Jacob ben Reuben (Karaite)

Кіріспе

Якоб бен Рубен (יעקב בן ראובן) - ХІ ғасырдағы қараиттік ғалым және Киелі кітапты түсіндіруші. Ол бүкіл Киелі кітапқа еврей тілінде қысқаша түсініктеме жазды, оны "Сефер ха'Ошер" деп атады, өйткені, ол кіріспеде айтқандай, оқырман осында жеткілікті ақпарат табады және автордың өзі қараған көптеген көлемді түсініктемелерге жүгінудің қажеті болмайды. Кітап, шын мәнінде, тек жинақ; автордың кез-келген үзіндіге берген түсіндірмесі жиі қысқартулармен басталады немесе (яғни, арабша "ма'наху" немесе "я'ни" = "яғни"); және басқа түсіндірмешілердің әртүрлі түсіндірмелері бірінен кейін бірі қосылады және оның алдында түсініксіз сөз тіркесі ("басқа біреу айтады"). Бұл негізінен Яфет бен Алидің еңбегінен үзінді, Якуб одан өзінің түсіндірмелерінің көпшілігін, сондай-ақ әртүрлі авторлардың, негізінен, Пятикниженің цитаталарын алды. Бірақ Якуб кейінірек қараиттер авторларына да сүйенді, олардың соңғысы - Ешуа бен Яһуда, ол, белгілі болғандай, шамамен 1054 жылы өркендеді (қараңыз Харкави, Хадашим гам Ешаним, VII. 17) қарастырды. Бұл дерек "Сер ха'Ошер" кітабының 11 ғасырдың екінші жартысында жазылғандығын көрсетеді. Рабби авторларының арасында Якуб Әбу әл Валид ибн Джанахтан үзінді келтіреді; бірақ оның үзінділері Фирковичтің басылымында әдейі басылып тасталған көрінеді (Абрахам Харкави, Altjüdische Denkmäler aus der Krim, 211, 1 - жазбаны қараңыз), бірақ олар қолжазбаларда кездеседі, ал олардың бірі басылымда берілген (Ер. iv. 37; фол. 2b, 1-жол). Егер Якуб Әбу әл-Валидті араб тіліндегі түпнұсқадан емес, еврей тіліндегі аудармадан оқыса, онда ол өзінің кітабын ХІІ ғасырдың екінші жартысында құрастырған болуы керек. Ибраһим Фиркович Якубтың Ресейдің оңтүстігіндегі Керч қаласында өмір сүргенін айтады, ол еврей тілінде аталған деп айтылады; және ол Пятикниженің түсініктемесінде бірнеше рет келтірілген Ибрахим бен Симха Керчтікімен (986 ж. Бұл екі болжам да ең жақсы жағдайда әлсіз, ал көптеген ғалымдар оларды қабылдамайды. Яков, бәлкім, Константинопольдің тумасы болған, өйткені оның түсіндірмесінде грек тіліндегі глоссалар бар; және оған Византия авторларының ықпалы болған көрінеді. "Сефер ха-Ошер" (ХХ ғасырдың басында) Санкт-Петербургте, Парижде және Лейденде қолжазба түрінде табылды. Соңғы аталған қаланың кітапханасында Ертедегі пайғамбарлар мен он екі кіші пайғамбарларға арналған түсіндірмелердің екі данасы бар ("Cat. Лейден", 8, 12; Штейншнайдер, "Еврей. Уэберс" деп жазған. 941) деген сөздермен ауыстырылды. Еремиядан бастап Хроникаға дейінгі (Зәбүрден басқа) тағы бір бөлім "Мибхар Ешарим" деген жалпы атаумен, Аарон бен Жүсіптің "Мибхар" ертедегі пайғамбарларға және Ишаяға (Кослов, 1835) бірге басылды. Steinschneider кіріспеге редакция жасаған ("Cat. 384); Пинскер Пятикниженің үзінділерін басып шығарды ("Liḳḳuṭe admoniyyot", ii. 83 және одан кейінгі ); және герцогтар, Забурдан үзінділер ("Арк. ИСР". 1847 ж. "Шығыс, Ә. 1850, 12 б.) деп аталады. "Сефер ха'ошер" - бұл кітаптың қараиттік Киелі кітаптың түсіндіруіне ешқандай қатысы жоқ, сондай-ақ, бұрын-соңды қараиттік авторлар да оны атаған жоқ. Бірақ оны Ефеттің Кіші пайғамбарларға берген түсініктемесін еврей тілінен аударған аудармашы немесе редактор қолданған болуы мүмкін. Соңғы еңбегінің бастауын Ошияға дейін Тоттерман редакциялады ("Die Weissagung Hoseas", pp. 90 және т.б., Лейпсик, с. а. [1880]; қараңыз Штейншнайдер, "Ибн. Уэберс" деп жазған. К.) және т. б.) Якоб бен Рубенді латын тілінен еврей тіліне "Liber Lapidum" (ағылшын епискобы Марбод, 1123 ж.) тәржімасының раввиндік аудармашысы деп қате атаған, аударма да Sefer ha 'Osher (Steinschneider, l. c. p. 957; Kohut Memorial Volume, p. Сонымен қатар, Якубты христианға қарсы "Мильхамот Адонай" атты еңбектің авторы, раввиндік айтыс жазушысы Якоб бен Рубенмен шатастыруға болмайды.

Jacob ben Reuben (יעקב בן ראובן) was a Karaite scholar and Bible exegete of the eleventh century. He wrote a brief Hebrew language commentary on the entire Bible, which he entitled Sefer ha 'Osher, because, as he says in the introduction, the reader will find therein sufficient information, and will not need to have recourse to the many voluminous commentaries which the author himself had consulted. The book is, in fact, merely a compilation; the author's explanation of any given passage is frequently introduced by the abbreviations or (i. e., Arabic "ma'nahu" or "ya'ni" = "that is to say"); and divergent explanations of other commentators are added one after the other and preceded by the vague phrase ("another says"). It is, in fact, chiefly an extract of Yefet ben Ali's work, from whom Jacob borrowed most of his explanations as well as the quotations from various authors, chiefly on the Pentateuch. But Jacob also drew upon later Karaite authors, the last of whom is Jeshua ben Judah, who, so far as is known, flourished about 1054 (see Harkavy, Hadashim gam Yeshanim, vii. 17). This date points to the second half of the eleventh century as the date of composition of the Sefer ha 'Osher. Among Rabbinitic authors Jacob quotes Abu al Walid ibn Janah; but his quotations have apparently been intentionally suppressed by Firkovich in his edition (see Abraham Harkavy, Altjüdische Denkmäler aus der Krim, p. 211, note 1), though they are found in the manuscripts, and one of them has been given in the edition (on Jer. iv. 37; fol. 2b, line 1). If Jacob read Abu al Walid not in the Arabic original but in the Hebrew translation, he must have compiled his book in the second half of the twelfth century. Abraham Firkovich believes Jacob to have lived at Kerch, in southern Russia, said to have been called in Hebrew; and he asserts that the quoted several times in the commentary to the Pentateuch is identical with Abraham ben Simhah of Kerch (c. 986), a personage invented by him. Both of these assumptions are tenuous at best, and most scholars reject them. Jacob was probably a native of Constantinople, as his commentary contains Greek language glosses; and he appears to have been influenced by Byzantine authors. The Sefer ha 'Osher (as of the beginning of the twentieth century) was found in manuscript at St. Petersburg, Paris, and Leyden. The library of the last named city is reported to contain two copies of the commentary to the Earlier Prophets and to the twelve Minor Prophets ("Cat. Leyden," 8, 12; see Steinschneider, "Hebr. Uebers." p. 941). Another portion, from Jeremiah to Chronicles (except Psalms), was printed, under the general title "Mibḥar Yesharim," together with Aaron ben Joseph's "Mibḥar" to the Earlier Prophets and Isaiah (Koslov, 1835). Steinschneider has edited the introduction ("Cat. Leyden," p. 384); Pinsker has printed passages to the Pentateuch ("Liḳḳuṭe Ḳadmoniyyot," ii. 83 et seq. ); and Dukes, passages to the Psalms ("Arch. Isr." 1847; "Orient, Lit." 1850, p. 12). The Sefer ha 'Osher is of no especial importance for Karaitic Bible exegesis, nor, so far as is known, is it mentioned by earlier Karaite authors. But it may have been used by a Hebrew translator or editor of Yefet's commentary to the Minor Prophets. Of the latter work the beginning to Hosea has been edited by Töttermann ("Die Weissagung Hoseas," pp. 90 et seq., Leipsic, s. a. [1880]; see Steinschneider, "Hebr. Uebers." l. c.). Jacob ben Reuben has been wrongly identified with the Rabbinite translator of the "Liber Lapidum" (by the English bishop Marbod, d. 1123) from the Latin into Hebrew, the translation also bearing the title Sefer ha 'Osher (Steinschneider, l. c. p. 957; Kohut Memorial Volume, p. 56). Further, Jacob must not be confounded with the Rabbinite polemical writer Jacob ben Reuben, author of the anti Christian work "Milhamot Adonai."

Еврей энциклопедиясының библиографиясы

Герцогтар, Бейтридж, II. 42; idem, Нақыл сөздер кітабының алғы сөздері (Cahen's French Bible), 33-бет; Исаак Йост, Gesch. "Дес Юдентумс" (Иудейлердің дәстүрі) 2. 354; Штейншнайдер, Кэт. Лейден, 24 б.; Пинскер, Ликкхуте адмониёт, I. 216, ii. қараңыз. 80; Фюрер, Гес. Қарат. II. 157; Gottlober, Biḳḳoret, 180-б. 3d редакциясы, VI. 56-шы орын.