed extinct, as a result of coextinction with their primary pollinators, the Hawaiian honeycreepers.
Сипаттама
Гибискадельфты алғаш рет 1911 жылы австриялық-америкалық ботаник Джозеф Рок Hibiscadelphus giffardianus түрінің негізінде сипаттады. Бұл тұқымдас түрлер - үлкен бұталар немесе ұсақ ағаштар, биік, жалбырақтары дөңгелек. Габисц тұқымдасына гүлдер ешқашан Hibiscus-тың жалпақ түріне ашылмайды, бірақ түтікше түрінде бірге бүктеліп тұрады. Бұл балғанақтардың тозаңдануына бейімделгені деп есептеледі. Жемісі - 15 шашты тұқымнан тұратын дөңес капсула. Батыстағы ботаниктер оны кеш ашқандықтан, гавайлықтарға еуропалықтар келгенге дейін гибискадельф өте сирек кездесетін болған. Төрт түрі H. bombycinus, H. crucibracteatus, H. giffardianus және H. wilderianus тек бір ғана жануардан белгілі болды. Қазіргі таңда белгілі түрлердің төртеуі жойылып кетті, екеуі жабайы табиғатта жойылып кетті және тек өсірілімде ғана сақталады, ал тек біреуі (H. distans) аз, өте қауіпті жабайы популяцияға ие. Олардың баллы балапандарын тозаңдатушылардың жойылуына байланысты нашар тозаңдану факторы болып саналатыны айтылса да, жемістердің мол болуы және кем дегенде кейбір түрлердің жоғары өсіп-өнуі бұған қарсы. Негізгі себеп - бұл семіздіктермен қоректенетін тышқандар. Бұл топтың құлдырауы мысықтардың, масалардың және құс безгегінің келуінен бұрын басталған, өйткені полинезиялық тышқан алғашқы Гавай қоныстанушыларымен бірге келген. Еуропалықтардың қоныстанғанға дейін де, одан кейін де құрғақ орманның кеңінен жойылуы да маңызды фактор болды.
Hibiscadelphus was first described by Austrian American botanist Joseph Rock in 1911 on the basis of the species Hibiscadelphus giffardianus. Species in this genus are large shrubs or small trees, up to tall, with nearly circular leaves. The genus is characterized by flowers that never open to the flat form of Hibiscus, but remain folded together in a tubular form. This is presumed to be an adaptation to pollination by honeycreepers. The fruits are rough capsules containing up to 15 hairy seeds. The lateness of its discovery by western botanists indicates that Hibiscadelphus was already rare by the time Europeans arrived in Hawaii. Four species H. bombycinus, H. crucibracteatus, H. giffardianus, and H. wilderianus were only ever known from a single individual in the wild. Today, four of the known species are extinct, two are extinct in the wild and persist only in cultivation, and only one (H. distans) has a small, highly endangered wild population. Although it has been suggested that poor pollination due to extinction of their honeycreeper pollinators is a factor, the abundant fruits and high germination rates of at least some species argues against this. The main reason is probably feeding on seeds by rats. This fits with a decline of the group that began long before the arrival of cats, mosquitoes, and avian malaria decimated honeycreeper populations, since the Polynesian rat arrived with the early Hawaiian settlers. The widespread destruction of dry forests, both before and after European contact, was also a major factor.
Hibiscadelphus түрлері
Hibiscadelphus distans 200-ден аз жабайы жануарлар Кауаидегі Коаи өзенінің үстінде кездеседі, бірақ ол егісте мол, құнарлы тұқым береді. Hibiscadelphus giffardianus 1910 жылы Джозеф Рок қазіргі Гавай жанартаулары ұлттық паркіне кіретін Кипука Пуалуда бір ғана ағаш тапты. Бұл ағаш 1930 жылы өліп қалды, бірақ кесінділері сақталды. Содан бері бірнеше жүздеген тұқымдар паркте отырғызылды, бірақ табиғи қайта жаңғыру байқалмады және бірнеше ағаш өмір сүретін тұқымдар береді. Hibiscadelphus hualalaiensis Бұл түр бұрын Солтүстік Конада кездескен. Соңғы жабайы ағаш 1992 жылы өліп қалды, бірақ ол өсіріліп, орманды жерлерге отырғызылды. Hibiscadelphus stellatus жақында сипатталған түр. Батыстағы Мауидағы Кауаулула аңғарында 99 жабайы жануар бар екені белгілі. Hibiscadelphus woodii Бұл түр 1991 жылы Кауаиде табылды. Сол кезде тек төрт адам табылды; олардың үшеуі таспен соқтығысып, 1995 және 1998 жылдар аралығында қайтыс болды, ал соңғысы 2011 жылы өліп қалды. Аңғалдың өмір сүре алмайтыны анықталды, ешқандай жеміс жинағы байқалмаған және барлық көбейту әрекеттері, соның ішінде H. distans-пен шағылыстырып ағарту арқылы, сәтсіз болды. Hibiscadelphus x puakuahiwi H. giffardianus және H. hualalaiensis арасындағы будандас. 1960 жылдары екі түр де Гавайи жанартаулары ұлттық паркіне орналасқан Мауна-Лоаға отырғызылды, онда тек біріншісі ғана табиғи түрде кездеседі. Екі тұқым өзара шаңдасып, гибридтер білместен жиналып отырғызылды. 1973 жылы гибридтер мен H. hualalaiensis ағаштары табылған кезде кесілді, бірақ 2011 жылы кем дегенде бір гибрид қалды. † Hibiscadelphus bombycinus 1868 жылға дейін Гавайидің Кавайхае қаласында жиналған бір ғана данадан белгілі. † Hibiscadelphus crucibracteatus 1981 жылы Ланайдағы Пухиндакунг тау жотасының беткейінде бір ғана ағаш табылды. Бұл ағаш 1985 жылы жойылып кетті. Тұқымдар шықпай қалғандықтан, түрді құтқару үшін жасалған күш-жігер сәтсіз аяқталды. † Hibiscadelphus wilderianus 1912 жылы жойылған болуы мүмкін. Бұл тек Мауи аралындағы Аувахиде табылған бір ағаштан белгілі.
Hibiscadelphus distans Less than 200 wild individuals occur above the Koaie River on Kauai, but it sets abundant, fertile seeds in cultivation. Hibiscadelphus giffardianus In 1910 Joseph Rock discovered a single tree at Kīpuka Puaulu, now part of Hawaii Volcanoes National Park. This tree died in 1930, but cuttings were saved. Several hundred individuals have since been planted in the park, but no natural regeneration has been observed and few trees produce viable seeds. Hibiscadelphus hualalaiensis This species formerly occurred in North Kona. The last wild tree died in 1992, but it survives in cultivation and trees have been outplanted in forest reserves. Hibiscadelphus stellatus recently described species. 99 wild individuals are known to occur in Kaua`ula valley in Western Maui. Hibiscadelphus woodii This species was discovered in 1991, on Kauai. Only four individuals were found at that time; three of those were crushed by a boulder and died between 1995 and 1998, and the last was found dead in 2011. Pollen was found to be inviable, no fruit set was ever observed and all attempts at propagation, including by cross pollination with H. distans, failed. Hibiscadelphus x puakuahiwi A hybrid between H. giffardianus and H. hualalaiensis. In the 1960s both species were planted on Mauna Loa in Hawaii Volcanoes National Park, where only the former occurred naturally. The two cross pollinated, and the hybrid seeds were unknowingly collected and planted. When discovered in 1973 the hybrids and H. hualalaiensis trees were cut down, although at least one hybrid remains as of 2011. †Hibiscadelphus bombycinus Known from only one collection, before 1868, from Kawaihae, Hawaii. †Hibiscadelphus crucibracteatus In 1981 a single tree was discovered on the slopes of the Puhielelu Ridge on Lānai at an altitude of This tree went extinct in 1985. Efforts to save the species failed because seeds did not germinate. †Hibiscadelphus wilderianus Most likely extinct around 1912. Only known from a single tree which was discovered at Auwahi on Maui.