Кіріспе

Harm's Way) - Джеймс Бассеттің 1962 жылғы соғыс романы. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тынық мұхит теңізінде болған оқиғалар, ол жапондықтарға қарсы теңіз операцияларын жоспарлап, жүзеге асырған кезде капитан Роквелл "Рок" Торридің ерліктерін көрсетеді. Кітап 1965 жылы Ото Премингердің режиссерлігімен түсірілген және Джон Уэйн мен Кёрк Дугластың қатысуымен түсірілген "In Harm's Way" фильміне бейімделген.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

АҚШ-тың Теңіз теңізінің офицері Жапониядан стратегиялық маңызды аралдарды басып алу операциясы бойынша командалық міндет алады. Роман Пёрл-Харборға шабуылдан басталады, ол АҚШ әскери-теңіз флотын бейхабар қалдырады. Капитан Роквелл Торри Пёрл-Харбор маңындағы Гавай жағалауында орналасқан "Олд Свайбек" (Солт-Лейк-Ситиге қатысты) деп аталатын ауыр крейсерді басқарады, ол тағы да жаттығулар жасайды. Лейтенант (көпші сынып) Уильям "Мак" Макконнелл күннің офицері ретінде USS Cassiday эсминцінде тағайындалды, ол Пёрл-Харборға байланған, Battleship Row-дан алыс емес. Шабуыл басталғанда, лейтенант Макконнелл кемесін порттан алып шығып, капитан мен атқарушы офицерін қалдырады және ақырында Торрейдің крейсері айналасына жиналған жұмыс тобына қосылады. Торри өзінің арнайы топтарын іздеу және жою миссиясына бастап барады. Кемелердің отын мөлшері аяқталып қалған кезде, Торри оларға тура бағытқа жүруге бұйрық береді. Бұл топты шабуылға ұшырауға бейім етеді. Жапондық субмаринасы "Олд Свейбэкке" екі торпеда соққысын береді, ал Кассидей субмаринаны тереңдік зарядымен батыра алмайды. Перл-Харборға оралғанда Торри өз командасынан босатылады және әскери соттың тергеуіне ұшырайды, бірақ адмирал Честер Нимиц Тынық мұхит театрында командалық міндетін атқаруға келгенде, ол Торридің өзінің жоспарлау штабында лауазымына ие болатынына көз жеткізеді. Торрейдің офицерлері Тынық мұхит теңізіне таралады, оның бұрынғы басқарушысы Пол Эддингтон Тулебон аралындағы ескі еркін француз базасында пайдасыз лауазымға тағайындалады. Торри Мегги Хейнс есімді әскери-теңіз күтіміне қатысты мейірбикемен романсқа түседі; бұл романс Мидуэй шайқасында бұйрық берілген ескертумен қысқа уақытқа ғана үзіледі. Ақырында, Торрей мен оның бөлмедесі, капитан Эган Пауэлл, USNR, Нимицтің үйіне түскі асқа шақырылады, онда Нимиц Торрейге тынысы бар адмирал жұлдыздарын (төменгі жартысы) ұсынады. Нимиц Тынық мұхит флотының (CINCPAC) бас қолбасшысы ретінде қолбасшылықты алғанға дейін киген және аймақ командирінің қабілетсіз микробасқаруынан тоқтаған Мескит деп аталатын операцияның жеке командасын алу үшін Тынық мұхит театрына баратынын хабарлайды. Торри Гавабуту аралына, Тулебоннан батысқа қарай шамамен 300 миль (483 км) қашықтықта (аймақ командирінің штаб-пәтері орналасқан жерде) түседі және жапондықтарды Гавабутудан бірден қуып шығару операциясын жоспарлап, дереу аймақ командирін өзінің жауы етеді. Бұл операция сәтті аяқталады, ал Торри өзінің назарын келесі нысанасына аударады: Леву Вана, көп ізделетін арал, оның орталық жазығы B 17 бомбалаушыларына ұшу-қону жолақтарын салуға жеткілікті. Жапондықтар Леву Ванада қалуды қалайтынын біледі. Торрейдің өз миссиясына қосымша материал алудың бірнеше рет жасаған әрекеттері сәтсіз аяқталды, себебі Әскери-теңіз флоты өзінің ауыр тоннажының көп бөлігін генерал Дуглас Макартурды қолдауға Соломон аралдарына жібереді. Торри солай да жалғастыра береді; шайқас кезінде жаудың оғы оның кемесін батырады, құлап бара жатқан апат оны соққыға ұшыратып, есінен танып қалады. Ол сүйіктісі Мэгги Хейнстің қамқорлығында ауруханалық кемеде оянады, бастапқыда ол шайқаста жеңіліп, кемелерін ешбір мақсатсыз құрбан етті деп сенді, бірақ десанттық күштерге қолбасшылық ететін генерал оған Леву Вананы басқаратынын, Торрейдің шайқасы сәтті болғанын және адмирал Эрнест Кингтің оны күш-жігері үшін жоғары бағалағанын айтады. Торри Мэгги Хейнстің қызметіне мойынсұнады, ол соңғы сахнада өзінің жеті қырқалы неміс тік бритвені пайдаланып, бетін қырқып алуға дайындалады, оны құтқарушылар сақтап, оған қайтарып берді.

Тарихқа, географияға және қазіргі ғылымға сілтеме жасау

Бұл роман Екінші дүниежүзілік соғыста орын алған және сол соғыстың оңтүстік-батыс Тынық мұхит театрында ойдан шығарылған амфибиялық операцияны бейнелейді. Осылайша, ол кем дегенде екі тарихи тұлғаны кейіпкер ретінде қамтиды (жоғарыда қараңыз) және бірнеше басқаларға, соның ішінде президент Франклин Д. Рузвельт пен адмирал Эрнест Кингке сілтеме жасайды. Операциялар, кемелердің атаулары (япондық "Ямато" соғыс кемесінен басқа), Тынық мұхиттың оңтүстік-батысындағы аралдар мен олардың атаулары, кейіпкерлер мен олардың атаулары (адмиралдар Кинг, Нимиц және Киммельден басқа) ойдан шығарылған. "Мескит" немесе "Скайхук" операциясы ешқашан соғыс майданында жүргізілген емес, бірақ бұл операциялардағы драма Әдмирал Нимицке Тынық мұхит майданында кез келген қиындықтар туғызуы мүмкін.

Кино, теледидар немесе театрлық бейімделулер

Бұл роман 1965 жылы Отто Премингердің "Зыянды жол" атты фильміне түсірілді. Джон Уэйн Рок Торри, Кирк Дуглас Пол Эддингтон, Патрисия Нил Мэгги Хейнс, Брэндон де Уайльд Джере Торри, Берджесс Мередит Эган Пауэлл, Том Трайон және Паула Прентисс Мак және Беверли Макконнел, Франшот Тоун және Генри Фонда адмирал Киммель және адмирал Нимиц ретінде.