Кіріспе
Сплена инфаркты - бұл қан ағынының көкбауырға бұзылуы, бұл ағзада ішінара немесе толық инфарктке (тотықсыздыққа байланысты тіннің өліміне) әкеледі. Сплена инфаркты - бұл сплена артериясы немесе оның бір тармағы, мысалы, қан ұюымен тұйықталған кезде пайда болады. Оқымысқа көкбауырдың жарылуы, қан кету, көкбауырдың абсцессі (мысалы, егер негізгі себеп инфекциялық эндокардит болса) немесе псевдоцист пайда болуы жатады. Кейінгі жарылу қаупі жоғары болғандықтан, тұрақты псевдоцисталар үшін splenectomy қажет болуы мүмкін.
Диагностика
Бұл симптомсыз болуы мүмкін, бірақ оның әдеттегі белгісі - іштің жоғарғы сол жақ квадрантындағы қатты ауырсыну, кейде сол иыққа дейін таралады. Кейбір жағдайларда дене қызуы көтеріліп, дене ыстығы пайда болады.
Емдеу
Негізгі ауруды емдеу және ауырсынуды жеткілікті түрде жеңілдетуден басқа арнайы емдеу әдісі жоқ. Шілдікті хирургиялық жолмен алып тастау (шілдікті алып тастау) тек асқынулар туындаған жағдайда ғана қажет; хирургиялық жолмен алып тастау шілдікті алып тастағаннан кейінгі инфекциялардың басым көпшілігін тудырады.
Себептер
Тромбтың пайда болу ықтималдығын бірнеше факторлар, мысалы, белгілі бір инфекциялар (мысалы, жұқпалы мононуклеоз, цитомегаловирус инфекциясы, безгек немесе бабезиоз), тұқым қуалайтын қанның құюы бұзылуы (тромбофилия, мысалы, V Лейден факторы, антифосфолипидтік синдром), қатерлі ісік (мысалы, безгек рагы) немесе метастаздар, немесе осы факторлардың бірігуі арттыра алады. Кейбір жағдайларда қан ұюлары қан айналымының бір бөлігінде пайда болып, кейін дене мүшелерінің бір бөлігінен шығып, оның ішінде сілекейге дейін өтеді. Бұл эмболигендік бұзылуларға көкірек фибрилляциясы, ашық овалдық саңылау, эндокардит немесе холестерин эмболиясы жатады. Көбірек кездесетін көкбауыр инфаркты, мысалы миелопролиферативтік аурулар сияқты көкбауырдың ірілігінен болатын гематологиялық ауруларда жиі кездеседі. Спленомегалияның басқа себептері (мысалы, Гоше ауруы немесе гемоглобинопатиялар) инфарктке бейімдеуі мүмкін. Сүрлеу жасушалы анемиясы бар науқастарда серпалы жасушалы дағдарыстан көкбауыр инфаркты да пайда болуы мүмкін. Бұл жағдайда көкбауырдың іріңдеуі де, қан ұюға бейімдігі де байқалады. Қалқанша жасушалы ауру кезінде бүйректің қайта- қайта инфарктісі бүйректің жұмыс істемеуіне (автоспальнектомия) әкеледі. Спленалық артерияға тікелей әсер ететін кез келген фактор инфарктке әкелуі мүмкін. Мысалы, іштің жарақаты, аортаның бөлінуі, көкбауыр артериясының бұрылуы (мысалы, бесікпен айналып кету) немесе ісіктің артерияға сыртқы қысымы. Бұл сондай-ақ қан тамырлары процедурасының асқынуы болуы мүмкін. Сплена инфарктының себебі васкулит немесе диссеминацияланған интраваскулярлық қан айну болуы мүмкін. Белгіленген жағдайларда көкбауыр инфарктымен байланысты басқа да түрлі жағдайлар, мысалы, полиангитпен бірге грануломатоз немесе қан тамырларының ырғақты болуына немесе қан ұюына бейімделетін дәрілік заттармен емдеу, мысалы, езофагеялық варикоздарды емдеу үшін қолданылатын вазоконстрикторлар, суматриптан немесе бевацизумаб. Бір орталықтағы ретроспективті жағдайларды шолу барысында ауруханаға жедел көкбауыр инфаркты диагнозымен түскен адамдарда кардиогендік эмболия басым этиология болып табылады, содан кейін артериялық фибрилляция, аутоиммундық ауру, байланысты инфекция және гематологиялық қатерлі ісік пайда болады. Өкпе инфарктісімен күресуге қаупі барларға қарамастан, тоғыз адам бұрыннан сау-сәу болып келген. Олардың ішінде 5 адамнан 9 адамнан бұрын бейтаныс антифосфолипид синдромы немесе митральды клапан ауруы анықталды. Сондай- ақ, оны қан жоғалтудың алдын алу үшін, көкбауырды алып тастау операциясына дейін қолдануға болады.