Кіріспе

Гипофиздік инсульт - гипофиз безінің қанмен қамтамасыз етілуі бұзылған немесе оған қан құйылуы. Бұл әдетте гипофиз ісігінің болуымен пайда болады, бірақ 80% - ға жуық жағдайларда бұл бұрын диагноз қойылмаған. Ең жиі кездесетін бастапқы симптом - кенеттен бастау алатын бас ауруы, көбінесе көрнекі өрістің тез нашарлауына немесе безді қоршаған жүйкелердің қысылуына байланысты қос көрумен байланысты. Бұл жиі маңызды гормондардың секрециясының жетіспеуінен, негізінен бүйрек үсті қуысының жетіспеуінен туындаған жіті белгілермен бірге жүреді. Кейде қанның болуы мидың қабығының қабынуына әкеледі, бұл мойынның қатаюына және жарыққа төзбеушілікке, сондай-ақ сананың төмендеуіне әкелуі мүмкін. Көздің қысымы деп аталатын көздің қысымы, бұл бездің үстінде орналасқан, екі жағынан да көздің сыртқы жағында көру қабілетін жоғалтуға әкеледі, өйткені бұл көздің осы бөліктерімен қамтамасыз етілген торшадағы аймақтарға сәйкес келеді; бұл 75% жағдайларда кездеседі. Каверноз синуста миға қан жеткізетін каротид артериясы да болады; кейде артерияның қысылуы бір жақты әлсіздікке және инсульттің басқа да белгілеріне әкелуі мүмкін. Гипонатриемия, қандағы натрийдің ерекше төмен деңгейі, бұл шатасу мен ұстамаларға әкелуі мүмкін, 40% - ға жуық жағдайларда кездеседі. Бұл кортизолдың төмен деңгейінен немесе гипофиздің артқы жағында антидиуреттік гормонның (АДГ) дұрыс шығарылмауынан болуы мүмкін. Көптеген (60-дан 80-ге дейін%) жағдайлардың белгілі бір себебі жоқ.

Механизм

Гипофиз безі бас сүйектің түбінде орналасқан, ол sella turcica ("түрік селі", оның пішіні бойынша) деп аталады. Ол мидың бір бөлігі - гипоталамусқа, сондай-ақ безді қан тамырларымен қамтамасыз ететін сабағымен жалғасады. Неліктен гипофиз ісіктері мидағы басқа ісіктерге қарағанда бес есе көп қан кетуі мүмкін екені белгісіз. Қатерлі ісік инфаркт (қан жеткіліксіз қанмен қамтамасыз етілу ұлпалардың бұзылуына әкеледі) немесе қан кету қаупін арттыратын түрлі ұсынылатын механизмдер бар. Кәсіби нұсқаулықта гипофиздік апоплексия күдікті немесе расталған жағдайда, қанды тексерудің ең аз мөлшері толық қанды, мочевинаны (бүйрек қызметінің өлшемі, әдетте креатининмен бірге жүргізіледі), электролиттерді (натрий мен калий), бауыр қызметінің сынақтарын, әдеттегі қанның құюын тексеруді және гормоналды панельді, соның ішінде IGF 1, өсу гормонын, пролактинді, лютеинизациялық гормонды, фолликулді ынталандыратын гормонды, қалқанша безін ынталандыратын гормонды, қалқанша безінің гормонын және ерлерде тестостеронды немесе әйелдерде эстрадиолды қамтуы керек. Көздің көру қабілетінен шамалы ғана айрылу немесе екі рет көру мүмкіндігі барларды сана деңгейін, көру қабілетін және қанның тұрақты тексерілуін мұқият бақылап, консервативті түрде емдеуге болады. Егер қандай да бір нашарлау болса немесе күтілетін спонтанды жақсару болмаса, хирургиялық араласу әлі де көрсетілуі мүмкін. Гипофиздік апплексиядан кейін адамдардың 80% -ында гипофизуризм пайда болады және гормондық алмастыру терапиясының қандай да бір түрі қажет болады. 60 - 80% еркектерге гидрокортизонды ауыстыру қажет (тұрақты түрде немесе ауырған кезде), 50 - 60% - ға қалқанша безінің гормонын ауыстыру қажет, ал 60 - 80% - ға тестостерон қоспалары қажет. Соңында 10-25 пайызында диабет инсипидусы пайда болады, бұл гипофиздің антидиуреттік гормонының жетіспеушілігіне байланысты бүйректердегі сұйықтықты ұстап қалудың мүмкін еместігі. Бұл ауруды десмопрессин дәрісімен емдеуге болады.

Эпидемиология

Гипофиздік инсульт сирек кездеседі. Бұл 1905 жылы неміс дәрігері Блейбтреудің қосымша есебімен орындалды. Гипофиздік инсультпен емдеудің хирургиялық әдісі 1925 жылы сипатталды. Стероидты алмастыруды енгізуге дейін гипофиздік инсульттан болатын өлім-жітім 50% - ға жуық болды. "Апоплексия" термині некрозға да, гипофиз ісігіне қан кетуге де қатысты қолданылды.