Ребек – ежелгі скрипка тәрізді аспап. Орта ғасыр мен Ренессанс дәуірінде кең таралған, араб мәдениетінен Еуропаға келген. Тарихы, құрылысы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Струнный аспап
String instrument
Ребек (кейде ребека, ребекха және басқа да жазулар, /r/iː/b/ɛ/k/ немесе /r/ɛ/b/ɛ/k/ деп айтылады) – орта ғасырлар мен ерте Ренессанс дәуірінің ішекті аспапы. Оның ең көп таралған түрі – тар қайық пішіндес корпусы және бірден бес ішекке дейін болады.
The rebec (sometimes rebecha, rebeckha, and other spellings, pronounced '/r//iː//b//ɛ//k/// or '/r//ɛ//b//ɛ//k///) is a bowed stringed instrument of the Medieval era and the early Renaissance. In its most common form, it has a narrow boat shaped body and one to five strings.
Шығу тегі
13-16 ғасырларда танымал болған ребек аспабының Батыс Еуропаға енуі арабтардың Иберия түбегін басып алуымен бірге болды. Дегенмен, 9 ғасырда Шығыс Еуропада ішекті аспаптардың болғанына куәліктер бар. 9 ғасырдың парсы географы Ибн Хуррададхбих бүйірлі Византия лирасын (немесе лура) византиялықтардың әдеттегі ішекті аспабы деп, ал оны груша тәрізді араб ребабымен теңестірді. Ребек араб классикалық музыкасында маңызды аспап ретінде қабылданды, ал Мароккода ол Реконкистадан кейін Испаниядан қашқан мұсылмандар ұрпақтары сақтап келген араб-андалузия музыкасы дәстүрінде қолданылды. Ребек Осман империясының шайханаларында да сүйікті аспапқа айналды. Ребек алғаш рет осы атпен 14 ғасырдың басында айтылды, бірақ оған ұқсас аспап, көбінесе lira da braccio (қол лирасы) деп аталатын, 9 ғасырдан бері таралған. Атауы 15 ғасырдың орта француз тіліндегі rebec сөзінен келген, ол түсініксіз өзгеріс арқылы 13 ғасырдың көне француз тіліндегі ribabe сөзінен туындаған, ал ол өз кезегінде араб тіліндегі rebab сөзінен шыққан. Ребектің ерте түрі 13 ғасырдың моравиялық музыка трактатында рубеба деп аталады. Орта ғасырлық дереккөздерде аспапқа kit және жалпылама скрипка сияқты бірнеше басқа атаулар да қолданылған. Аспап бастапқыда скрипка сияқты жоғары тембрлі болды, бірақ кейін үлкенірек нұсқалары жасалды, сондықтан 16 ғасыр композиторлары ребектер ансамбліне арналған шығармалар жаза алды, дәл скрипкалар ансамбліне арналғандай.
Popular from the 13th to 16th centuries, the introduction of the rebec into Western Europe coincided with the Arabic conquest of the Iberian Peninsula. There is, however, evidence of the existence of bowed instruments in the 9th century in Eastern Europe. The Persian geographer of the 9th century Ibn Khurradadhbih cited the bowed Byzantine lira (or lūrā) as a typical bowed instrument of the Byzantines and equivalent to the pear shaped Arab rebab. The rebec was adopted as a key instrument in Arab classical music and in Morocco it was used in the tradition of Arabo Andalusian music, which had been kept alive by descendants of Muslims who left Spain as refugees following the Reconquista. The rebec also became a favorite instrument in the tea houses of the Ottoman Empire. The rebec was first referred to by that name around the beginning of the 14th century, though a similar instrument, usually called a lira da braccio (arm lyre), had been played since around the 9th century. The name derives from the 15th century Middle French rebec, altered in an unexplained manner from the 13th century Old French ribabe, which in turn comes from the Arabic rebab. An early form of the rebec is also referred to as the rubeba in a 13th century Moravian treatise on music. Medieval sources refer to the instrument by several other names, including kit and the generic term fiddle. The instrument was originally in the treble range, like the violin, but later larger versions were developed, so that by the 16th century composers were able to write pieces for consorts of rebecs, just as they did for consorts of viols.
Қолданыста
Ребек аспабын көбінесе кәсіби музыканттар мен әншілер тойларда ойнайтын. Солтүстік Еуропада музыканттар оны иықтарына қойып ойнаса, Оңтүстік Еуропа мен Солтүстік Африкадағы музыканттар оны жамбасына қойып, садағын төменнен ұстап тарды. Ребектегі таспашалардың (ладов) қолданылуы біршама күмәнді. Осы аспап туралы жазған көптеген ғалымдар оны таспашасыз деп сипаттаған. Дегенмен, 13 ғасырдан бастап сақталған кейбір суреттерде ребекте таспашалар бейнеленген. Бұл қарама-қайшылықты иілімді аспаптардағы таспашалардың Еуропада ерте Ренессанс кезеңінде пайда болғанымен, Англияда тек 15 ғасырда ғана қолданысқа енгенімен байланыстыруға болады. Уақыт өте келе, ребек аспабының орнына виола келді, және Ренессанс кезеңінен кейін бұл аспаптың қолданылуы азайды. Алайда, би оқытушылары 18 ғасырға дейін осы аспапты қолданды, көбінесе ол кішкентай қалталық скрипка сияқты мақсатта пайдаланылды. Ребек халық музыкасында да қолданылып келді, әсіресе Шығыс Еуропа мен Испанияда. Солтүстік Африканың музыка жанры – Андалусиялық нубада ребек жиі кездеседі. Чилоте вальсі (Чили аралында ойналатын дәстүрлі вальстің түрі) де ребек аспабын пайдаланады.
The rebec was often played by professional minstrels and musicians at feasts. In northern Europe, musicians typically held it at the shoulder, while musicians in southern Europe and northern Africa held it down in the lap and gripped the bow from below. The use of frets on the rebec is somewhat ambiguous. Many scholars who have written about the instrument have described it as fretless. However, some illustrations from the 13th century onward depict frets on the rebec. It is possible to attribute this discrepancy to the fact that frets on bowed instruments appeared in Europe in the early renaissance, but not in England until the 15th century. In time, the viol came to replace the rebec, and the instrument was little used beyond the renaissance period. The instrument was used by dance masters until the 18th century, however, often being used for the same purpose as the kit, a small pocket sized violin. The rebec also remained in use in folk music, especially in eastern Europe and Spain. Andalusi nubah, a genre of music from North Africa, often includes the rebec. Chilote Waltz (a variation of traditional waltz, played in Chiloe Island, Chile) also uses the rebec.
Суретшілер
Бастапқы Майкл Найман тобы толық күшейтілген құрамға ауысқанға дейін ребек аспабын қамтыды. Квебек, Канададан шыққан халық музыкасы тобы Les Cousins Branchaud құрамында ребек ойнатушы бар. Италиялық ортағасырлық музыка тобы Ensemble Micrologus-тың бір мүшесі ребекте орындалады. Тина Ченси – ребек сияқты ерте кездегі иілісті аспаптарға маманданған көп аспапты орындайтын музыкант. Ол сондай-ақ ерте музыка және халық музыкасы тобы Hesperus-та ойнайды. Доминик Режеф – француз музыканты, композитор және импровизатор, ол ребекпен қатар басқа да аспаптарда орындайды. Джайлз Левин скрипка мен сыбызғымен көбірек танымал болғанымен, Dufay Collective тобында ребекте ойнайды. Ширли және Долли Коллинз сестері ребек аспабы бар бірнеше альбом шығарды. Еуропалық музыка тобы Oni Wytars өнер көрсетулерінде ребек аспабын жиі пайдаланады. Серджио Роберто Велосо де Оливейра (Mestre Ambrósio және Siba e a Fuloresta) мен Антонио Нобрега ребек аспабын ерекше бразилиялық фольклорлық стильде орындайды, оның солтүстік-шығыс аймағында көптеген музыканттары бар. Американдық көп аспапты орындайтын музыкант Джоанна Ньюсомның 2010 жылғы Have One On Me альбомындағы "Kingfisher" әнінде Шира Каммен ойнатқан ребек аспабы қолданылған.
The original Michael Nyman Band included a rebec before the band switched to a fully amplified lineup. Les Cousins Branchaud, a folk music group from Quebec, Canada, includes a rebec player. Ensemble Micrologus, an Italian medieval music group, has a member who performs on rebec. Tina Chancey is a multi instrumentalist specializing in early bowed strings like the rebec. She also plays in Hesperus, an early music and folk music group. Dominique Regef is a French musician, composer and improvisor who performs on, among other instruments, the rebec. Giles Lewin, while being more famous for his work on violin and bagpipes, also plays the rebec in the Dufay Collective. Sisters Shirley and Dolly Collins have released a number of albums that include the rebec. Oni Wytars, a European music group, often includes the rebec in their performances. Sérgio Roberto Veloso de Oliveira (from Mestre Ambrósio and Siba e a Fuloresta), and Antônio Nóbrega plays the rebec in a very Brazilian folkloric way, which has a large number of players in its north east part. A rebec, played by Shira Kammen, is used in the song "Kingfisher" on the 2010 album Have One On Me by American multi instrumentalist Joanna Newsom.
Танымал мәдениетте
Хью Ребек – Уильям Шекспирдің «Ромео мен Джульетта» пьесасындағы маловаты кейіпкер, Пётр шақыртқан музыканттардың бірі, көбінесе қиылып қалған көріністе. Оның аты ойнайтын аспабының атына байланысты берілген болуы мүмкін. «Дон Кихот» романындағы бір эпизодта ешкіші Дон Кихот пен Санчо Панзаны ребек тартып, махаббат әнімен көңіл көтереді. Эллис Питерстің (12 ғасыр) «Бауырлас Кадфаэль» әңгімелерінің бірінде ребек маңызды рөлде: «Құтқарылатын құсқар» атты туындының басты кейіпкері Лиливин осы аспапты тартып күнкөріс істеген. Оның ребегін оны кісі өлтірген деп айыптаған халық зақымдаған, бірақ монахтардың бірі оны жөндеп, әңгіменің соңында оған қайтарған.
Hugh Rebeck is a minor character in William Shakespeare's Romeo and Juliet, one of the musicians called by Peter in an oft cut scene. Presumably, he is named for the instrument that he plays. In a scene in Don Quixote, a goatherd entertains Don Quixote and Sancho Panza by playing a rebec and singing a love song. A rebec featured prominently in one of Ellis Peters' (12th century) Brother Cadfael stories: Liliwin, the title character of The Sanctuary Sparrow, earned his living by playing that instrument. His rebec was damaged by a mob that accused him of murder, but one of the monks repaired it and returned to him at the end of the story.