Кіріспе

Херефордшир және Глостершир каналы (кейде Херефорд және Глостер каналы деп те аталады) – Англияның батысындағы канал, Херефордтан Глостерге дейін созылып, Северн өзенімен байланысады. Ол 1798 және 1845 жылдары екі кезеңде ашылып, 1881 жылы жабылды, оның оңтүстік бөлігі Ледбери және Глостер темір жолының бағыты ретінде пайдаланылды. Қазіргі таңда оны қайта жаңғырту жұмыстары белсенді түрде жүріп жатыр.

Тарих

1777 жылы Роберт Уитворт, Джеймс Бриндлидің шәкірттерінің бірі, Херефорд пен Глостер арасындағы каналдың алғашқы жоспарларын жасады. Бұл бағыт, Стоурпорт-он-Северн және Леоминстерге дейінгі үлкен жоспардың бір бөлігі болды. Он екі жылдан кейін Ричард Холл Ледбери арқылы канал салу жоспарларын ұсынды. 1790 жылдың наурыз айында жобаны ұсынғандар жоспарды Парламентке жіберуге шешім қабылдады. Жосия Клауз, бұрын Честер каналында жұмыс істеген және Уитвортпен Темза және Северн каналында бірге жұмыс істеген инженер, жобаның бас инженеры болды. Ол маршрутты қайта қарап, Ледбери арқылы өту үшін өзгертуді ұсынды. Ньюентке бір тармақ салынуы керек еді, онда аз көмір кен орындары болды, ал канал 35 тонна жүкті тасымалдай алатын кемелерге жарамды болады. Бағаланған құны 70 000 фунт стерлинг болды, ал жылына 33 203 тонна тасымалданады деп күтілді, бұл 9 582 фунт стерлинг кіріс әкелер еді. Кейбір жобаны ұсынғандар Уай өзенін жақсарту одан да жақсы нұсқа болуы мүмкін деп ойлай бастады, бірақ Ньюентте жаңа көмір кендерінің табылуы Парламент актісін алу туралы шешімге әкелді (31 Geo. 3. c. 89), ол 1791 жылдың сәуірінде мақұлданды. 1792 жылы Джеймс Бриндлидің туысы Хью Хеншаллдан маршрутты қайта зерттеуді сұрады, ол Ньюентке қарай бағытты ұсынды. Бұл маршрутқа Оксенхоллда туннель салу қажет болды, ал жаңа маршрутты бекіту үшін 1793 жылы Парламенттен тағы бір акт алынды. Жосия Клауз 1795 жылы қайтыс болды, ал оның орнына инженер ретінде Роберт Уитворт келді. 1795 жылдың соңында Ньюентке дейінгі алғашқы бөлім ашылды, бірақ туннель үлкен проблемалар тудырды. Туннельді салу үшін оның бойымен жиырма шахта қазылды, бұл бірнеше жұмыс майданында жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Алайда, шахталарға судың көп мөлшері кіргендіктен елеулі қиындықтар туды. Жылқымен жұмыс істейтін сорғылар жеткіліксіз болды, соңында бумен жұмыс істейтін сорғылар қолданылды, бірақ бұл құнға қосымша шығын әкелді және туннель каналды аяқтамаудың маңызды факторы болды. Канал 1798 жылы Ледбериден бір шақырымдай жерге дейін ашылды, бірақ шығын бағалаудан әлдеқайда асып кеткендіктен, ол жерде тоқтатылды. Ньюенттегі шахталарға көмір саласы ешқашан табысты болмады, өйткені көмірдің сапасы өте нашар болды және бұл сала тез уақыт ішінде қолданыстан шықты. Аймақтағы көмірдің бағасы тоннасына 24 шиллингтен (1,20 фунт стерлинг) 13/6 (68 пенс) дейін төмендеді, бірақ бұл көмір жақсы сапалы өнім болды және Северн өзенінен канал арқылы жеткізілді. Ледбери тағы соғыс жылдары аялдама болып қалды, бірақ 1832 жылы Ледбери газ зауытына көмір жеткізуге мүмкіндік беретін қысқа кеңейту аяқталды.

Екінші кезең

1827 жылы Стивен Баллард компанияның жаңа кеңсе қызметкері болды және 1829 жылы каналды қалай аяқтау керектігі туралы есеп дайындады. 1838 жылы ол соңғы бөлігі үшін жаңа маршрут ұсынды, бірақ инженер Джеймс Уокер оған қарсы пікір білдірді, сондықтан 1839 жылдың мамыр айында компанияға каналды аяқтау үшін қаржы жинауға рұқсат беретін жаңа Парламент заңы қабылданды. Жұмыс 17 қарашада басталды. Фром өзенінен жоғары нүктеге (саммит деңгейіне) су жеткізетін қоректендіру тоғысы 1842 жылдың тамызында аяқталды, ал канал кезең-кезеңімен аяқталған сайын пайдалануға берілді: 1843 жылдың қаңтарында Канон Фром догына, 1844 жылдың ақпанында Уитингтон догына және 1845 жылдың 22 мамырында Херефорд бассейніне дейін кеңейтілді. Алғашқы кезеңдегідей, ең көп қиындық тунельдерді салуда болды. Ашпертон туннелі ұзын болмаса да, жұмыс жүргізілетін бетке су кіруінен және тау жыныстарының тұрақсыздығынан зардап шекті, нәтижесінде кірпіш және тас қаптамасын салу қажет болды. Тағы да, шығындар бастапқы есептемелерден едәуір асып кетті.

Операция

Құрылыс шығындары бастапқы жоспардан әлдеқайда көп болды. 1790 жылы Жосия Клауз каналдың жалпы құны 69 997 фунт стерлинг деп бағалаған, бірақ Ледбериге дейінгі бөлігі 104 000 фунт стерлингтен асып кетті. Стивен Баллард екінші кезеңнің құнын 53 000 фунт стерлинг деп есептеген, алайда соңғы құны 141 436 фунт стерлингке жетті. Каналдың ұзындығына қарамастан сауданың көтерілуі шамалы болғандықтан, компания оны дереу теміржол компаниясына сатуға тырысты, бірақ нәтиже болмады, сондықтан сауданы жандандыруға көшті. Қозғалыс артуына байланысты 1849 жылы Оксенхолл туннелінен өту кестесі енгізілуге тиіс болды. Бұл әрқашан сәтті аяқталмады, себебі 1851 жылдың мамырында "Херефорд Таймс" газеті қарама-қарсы бағытта келе жатқан екі қайықтың туннельдің ортасында кездесіп, ешқайсысы жол бермеген жағдай туралы жариялады. Бұл 58 сағатқа созылған даулы жағдайға ұласты.

Қалпына келтіру және жабылу

1858 жылы канал 47 560 тонна тауар тасымалдады және 1860 жылы 7 061 фунт стерлинг табыс әкелді, бірақ оның бір бөлігі аймақтағы теміржол құрылысына қажетті материалдарды тасымалдаудан түсті. 1862 жылдың 17 қаңтарында, Херефордқа ашылғанына 17 жылдан аспағанда, канал Great Western and West Midland Railway компаниясына жалға берілді, мақсаты – оны теміржолға айналдыру еді. Бұл дереу іске аспады, бірақ 1881 жылдың 30 маусымында каналдың жартысы жабылды, ал оның бөліктері Ледбери және Глостер теміржолының трассасы ретінде пайдаланылды. Херефордтан Ледбериге дейінгі бөлім ашық қалды, бірақ уақыт өте келе қолданыстан шықты. Канал компаниясы Great Western Railway компаниясынан түскен жалдау ақысын акционерлеріне дивиденд ретінде таратты және 1948 жылы теміржолдар мемлекеттік меншікке алынғанға дейін ресми түрде таратылмады.

Бағыт

Канал Херефорд алабынан Ледбери, Даймок және Ньюент арқылы Глостердің батысындағы Северн өзенінің батыс арнасына, Горслидегі көмір кен орындарына қысқа саламен, Оверге дейін 34 миль (55 км) созылды. Алғашқы 6 миль (10 км) Херефордтан Уитингтонға дейін, оның ішінде Айлстон туннелі де бар, тегіс болды, содан кейін канал Монхидке дейінгі үш мильдегі үш шлюз арқылы 37 фут (11 м) көтерілді. Бұл бөлімге Балардтың каналға 27° бұрышта салған Монхидтегі қисық көпір кіреді. Көпір қызыл кірпіштен, кейбір таспен қапталған, ал парапеттері үлкен қара инженерлік кірпіштермен жабылған, бұл оларды Батыс Бромвичтің Б.У. Блейдс жасағандығын көрсетеді. Көпір ІІ санаттағы қорғауға алынған құрылым. Содан кейін Ледберидің шетіне дейін 12 мильден астамды қамтитын тағы бір тегіс бөлім бар, оған Ашпертон туннелі кіреді. Бұл бөлікке Фром өзенінен су құйылады. Соңғы 18 миль (29 км) Оверге дейін 195 фут (59 м) төмен түседі және темір жол құрылысы кезінде бұзылмаған Оксенхолл туннелін қамтиды, себебі темір жол компаниясы оны кеңейтудің ықтимал қиындықтарынан аулақ болу үшін ақылға қонымды шешім қабылдап, оңтүстік-батысқа қарай бағытты өзгертті. Көмір саласы туннельдің астындағы каналдан бөлінді. Каналда 22 шлюз және үш туннель болды. Көптеген ағылшын каналдары сияқты, бұл да тар кемелермен құнды жүктерді тасымалдауға арналған.

Қалпына келтіру

1983 жылдың басында жергілікті баспасөзде канал туралы бірқатар мақалалар жарияланды, бұл канал туралы хабардарлықты арттыратын қоғам құруға шақырды. Осы мақсатта 1983 жылдың 13 сәуірінде Херефордта кездесу өтті, онда канал қоғамы құрылды және ол көп ұзамай қалпына келтіру жұмыстарына белсенді кірісті. Алғашқы мақсат – қалдықтарды сақтау болғанмен, 1992 жылы қоғам Herefordshire and Gloucestershire Canal Trust (H&G Canal Trust) болып қайта құрылды, ал мақсаты – 55 шақырымдық (34 миль) канал мен шлюздарды толық қалпына келтіру арқылы Херефордты Ledbury, Dymock, Newent және Глостердегі ішкі су жолдары жүйесімен қайта байланыстыру болды. 1991 жылдан бері Херефордширдің жергілікті кеңес органдары канал бағыты үшін жерді бөліп берді. Жоспарлау бөлімі каналды ескере отырып жобаларды мақұлдады және каналдың жоспарланған бағытында құрылыс салуға тырысқандарға қарсы шаралар қолданды. Глостерширдегі жергілікті кеңестер де ұқсас қолдау көрсетті. 2000 жылы Овер каналы бассейні (Глостердің шетіндегі Оверде Северн өзеніне іргелес, онда канал ішкі су жолдары желісімен байланысады) Canal Trust еріктілері мен ұлттық Waterway Recovery Group еріктілер тобының күшімен толыққандай қайта құрылды. Жұмыстың шамамен құны 500,000 фунт стерлинг болды, бірақ ол 10 ай мерзімде, 60,000 фунт стерлингтік бюджетпен аяқталды. Бассейн 1903 жылы Over Isolation ауруханасы салынған кезде толтырылған. Бұл жер Swan Homes компаниясына тұрғын үйлер салу үшін сатылды, ал жобаны жақсарту мақсатында бассейнды қазу туралы келісімге қол жеткізілді, нәтижесінде Wharf House жаңа канал орталығын құру үшін қайта салынды. 2011 жылдың соңында Trust бассейнге жақын бұрынғы каналдың қысқа бөлігін (Vineyard Hill) сатып алды. Бұл жер 2004 жылы тұрғындармен ортақ мүдделерін қорғау үшін сатып алынып, кейін Trust-қа номиналды сомаға берілді. Бассейн сияқты, даму мерзімі де болды, ол 2012 жылдың қыркүйегіне дейін аяқталуы керек еді, бірақ Waterway Recovery Group және Trust мүшелерінің күш-жігерінің арқасында жұмыстың көп бөлігі 2012 жылдың сәуірінде аяқталды. Ол 18 сәуірде, жоспарланған мерзімнен төрт ай бұрын суландырылды. 2012 жылғы Over Canal фестивалінде Тимоти Уэст пен Прунелла Скейлс ресми түрде қайта ашты. Херефорд қаласының орталығындағы ауқымды қайта құру жұмыстары жаңа канал төсенішін құруға әкелді, ол ақыр соңында жаңа терминал алабына қосылуы күтілуде. Ауыр металлдарды қамтитын шөгінділерді алып тастағаннан кейін Aylestone Park бөлігі де одан әрі дамытылды. Паркпен жұмыс істеген Trust және парк иесі Херефордшир кеңесі каналмен жұмыс істеген жартылай қалпына келтіруден кейін, 2011 жылдың мамыр айында Айлстондағы қысқа бөлік қайықтар шеруі үшін пайдаланылды. Қайықтарды суға түсіруге мүмкіндік беретін жол салынды, ал канал уақыт өте келе кеңейтіледі. Канал Северн өзенінің кеме жүруге жарамсыз бөлігімен жалғасады, ол Мейсемор мен Ллантонидегі бөгеттермен негізгі арнадан бөлінген, олардың екеуінің де бұрынғы шлюздары бар. Мейсемор бірнеше жыл бұрын British Waterways компаниясымен сатылды, ал олар 2007 жылы Ллантониден бас тартуға шешім қабылдады. Canal Trust мұралық қаражатты пайдаланып бұл жерді сатып алды, оған екі коттедж, бірнеше жер және Северн өзенінің шағын бөлігі, сондай-ақ Ллантони шлюзі кірді. Ллантони шлюзі Мейсемордағыдан үлкен, ал Овердегі кіру шлюзіне кіру оңай, өйткені қайықтар өзенге жақындағанда өзен ағысына қарсы жүреді. Ньюентте Bridge Street көпір арқылы каналдан өтеді. Темір жол каналдың орнына келгенде, олар жол үстінде биік деңгейлі көпір салды, ол бұл шешімге сәйкес болу үшін төмендетілді. Canal Trust каналды Ньюент темір жол станциясының платформалары арасында қайта құруды жоспарлады, бірақ бұл қоршаған ортаға сәйкес келмейтін үлкен бөгеттерді салуды талап ететін еді. 2019 жылы олар қандай нұсқалар мүмкін екенін қайта қарастырды және көлбеу жазықтықты пайдалануды ұсынды, қайықтарды канал деңгейінен станцияға көтеру үшін рельстерде жүретін биек пайдаланып, платформалар арасындағы деңгейлі бөліммен, содан кейін жолды кесіп өтуге қажетті биіктікке жету үшін тағы бір көлбеу және қайықты екінші жағынан канал деңгейіне қайтару үшін тағы бір көлбеу.

Келушілер орталығы

Овер-Бассиндегі Уорф Хаус – қайта жаңартылған шлюз үйі, ол 2019 жылға дейін келушілер орталығы және мейрамхана болып қызмет етті. 2005 жылдан бастап 2019 жылға дейін Уорф Хаус Herefordshire & Gloucestershire Canal Trust қорымен басқарылды, ал түскен табыс H&G Canal Trust Charity қайырымдылық қорына аударылды. 2019 жылы Уорф Хаус басқаруы жеке компанияға берілді, ал мейрамхана The Lock Keepers деп атау өзгертілді.