Кіріспе
Ат спорты Шатырмен шұғылдану (кейде шатырмен шұғылдану немесе шатырмен шұғылдану деп те жазылады) - ежелгі шығу тегі бар ат спорты, ол Халықаралық Ат спорты федерациясы ресми түрде таныған он ат спортының бірі. Тар мағынада қолданылғанда, бұл термин жердегі нысаналар бар нақты орнатылған ойынға қатысты. Бұған қоса, бұл ат үстінде өткір және өткір қаруларды (арқан мен семсер) қамтитын ат үстіндегі ат спортының бүкіл класын білдіреді, ол үшін "аттық қару-жарақ шеберлігі" термині де қолданылады.
Tent pegging (sometimes spelled tent pegging or tentpegging) is a cavalry sport of ancient origin, and is one of only ten equestrian disciplines officially recognised by the International Equestrian Federation. Used narrowly, the term refers to a specific mounted game with ground targets. More broadly, it refers to the entire class of mounted cavalry games involving pointed and edged weapons (lance and sword) on horseback, for which the term "equestrian skill at arms" is also used.
Шығу тегі
Кавалерлер шатырды орнату ойынын б.з.д. Еуразиялық империялар ойынды бүкіл әлемге таратты. Нәтижесінде ойынның пайда болу күні мен орны екіталай. Барлық есептер бойынша, бәсекелі спорт ат үстінде атлеттердің семсер мен найзамен ерліктерін дамытуға арналған ат әскерін даярлау жаттығуларынан пайда болды. Алайда, шатырды тігудің кавалерлердің жалпы дағдыларын дамытқаны немесе оларды нақты жауынгерлік жағдайларға дайындағаны белгісіз. Халықаралық ат спорты федерациясының айтуынша, "ат спорты саласындағы беделді мамандардың көбісі шатырды тігудің пайда болуы орта ғасырларда, яғни соғыс майдандарында, атлы атты әскердің фил атты әскерлерге қарсы қолданатын тактикасы ретінде, Үндістан субконтинентінен бастау алған" деп есептейді. Алайда ат әскерінің осындай тактиканы қолданғаны туралы сенімді деректер аз. Шатырмен шұғылдану ойыны қару-жарақ ойынында ең танымал ат шеберлігі болғандықтан, спорттың бүкіл түрі жиырмасыншы ғасырдағы ат әскерінің түнеуі кезінде шатырмен шұғылдану деп аталды.
Негізгі ережелер
Шатыр тігу ойынында салт атты адам сабында жүгіріп, семсер немесе найзамен жерге қойылған кішкентай нысананы (символды шатыр тігісін) немесе бірнеше кішкентай нысананы тесіп, алып кетеді. Шатырды тіреу ойынының кеңінен тараған класына сақиналы жарыстар (сонда сабында жүгіріп бара жатқан салт атты қаруының ұшын аспалы сақина арқылы өткізуге тырысады); лимондық шабуыл (сонда салт атты арқаннан немесе платформада отырғаннан аспалы лимонды пышақтауға немесе кесуге тырысады); квинтайндық еңіс (сонда салт атты айналмалы немесе тербелістегі манекенге отырғызылған манекенді жүктейді); және аттаған садақ ату. Кез келген шатырмен тігілу жарысының ережелері нысананың көлемі мен құрамын, бір жолда орналастырылған бірінен соң бірі келетін нысаналардың санын, семсер мен найзаның өлшемдері мен салмағын, бір жолды жауып өтуге қажетті ең аз уақытты және нысананы қаншалықты соққыға ұшырату, кесу немесе алып жүру керектігін анықтайды.
Басқару органдары
Шатырларды тіреудің халықаралық басқарушы органы - Халықаралық шатырларды тіреу федерациясы. ITPF штаб-пәтері Маскатта (Оман) орналасқан. Ол 2013 жылы Англия, Австралия және Оңтүстік Африка, Пәкістан, Үндістан және басқа елдер өкілдерінің қатысуымен Дүниежүзілік шатыр тіреу федерациясы ретінде құрылды. ITPF өте жаңа және толық әлемдік танымал емес және шатырмен байланыстыруды ойнайтын барлық елдер оның мүшелері емес. ITPF - бұл әлемдегі ең ірі ат спорты ұйымы, ол шатырмен байланыстыру жарыстарын таниды және басқарады. Шатырды тігу негізінен Үндістан субконтинентінен шыққан шетелдік ойын болғандықтан, АҚШ-тың ат спорты картасынан өшірілді. Алайда, қосқыштардың қосқыштарға байлануы Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын АҚШ-та кеңінен танымал болды. Қазіргі заман талабы бойынша, әлемнің көптеген елдерінде тентпен байланыстыру ойыны ойналып жатқандықтан, USTPF тентпен байланыстыруды ұлттық басқарушы орган ретінде және ішкі деңгейде тентпен байланыстыруды насихаттау және АҚШ-ты халықаралық деңгейде білдіру үшін пайда болды. USTPF 2013 жылы АҚШ-та құрылған. 2016 жылы USTPF көптеген халықаралық іс-шараларға қатысып, АҚШ халықаралық шатырлар аренасында өз орнын қорғады. ITPF-те 28 мүше бар: ITPF-те шатырмен тіреудің ірі халықаралық турнирлерін, атап айтқанда шатырмен тіреу әлем чемпионатын ұйымдастыру мен басқару үшін жауапты. Сондай-ақ, ол барлық матчтар мен жарыстарда төрешілерді тағайындайды. Әр елдің өз елінде өткізілетін тент-пигринг жарыстарын реттейтін ұлттық федерациясы бар. Сонымен қатар, тент-пэкинг федерациясы ұлттық құраманы таңдайды және ұлттық команда үшін үйге және сапарға турлар ұйымдастырады.
Мүшелер
ITPF-те 28 ел мүше болып отыр. Төменде федерацияның мүшелері келтірілген, олардың ішінде Оман, Пәкістан, Йемен, Үндістан, Непал, Германия, Британдық шатыр тігу қауымдастығы, Австралия шатыр тігу федерациясы, Ауғанстан, Оңтүстік Африка, Біріккен Араб Әмірліктері, Шри-Ланка, Швеция, Норвегия, Судан, Катар, Нидерландтың "Сен-Жорж" (NVBW) қару-жарақтағы шеберлігі бойынша ассоциациясы, Намибия, Ливан, Қазақстан, Иордания, Ирак, Египет, Иран шатыр тігу қауымдастығы, Канада, Бахрейн және Дания.
Халықаралық жарыстар
Құрылғаннан бері ITPF бірнеше халықаралық жарыстарды ұйымдастырды.
Бірінші шатыр тігу әлем чемпионаты 2014
Федерация құрылғаннан кейін, әлемдік ұйым өздерінің әлем чемпионатын өткізуге шешім қабылдады. Алғашқы және алғашқы шатырды тіреуден өткен әлем кубогын Оманның Ат спорты федерациясы (OEF) 2014 жылдың 31 наурызынан 4 сәуіріне дейін Оманның Барка қаласындағы Аль Рахба фермасында ұйымдастырды. Қатысушы елдер: Пәкістан, Оман, Катар, Йемен, Ирак, Египет, Оңтүстік Африка, Ұлыбритания және Австралия, олар қаңтарда және ақпанда Судан мен Пәкістанның іріктеу турнирлеріне қатысты. Оңтүстік Африка 758,5 ұпайға жеңіске жетіп, әлем чемпионы атанды. Оман 693,5 ұпаймен екінші орынға ие болды. Судан 654 ұпай жинап, үшінші орынға ие болды.
Халықаралық чемпионаттар мен әлем кубогы тарихы
ЖылҮйлестіруші ел (лер) Соңғы орынСоңғы жеңімпазЖетістікЖетістік 2014ОманАл Рахба фермасы, Маскат, Оман758,5 ұпайОңтүстік Африка 65 ұпаймен жеңіске жетті693,5 ұпай2023Оңтүстік АфрикаДжордж, Батыс Кеп, Оңтүстік Африка781,5 ұпайСауд Арабиясы 11,5 ұпаймен жеңіске жетті770 ұпай
Халықаралық және әлемдік чемпионаттар
1985 жылы Үндістанның Хайдарабад қаласында алғашқы халықаралық шатырлы шатырлы жарыстар өткізілді. Оған Үндістанның ат спорты федерациясының (EFI) қолдауымен көптеген халықаралық командалар қатысты. Халықаралық және әлемдік чемпионаттар әр түрлі командалар құрамында елдердің арасында өткізіледі. Ойын орындары келіссөздер арқылы таңдалады. Шатырларды тігуде маңызды оқиғалар болады. Оман, Оңтүстік Африка, Пәкістан, Үндістан, Австралия және Ұлыбритания халықаралық чемпионаттарды тұрақты түрде өткізеді. Басқа елдер де әртүрлі уақытта ұйымдастырады.
Белгілі шатыр тіреушілер
Джордж Гриббл (1868-1947) Дублиндегі басты әскери турнирде "ат үстінде найзамен шатыр тігу" жүлдесін жеңіп алды. Виктория патшайым күміс кубокпен сыйлық берді. Ол 28 ұпайға ие болды, ал екінші орынды иеленген бәсекелестің 12 ұпайға ие болғаны белгілі болды. Мәлік Ата Мұхаммед Хан (19412020), Пәкістан, Халықаралық шатыр тігу федерациясының негізін қалаушылардың бірі. Ол федерацияның бірінші құрметті президенті болып сайланды, содан кейін төрт жыл бойы атқарушы комитеттің мүшесі болды. Сонымен қатар, ол Пәкістанның Ат спорты және шатыр тігу федерациясының бірінші президенті болды. Ол 60-шы жылдардың басында халықаралық шатыр тігу іс-шараларына қатыса бастады және бұл өмір бойы жалғасты. Ахмет Х. Зубайр (2010 жылдан қазіргі уақытқа дейін), Нью-Йорк штатының Оңтүстік-Шығыс аймағының директоры (2020 жылға дейін) Нью-Джерсидегі Тиникум парк Поло клубында поло ойнап жүргенде, АҚШ-қа шатыр тігу спортын таныстырды. Шатырларды орнатуды поло жаттықтырушысы мен негізін қалаушы қолдады. USTPA 2010 жылы Үндістанда өткен Дүниежүзілік шатырлар чемпионатының шетіне шатырларды тігу клиникаларына қатысты; USTPA негізін қалаушы Ахмед Х. Зубайр судьялардың бірі ретінде қызмет етті. Д. Асим Шахзад Малик Д. Б. А. А. (2013 Қазіргі уақытта) алғаш рет 2013 жылдың 30 желтоқсанында штаб-пәтері Оклахома штатының Тулса қаласында орналасқан АҚШ-тың шатыр тігу федерациясы USTPF-ті АҚШ-та шатыр тігуді насихаттау үшін заңды шатыр тігуді басқарушы орган ретінде тіркеді. USTPF-тің демеушілігімен командалар халықаралық турнирлерге қатысып, Оман, Судан, Норвегия, Германия, Сауд Арабиясы және Үндістанды қамтыды. Д. Асим Шахзад Малик - АҚШ-тағы шатырды тіреу бойынша халықаралық шатырды тіреу федерациясының (ITPF) сертификатталған жаттықтырушысы. Қазіргі уақытта USTPF-де Огайо штатының Колумбус қаласынан Midwest Tent Pegging Associan деп аталатын USTPF қосында бір тіркелген Ассоцияция бар. MTPA президенті Хөснайн Әли ITPF алтын жүлдегері атанды. https://www. - Өте жақсы. org/ustpf тарихы
Популярлы мәдениет сілтемелері
Джордж Макдональд Фрейзердің Флэшмен романдарында Гарри Флэшмен атты кейіпкер сүңгіш полкінде қызмет етті және жиі шатырды тігу және оның сүңгішпен кеңінен машықтануын айтады.