Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шыны үйі (Üvegház) - швейцариялық дипломат Карл Лутцтың Холокост кезінде Будапешттегі яһудилерге көмек көрсету үшін пайдаланған ғимараты.
The Glass House (Üvegház) was a building used by the Swiss diplomat Carl Lutz to help Jews in Budapest during the Holocaust.
Холокост кезінде
Бір кездері 3000-ға жуық яһуди Гласс-хауста және көрші ғимаратта көптеген венгр фашистерінен, антисемит қастандықтарынан және неміс нацистерінен бас сауғалады. Шыны үйдің әсері кеңінен болды, өйткені ол көптеген өмірді құтқарған жер астындағы еврей жастарының штабы ретінде пайдаланылды. Бұрын шыны фабрикасы болған ғимарат Вадас көшесі, 29-да орналасқан. Көп ұзамай Лютц Израиль үшін еврей агенттігімен ынтымақтастыққа кірісіп, еврей балаларына көшіп кетуіне мүмкіндік беретін Швейцарияның қауіпсіз жүріс құжаттарын шығарады. 1944 жылы нацистер Будапештті басып алып, еврейлерді өлім лагерлеріне депортациялай бастағаннан кейін, Лютц Венгрия үкіметімен және нацистермен арнайы келісім жасасты: ол Палестинаға көшіру үшін 8000 венгр еврейіне қорғаныс хаттарын беруге рұқсат алды. Содан кейін Латц 8000-ға арналған рұқсатын жеке тұлғаларға емес, отбасыларға қатысты деп қасақана қате түсіндірді және он мыңдаған қосымша қорғаныш хаттарын шығаруға кірісті, олардың барлығы бірден 8000-ға дейінгі санды алып жүрді. Сонымен қатар ол Будапешттің айналасында 76 баспана орнатқан.
At one time, about 3,000 Jews found refuge at the Glass House and in a neighboring building from large numbers of Hungarian fascist, antisemitic murderers and the German Nazis. The Glass House also had a broader impact because it was used as a headquarters by the Jewish youth underground which saved many lives. The building, that had once been a glass factory, is located at 29 Vadász Street, Lutz soon began cooperating with the Jewish Agency for Israel, issuing Swiss safe conduct documents enabling Jewish children to emigrate. Once the Nazis took over Budapest in 1944 and began deporting Jews to the death camps, Lutz negotiated a special deal with the Hungarian government and the Nazis: he had permission to issue protective letters to 8,000 Hungarian Jews for emigration to Palestine. Lutz then deliberately misinterpreted his permission for 8,000 as applying to families rather than individuals, and proceeded to issue tens of thousands of additional protective letters, all of them bearing a number between one and 8,000. He also set up some 76 safe houses around Budapest, declaring them annexes of the Swiss legation.
Еске алу
Шыны үйі қазір Карл Лутцтың тарихы мен оның іс-әрекетін құжаттаған мұражай ретінде келушілер үшін ашық. Бұрынғы Будапешт геттосының кіреберісінде оған 1991 жылы ескерткіш орнатылды. Холокост кезінде 400000-нан астам венгр еврейлері өлтірілсе де, 125.000 адам аман қалды, олардың жартысы Карл Лутцтің күш-жігерінің арқасында.
The Glass House is now open for visitors as a museum that documents the history of Carl Lutz and his activities. At the entrance to the old Budapest ghetto, a wall monument was erected to him in 1991. Although more than 400,000 Hungarian Jews were murdered in the Holocaust, 125,000 survived, half of them thanks to the efforts of Carl Lutz.