Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Харьков психологиялық мектебі (Харьковская психологическая школа; Харківська психологическая школа) - Лев Выготскийдің "ойдың әлеуметтік-мәдени теориясы" және Леонтьевтің психологиялық белсенділік теориясы парадигмасында жүргізілген психологиялық зерттеулердің дәстүрі.
The Kharkov school of psychology (Харьковская психологическая школа; Харківська психологічна школа) is a tradition of developmental psychological research conducted in the paradigm of Lev Vygotsky's "sociocultural theory of mind" and Leontiev's psychological activity theory.
Харьков тобы: мектептің басталуы
Мектепті оның басшысы Александр Лурия құрды, ол Марк Лебединский мен Алексей Леонтьевпен бірге 1934 жылға дейін Мәскеуден Кеңес Украинасының астанасы Харьковқа көшіп барды. Топтың өзегін Лурия, Лебединский, Леонтьев және олардың москвалық әріптестері, Запорожец және Божович, сондай-ақ Галперин, Аснин, П. Зинченко, Луков, Хоменко, Концевая, Розенблиум және т.б. жергілікті зерттеушілер тобы құрады. Топ балаларда ұғым қалыптастыру, ерікті және еріксіз есте сақтау, визуалды операциялық ойлаудың дамуы, ерікті мінез-құлық және ойлау, ой мен іс-әрекеттегі бағдардың рөлі және т.б. туралы көптеген психологиялық зерттеулер жүргізді. Бұл психологиялық теорияның негізін қалады.
The school was founded by its leader Alexander Luria, who—along with Mark Lebedinsky and Alexei Leontev—moved from Moscow to Kharkiv, the capital of Soviet Ukraine until 1934. The core of the group was formed by Luria, Lebedinsky, and Leontiev and their Moscow colleagues, Zaporozhets and Bozhovich, along with a group of such local researchers as Galperin, Asnin, P. Zinchenko, Lukov, Khomenko, Kontsevaya, Rozenblyum, etc. The group conducted a wide range of psychological studies on concept formation in children, voluntary and involuntary memory, development of visual operational thinking, voluntary behaviour, and reasoning, the role of orientation in thought and activity, etc. that laid the foundation for the psychological theory of activity.
П. И. Зинченко және Харьковтың даму психологиясы мектебі
Соғыстан кейінгі кезеңде мектептің ғылыми жұмысы Пётр Зинченконың бейресми басшылығымен есте сақтау психологиясы саласында дамыды. Мектептің басты жетістігі - психологиядағы іс-әрекет әдісі тұрғысынан еріксіз есте сақтау құбылысын жүйелі талдау. Харьков мектебінің өкілдері жүргізген еріксіз есте сақтау туралы кеңестік зерттеулер ұлттық және әлемдік психологиялық зерттеулерге әсер етті (мысалы, А. Браун, Мерфи, Мичем, Софиан, Хаген және т.б.). Ақпаратты өңдеу немесе инжинирингтік психология жады мен танымға қатысты Зинченко, Бочарова, Невельский, Репкина зерттеулерінде әзірленді. Екінші жағынан, Середа, Иванова және серіктестері білім берудегі еріксіз есте сақтаудың рөлі мен ойлау мен жеке тұлғаны дамытудағы есте сақтаудың рөлі туралы зерттеу жүргізді. Тағы бір маңызды зерттеу саласы - Репкин, Боданский, Дусавицкий сияқты Харьков мектебінің өкілдерімен байланысты даму оқыту теориясы мен практикасы (немесе Эльконин Давыдов жүйесі).
In the postwar period, the scientific work of the school developed under informal leadership of Pyotr Zinchenko in the field of the psychology of memory. The major achievement of the school is the systematic analysis of the phenomenon of involuntary memory from the standpoint of the activity approach in psychology. Soviet studies of involuntary memory carried out by the representatives of the Kharkiv school influenced psychological research both nationally and worldwide (e. g., memory research by A. Brown, Murphy, Meacham, Sophian, Hagen, etc.). The information processing or engineering psychology approach to memory and cognition was developed in the research by Zinchenko, Bocharova, Nevel'skii, Repkina. On the other hand, research on the role of involuntary memory in education and memory in thinking and personality development was conducted by Sereda, Ivanova, and associates. Another major area of research is the theory and practice of developmental teaching (or the system of El'konin Davydov) associated with such representatives of the Kharkiv school as Repkin, Bodanskii, Dusavitskii.
Ағылшын тіліндегі таңдамалы мақалалар
Иванова, Э. Ф. (2000). Мектеп жасына дейінгі балаларда ерікті мінез-құлықтың дамуы. З. М. Мануиленконың эксперименттерін қайталау. "Рус және Шығыс Еуропа психологиясы" журналы, 38 (2), 2000 жылғы наурыз-сәуір, 7-21 б. Иванова Е. Ф. & Невойенная Е. А. (1998) деп атады. Мемодинамикалық процестердің тарихи эволюциясы. "Рус және Шығыс Еуропа психологиясы" журналы, 36 (3), 1998 жылдың мамыр-маусым аралығы, 60-77 б.
Ivanova, E. F. (2000). The development of voluntary behaviour in preschoolers. Repetition of Z. M. Manuilenko's experiments. Journal of Russian and East European Psychology, 38 (2), March–April 2000, p. 7–21. Ivanova, E. F. & Nevoyennaya E. A. (1998). The historical evolution of mnemonic processes. Journal of Russian and East European Psychology, 36 (3), May–June 1998, p. 60–77.
Батыс елдерінің есте сақтау зерттеулеріне әсері
Мичем, Дж. А. А. (1972) деп атады. Жеке адам мен қоғамдағы есте сақтау қабілеттерінің дамуы. Адамның дамуы, 15, 205228. Ж. Г. Симонның "Ақпарат" (ред. ), Жақында жасалған есте сақтау және таным салаларындағы еңбектер. Оксфорд: Оксфорд университетінің баспасы, 1980. Мичем, Дж. А. А. (1977) деп атады. Есте сақтаудың дамуы туралы кеңестердегі зерттеулер. Р. В. Кайл мен Дж. В. Хаген (Eds. ), "Ден мен сананың дамуы туралы көзқарас" (Vol. 9, 273 - 295 бб.) қараңыз. Хиллсдейл, Нью-Джерси: Эрлбаум. Мёрфи, М. Д., және Браун, А. Л. (1975). Мектепке дейінгі жастағы балалардың когнитивтік талдау деңгейінің функциясы ретінде кездейсоқ оқыту. Балалардың эксперименталды психологиясы журналы, 19 (3), 509523. Софиан, С. және Хаген, Дж. В. (1978). Жас балаларда еріксіз есте сақтау қабілеті мен қайтару қабілетінің дамуы. Балалардың эксперименталды психологиясы журналы, 26, 458471. Браун, А. Л. (1979) Есте сақтау теориясы және даму проблемалары: белсенділік, өсу және білім. Л. С. Чермак пен Ф. И. М. Крейк (Ed. ), Адамның есте сақтау процесінің деңгейі. Хиллсдейл, Нью-Джерси: Лоуренс Эрлбаум және оның серіктестері.
Meacham, J. A. (1972). The development of memory abilities in the individual and society. Human Development, 15, 205–228. Reprinted in J. G. Seamon (Ed. ), Recent contributions in memory and cognition. Oxford: Oxford University Press, 1980. pp. 415–430. Meacham, J. A. (1977). Soviet investigations of memory development. In R. V. Kail & J. W. Hagen (Eds. ), Perspective on the Development of Memory and Cognition (Vol. 9, pp. 273–295). Hillsdale, NJ: Erlbaum. Murphy, M. D., & Brown, A. L. (1975). Incidental learning in preschool children as a function of level of cognitive analysis. Journal of Experimental Child Psychology, 19 (3), 509–523. Sophian, C., & Hagen, J. W. (1978). Involuntary memory and the development of retrieval skills in young children. Journal of Experimental Child Psychology, 26, 458–471. Brown, A. L. (1979). Theories of memory and the problems of development: Activity, growth, and knowledge. In L. S. Cermak & F. I. M. Craik (Eds. ), Levels of Processing in Human Memory. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.