Жоғары температурамен байланысты құрысулар

Кіріспе

Дене температурасының жоғарылауымен байланысты ұстамалар

Қызбалы ұстамалар балалардың 2–10% - ында кездеседі. Олар қыздарға қарағанда ұлдарда жиі болады. Бір рет қызбалы ұстамадан кейін балалық шақта тағы бір ұстама болу ықтималдығы шамамен 35% құрайды. +Түрлері Жақсы батқан, күрделі Сипаттамалары Жалпыланған тоникалық-клоникалық қозғалыстар (қол-аяқтардың қатаюы және дірілдеуі) Ошақтық қозғалыстар (әдетте бір мүшеге немесе дененің бір жағына әсер етеді) Ұзақтығы <15 минут (көбінесе <5 минуттан кем) >15 минут Постиктальді жағдай Ұйқысыздық жоқ немесе қысқа мерзімді ұйқысыздық Ұзақ мерзімді ұйқысыздық; Тодд параличі болуы мүмкін Қайталануы Алғашқы 24 сағат ішінде қайталанбайды Алғашқы 24 сағат ішінде қайталауы мүмкін.

Механизм

Қалқанша ұстамаларының нақты себептік механизмі әлі белгісіз, бірақ ол генетикалық және орталық факторларды қамтитын көп факторлы болып саналады. Мидың қарқынды даму кезеңінде нейрондардың белсенділігінің күшеюі, әсіресе 3 жасқа дейінгі балаларда қалқанша ұстамаларына бейімділікті түсіндіруге көмектеседі, ал 5 жастан кейін олардың жиілігі азаяды. Нақты цитокиндердің ішінде МЖС IL 1β және сарысу IL 6 деңгейінің жоғарылауы бар. Дегенмен, пневмококк және Haemophilus influenzae бактериясына қарсы егілген балаларда бактериялық менингит қаупі төмен. Менингиттің айқын белгілері мен симптомдары болғанда немесе клиникалық күдік туғанда омыртқа сұйығын тексеру ұсынылады. Баланың температурасын төмендету үшін, әсіресе қалқанша ұстамасы кезінде, мұзды немесе салқын ванна сияқты жылдам салқындату әдістерінен аулақ болу керек. Егер ұстама 5 минуттан астам созылса немесе 5 минуттан астам созылған екі ұстама тізбектеле кетіп, адамның әдеттегі саналық жағдайына оралмаса (яғни, стату эпилептикус), ішке лоразепам, тік ішекке диазепам немесе мұрынға мидазолам енгізу ұсынылады. Ұстаманың себептерін анықтап, қажетті шаралар қолданылуы тиіс. Ұстаманы көрген күтушілерден ұстаманың ұзақтығы, күнің уақыты, сананың жоғалтылуы, ішек немесе несептің бақылаусыз шығуы, ұстама тоқтағаннан кейін сананың шатасуы немесе өзгеруі, көздің белгілі бір жаққа қозғалуы, соңғы инфекциялар, антибиотиктер немесе температураны төмендетуші дәрілерді қабылдау, отбасы мүшелерінде қалқанша және қалқаншасыз ұстамалардың болуы, егу тарихы және саяхат тарихы туралы сұрау қажет. Жедел жәрдем бөлімінде vital signs (көрсеткіштер) бақыланады және 6 сағат бойы бақылауда ұсталады. Қызудың себебін анықтау үшін инфекция белгілері тексеріледі, мысалы, құлақ пердесінің ісінуі (ортаңғы құлақтың қабынуы), тамақтың қызаруы, тонзиллалардың ұлғаюы, мойын лимфа түйіндерінің ұлғаюы (стрептококк фарингиті немесе жұқпалы мононуклеоз) және жалпы денеге тараған бөртпе. Жай қалқанша ұстамалары көбінесе қайталанбайды (балалар олардан өседі) және ересектерде эпилепсия даму қаупін айтарлықтай арттырмайды (шамамен 3–5%), бұл көрсеткіш жалпы халықта (1%) құрайды. Егер баланың алғашқы ұстамасы ерте жаста (18 айдан кіші) болса, отбасы мүшелерінде қалқанша ұстамаларының тарихы болса, қызудың басталуы мен ұстама арасындағы уақыт қысқа болса, ұстамаға дейін температурасы төмен болса немесе неврологиялық бұзылыстар немесе дамудың қалыптан тыс болуы байқалса, болашақта қалқанша ұстамаларының қайталануы мүмкін. Сол сияқты, күрделі қалқанша ұстамаларынан кейінгі прогноз да жақсы, бірақ күрделі қалқанша ұстамаларында өлім қаупі жоғарылайды, бұл жағдай негізгі аурулармен байланысты болуы мүмкін.

The exact underlying mechanism of febrile seizures is still unknown, but it is thought to be multi factorial involving genetic and environmental factors. The increased activity of neurons during rapid brain development, may help explain why children, particularly younger than age 3, are prone to febrile seizures, with occurrences decreasing after age 5. Specific cytokines implicated include elevated CSF IL 1β and serum IL 6. However, in children who are immunized against pneumococcal and Haemophilus influenzae, the risk of bacterial meningitis is low. Lumbar puncture is recommended if there are obvious signs and symptoms of meningitis or if there is high clinical suspicion. Rapid cooling methods such as an ice bath or a cold bath should be avoided as a method to lower the child's temperature, especially during a febrile seizure. In those with a single seizure lasting greater than 5 minutes or two consecutive seizures lasting greater than 5 minutes in which the person has not returned to their baseline mental status, defined as status epilepticus, intravenous lorazepam, rectal diazepam, or intranasal midazolam is recommended. Secondary causes of a seizure should be addressed if present. Questions that may be asked of the caregivers who witnessed the seizure include the length of the seizure, the timing of the day, loss of consciousness, loss of bowel or urinary continence, a period of altered level of consciousness or confusion once the seizure stopped, movement of the eyes to a specific side, recent infections, recent medication usage including antibiotics or fever reducer medications, family history of febrile and afebrile seizures, vaccination and travel history. Vital signs should be monitored in the emergency department along with observation for 6 hours. Evaluation for the cause of fever should be performed including signs of an infection such as a bulging tympanic membrane (otitis media), red pharynx, enlarged tonsils, enlarged cervical lymph nodes (streptococcal pharyngitis or infectious mononucleosis), and a widespread rash. Simple febrile seizures do not tend to recur frequently (children tend to outgrow them) and do not make the development of adult epilepsy significantly more likely (about 3–5%) compared with the general public (1%). Children with febrile convulsions are more likely to have a febrile seizure in the future if they were young at their first seizure (less than 18 months old), have a family history of a febrile convulsions in first degree relatives (a parent or sibling), have a short time between the onset of fever and the seizure, had a low degree of fever before their seizure, or have a seizure history of abnormal neurological signs or developmental delay. Similarly, the prognosis after a complex febrile seizure is excellent, although an increased risk of death has been shown for complex febrile seizures, partly related to underlying conditions.

Эпидемиология

Қызба ұстамалары 6 айдан 5 жасқа дейін болады. Қызба ұстамаларының ең көп кездесетін жасы – 18 ай, ал ең көп таралған жас аралығы – 12–30 ай. Бұл жағдай балалардың 2-5 пайызында кездеседі.