Кіріспе

Челмер және Блэкуотер навигациясы – Англияның шығысындағы Эссекс графтығындағы Челмер және Блэкуотер өзендерінің арнасы. Навигация Челмсфордтағы Спрингфилд бассейнінен Малдон қаласының жанындағы Хейбридж бассейніндегі теңіз шлюзіне дейін 22 шақырымға (13,75 миль) созылады. Бастапқы жоспарлар Малдон қаласынан қарсылыққа тап болды, оны қаланы айналып өтіп, Хейбриджде аяқтау арқылы жеңіп шықты, және навигация 1797 жылы ашылды. Қайта жөндеу жұмыстары болды, инженер Джон Ренни екі рет шақырылып, жақсартулар ұсынды. Теміржолдың әсері көптеген каналдарға қарағанда азырақ болды, себебі Челмсфорд пен Малдон арасында тікелей байланыс болған жоқ. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Хейбридждегі теңіз шлюзі кеңейтілді, бірақ тауар айналымы біртіндеп төмендеп, 1972 жылы тоқтатылды. Көптеген каналдардан айырмашылығы, ол 1948 жылы мемлекеттік меншікке алынбады және бастапқы компанияның басқаруында қалды. 1973 жылы Ішкі су жолдары қауымдастығы Челмсфордта митинг ұйымдастырған кезде алғашқы демалыс қайықтары осы навигацияны пайдаланды. Спрингфилд бассейні 1992 жылы қайта жаңартылды, бірақ 2003 жылы меншік иелері банкротқа ұшырады, екі жылдық келіссөздерден кейін Ішкі су жолдары қауымдастығының толық еншілес компаниясы – Эссекс Водоканалдар Лтд басқару жауапкершілігін өз мойнына алды, бірақ меншік иелері меншік құқығын сақтап қалды. Ессекс және Саффолк су компаниялары Ханингфилд суқоймасын сумен жабдықтау үшін навигациядан су алады, сондықтан олар ауыз суға тұзды судың араласуын болдырмау үшін Хейбридж теңіз шлюзіндегі сыртқы қақпаларды күтіп ұстауға міндетті. Олар 2016/17 және 2017/18 жылдары қыста шлюзде кең ауқымды жөндеу жұмыстарын жүргізді, соның ішінде сыртқы теңіз қақпасын жаңа үлгімен алмастырды. 1985 жылы алғаш ұсынылған ұзақ мерзімді мақсат – Челмсфорд қала орталығына қайықпен қол жеткізуді қамтамасыз ету арқылы қаланы жақсарту. Спрингфилд бассейніне қосылатын жол аймақтағы жол құрылысының кесірінен іске аспады, бірақ 2020 жылы Челмсфорд қала орталығындағы автоматты бөгетті навигациялық шлюзды қамтитын жаңа құрылыммен ауыстыру жоспары ұсынылды.

Бағыт

Навигация Спрингфилд бассейнінен Челмсфордтағы Хейбридж бассейніне жақын Малдон қаласындағы теңіз шлюзына дейін созылады. Онда алты көпір бар, ал бассейннен теңізге дейін 12 шлюз арқылы 75 фут (23 метр) биіктікпен түседі. Билидегі су тасқыны қақпалары Блэкуотер өзенінің суының Хейбридж бассейніне таралуына кедерес жасайды. Навигация Челмсфорд пен Малдон арасында, көбінесе егістік далалар арқылы, негізінен батыстан шығысқа қарай иреліп өтеді, және көптеген ауылдардың жанынан өткенімен, олардың барлығы су жолынан біршама қашықтықта жатыр.

Тарих

Навигацияның құрылысы басталғанға дейін, мұндай жобаға шамамен 120 жыл бойы ұсыныстар жасалған, ал Малдон порты қарсылық білдірді, себебі кемелер Челмсфордқа қатынай алса, олардың кірісі азаяды деп күтті. Мұндай жобаны алғаш рет 1677 жылы Эндрю Ярантон ұсынды, ол өз идеясын «England's Improvements by Sea and Land» атты еңбегінде жариялады. Малдон қарсылық танытты және жоспар іске аспады. 1733 жылдың шілдесінде Кеннет, Страудвотер және Бристольдегі Эйвон навигациясына қатысқан Джон Хоре екі жоба ұсынды: біреуі өзенді кеме жүзе алатындай ету үшін, екіншісі Челмсфорд пен Малдон арасында жаңа канал жасау үшін. Хоре канал жобасын жақтады, себебі ол өзен бойындағы диірменшілерден аз қарсылық күтті, тіпті каналға қосымша шығындар қарастырылғанына қарамастан. Малдон коммерциялық себептермен қарсылық білдірді, нәтижесінде жоба тоқтатылды. Келесі жобалар 1762 жылы ұсынылды, олардың аясында инженерлер Джон Смитон мен Томас Йёман мүмкін болатын бағытты зерттеді. Йёман 1765 жылы екінші жоспар жасады, ол Парламентке ұсынылды. Йёман азаматтық инженер ретінде жоғары беделге ие болды, ал жобаның қарсыластары ұсынысқа қарсы тұру үшін білікті инженерді тартуға тырысты, бірақ көптеген мүмкіндіктер, соның ішінде Джеймс Бриндли, тым бос болғандықтан бас тартты. Ақырында Фердинанд пен Уильям Стратфорд осы міндетті өз мойнына алды, бірақ екеуі де қызбадан және аурудан зардап шекті, Фердинанд қайтыс болды, ал Уильям бір жыл бойы ауырып, кейін жазылып кетті. Жоспарды бекіту үшін Парламент актісі 1766 жылдың 6 маусымында қабылданды, онда жұмыстың 12 жыл ішінде аяқталуы және капиталдың 25 пайызы жиналғанға дейін жұмысқа кіріспеу талабы қойылды. Қажетті капитал жиналмағандықтан жоба сәтсіз аяқталды. Лондонда тұратын голланд саудагері (Ричардтың әкесі) Питер Мюльман 1772 жылдың 2 қазанында Челмсфордта өзенді жақсарту жөніндегі мәселені талқылау үшін жиын өткізді, бірақ кейінгі жиында жаңа канал жасау жақсырақ шешім болары шешілді. Мюльман бұл жобаға құлыптардың қажеті жоқ екенін мәлімдеді және Роберт Уитворт зерттеуден өткізгеннен кейін оны салуға уәде берді, бірақ бұл жобадан ештеңе шықпады. Соңында 1792 жылы, елдің басқа аймақтарындағы кеме қатынастары қалаларға өркендеу әкелгеннен кейін, Челмсфорд тұрғындары Малдонның қарсылығын болдырмау үшін оны айналып өтуге және навигацияны Малдонның төмен жағындағы Блэквотер өзеніндегі Хейбриджде аяқтауға шешім қабылдады. Джон Реннидің басшылығымен Чарльз Уедж 1792 жылы, ал Мэтью Холл 1793 жылы бағытты зерттеді. Жаңа бағыт навигацияның ұзындығын шамамен 3 шақырымға ұлғайтады, бірақ бұл жоспар парламенттік заң жобасының негізін құрады. Малдонның қарсылығына қарамастан, заң жобасы 1793 жылдың 17 маусымында Парламент актісіне (33 Geo. 3. c. 93) айналды, ол «Челмер және Блэквотер навигациясының меншік иелері компаниясын» құрды, оған акциялар шығару арқылы 40 000 фунт стерлинг жинауға және қажет болған жағдайда тағы 20 000 фунт стерлинг жинауға өкілеттік берілді. Жұмыс көп ұзамай басталды, және Джон Ренни ресми түрде бас инженер болғанымен, жобаны Ричард Коутс басқарды, ол сонымен қатар Ренниге Ипсвич және Стоумаркет навигациясында көмектескен. Ричард Коутстың қабірі Спрингфилд шіркеуінің маңында орналасқан, ал Реннидің каналға жасаған бастапқы зерттеу кітабы сақталған. Малдон порты енді өздерінің шығындарын азайтуға тырысты және Бенджамин Латробтың кеңесімен 1793 жылы Парламентке ұсынылған Малдон арқылы Блэквотерді жақсарту жоспарын жасады, ол Челмермен Білидегі түйісуіне дейін созылатын еді. Бұл Хейбриджге соңғы каналды артық қылатынын түсінген Навигациялық компания заң жобасына қарсы шықты және ол жеңіліске ұшырады. Латроб 1795 жылдың сәуірінде қайта қарастырылған жоба ұсынды, ол да жеңіліске ұшырады. Бұл оның Ұлыбританиядағы инженерлік мансабының аяқталуын білдірді, себебі ол көп ұзамай Америкаға көшіп кетті. Навигация бойынша жұмыстар жалғасты, ал бірінші бөлім Хейбридж бассейнінен Литтл Баддоуға дейін 1796 жылдың сәуірінде ашылды, ал навигация 1797 жылдың 3 маусымында толығымен ашылды. Жобаның соңғы құны шамамен 50 000 фунт стерлингті құрады.

Операция

Жолау аяқталғаннан кейін оның ұзындығы 13,8 миль (22 км) болды. 12 шлюз Челмсфордтағы Спрингфилд бассейнінен Хейбридж бассейніне дейінгі теңіз шлюзына дейін кеме қатынасының деңгейін 75 фут (23 м) төмендетті. Қосымша тоқтату шлюзі жаңа каналды Биллиде су басудан қорғады. Осы жерде кеме қатынасы Челмер өзенінің бағытынан шығып, Блэкуотер өзенінің бағытына қосылды, содан кейін Хейбридж бассейніне дейін соңғы 2,5 миль (4 км) каналмен жүрді. Блэкуотер өзенінің сулары Челмерге бұрылып, Билли шлюзі мен тоқтату қақпалары арасындағы бөгеттің үстінен ағып өтті. Кеме қатынасы тек 2 фут (1 метр) тереңдікпен салынды, бұл Англиядағы сауда су жолдары үшін ең төменгі заңды тереңдік болды. Ең жоғары биіктік 6 фут (2 м) құрады. Шлюздар баржаларды қабылдауға арналған, олардың әрқайсысы шамамен 25 тонна жүк тасымалдай алатын. Олар жылқымен тартылатын және 1960 жылдарға дейін солай болды, одан кейін дизельдік сыртқы моторлар орнатылды. Бір ғана саласы Лэнгфорд Миллге дейін салынған канал еді, оны жекеменшік түрде мистер Весткомб салған. Ол 1870 жылдарға дейін белсенді пайдаланылды, бірақ 1881 жылдан кейін қолданылмай қалды. Хейбридж бассейнінің маңында, саудасымен айналысқан ағаш кесетін Ричард Тови және көмір саудагері Томас Малден екеуі де жер телімдерін сатып алып, кәсібін дамытты. Кеме қатынасы компаниясы астық қоймасын салып, оны тез бұзылатын тауарларды сақтау үшін пайдаланды, ал арқан өрушілер мен қайық жасаушылар да жақын жерде орналасты. Көп ұзамай, паб пен сыра зауыты ашылды, ал елді мекен тұрақты түрде өсіп дамыды. Навигацияда 1797 жылы су тасқынынан пайда болған кедергілер болды, олар баржалардың өтуіне кедергі келтірді. Бұл жағдай нашарлай берді, осылайша 1799 жылы мәселені шешу үшін Ренни шақырылды. 1805 жылы Ренни қайтадан шақырылды, өйткені диірмен иелері шлюздар арқылы судың ағып кетуіне шағымданып, зиянды өтеуді талап етті. Одан әрі жақсартулар жасалды, соның ішінде Джеймс Гриннің Хейбридж теңіз шлюзын қайта салуы және сауда тұрақты түрде дамыды. Ұлыбританиядағы алғашқы ішкі газ зауыты 1819 жылы Челмсфордта салынды, ол навигация арқылы тасымалданған көмірді пайдаланды. Көмірден басқа, кірпіш, тас, ағаш және басқа да жүктер Хейбриджтен Челмсфордқа тасымалданды, ал кері бағыттағы басты жүк – астық және ұн болды. Жергілікті кемежайлар Литтл Баддоу, Борехам, Ултинг және Хейбридж қауымдастықтарына қызмет көрсетті. 19 ғасырдың ортасындағы өркендеу кезеңінде канал жылына 60 000 тоннадан астам жүк тасымалдады.

Құлдырау

Шығыс округтері темір жолы 1843 жылы Челмсфордқа жетті, ал Уитхемнен тармақ желі 1848 жылы Малдонға жетті, бірақ екі қаланың арасында тікелей байланыс болған жоқ. Сауда төмендегеніне қарамастан, теміржолдардың әсері көптеген каналдарға қарағанда аз болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Хейбридж бассейніне теңіз шлюзі кеңейтілді, соның арқасында континенттен ағаш тасымалдайтын кемелер өз жүктерін баржаларға ауыстыру үшін бассейнге кіре алды. 1972 жылы Спрингфилд бассейніне қарай Браунс-Ярдқа (қазіргі Трэвис Перкинс) соңғы ағаш партиясы жеткізілгенге дейін, көлік қозғалысы бірте-бірте азайды. Коммерциялық тасымалдар тоқтағанымен, су жолы суды пайдаланудан және жағалау бойында өсетін жыртқыш теректің ағаш сатудан кіріс табуын жалғастырды. Жыртқыш терек крикет таяқтарын жасау үшін қолданылады, ал ағаштар алғаш рет 1880 жылдары отырғызылды, сол кезде директорлардың бірі табыс көздерін ұлғайту қажеттігін түсінді. Бұл су жолы ерекшелігімен көзге түседі, өйткені 1948 жылы Ұлыбританиядағы көптеген басқа су жолдары ұлттандырылған кезде, ол ұлттандырылмады және бастапқы Chelmer & Blackwater Navigation Ltd компаниясының меншігінде қалды.

Бос уақыт

1972 жылы коммерциялық қозғалыс тоқтатылғанға дейін, демалыс кемелеріне шлюздерді пайдалануға тыйым салынды, және қысқа мерзімге компанияның жұмыс қайықтары мен каноэлер ғана навигацияны пайдаланды. 1973 жылы, Ішкі су жолдары қауымдастығы (IWA) Челмсфордтағы Кингс-Хед-Медоу шалғынында митинг ұйымдастырғанда, демалыс кемелері алғаш рет пайдаланылды. Кейіннен демалыс кемелері Қағаз фабрикасы және Хоу фабрикасы шлюздерінде тоқтатылды. Спрингфилд бассейні 1970 жылдардың соңында вандалдар қақпаларды зақымдағаннан кейін пайдалануға жарамсыз болды және бірте-бірте лайланып қалды. Бассейн 1992 жылы қайта жаңартылды, IWA түрлі органдарды жұмысты жүргізуге үйлестірді. Ұлттық өзендер басқармасы бассейнді тереңдетті, Эссекс округі кеңесі шлюз көпірін жөндеді, жағалау иелері кемежайларды жөндеді, ал IWA және Су жолдарын қалпына келтіру тобының мүшелері бассейнге шлюз бен қоректендіру жүйесін жөндеді. 1993 жылы қайықтар митингі өтті, ал жоба "Shell Best of Britain Award" сыйлығын жеңіп алды. Спрингфилд бассейні маңында тұрғын үйлер мен мейрамханалар салынды, оның ішінде Коутс-Кей және Уотерфронт-Плейс, бұл бассейн алғаш рет халыққа қолжетімді болды дегенді білдірді, және Спрингфилд шлюзінің үстінде Локссайд Марина салынды. Алайда, Навигация компаниясы төлей алмады және 2003 жылы әкімшілікке өтті. Британдық су жолдарына жүгінгенімен, олар навигацияны қабылдаудан бас тартты. Әкімшімен келіссөздер жүргізілгеннен кейін, IWA 2005 жылдың қарашасында Эссекс су жолдары Ltd. деп аталатын толық меншікті еншілес компания арқылы навигацияны басқару жауапкершілігін өз мойнына алу туралы техникалық қызмет көрсету және пайдалану туралы келісімге қол қойды. Эссекс су жолдары күнделікті навигацияны басқара отырып, ол әлі де меншік иелерінің компаниясына тиесілі. Малдоннан Челмсфордқа дейінгі жол қоғамдық жаяу жол ретінде белгіленді және жақсы күйде ұсталады. Қағаз фабрикасының шлюзінен тар қайықтарды жалдауға болады, ал инфрақұрылым тұрақты түрде жаңартылуда. Блэкуотер өзенінен навигацияға тек белгілі бір су деңгейінде ғана рұқсат етіледі, және теңіз шлюзін пайдалану үшін алдын ала брондау қажет. 1991 жылы Челмсфорд өз юрисдикциясындағы бөлігін белгілегеннен кейін, каналдың көп бөлігі қазірде қорғалатын аймақ болып табылады, ал кейіннен Малдон және Брэйнтри аудандық кеңестері де осындай шаралар жасады. 2016 жылдың 18 ақпанында Челмсфорд азаматтық қоғамы Эссекс жазба кеңсесінде кездесу өткізіп, каналды Спрингфилд бассейнінен қала орталығына жақын жаңа бағытқа кеңейту мүмкіндігін қарастырды. Кездесуге 100-ден астам адам қатысты, онда бассейннен жаңа кесу идеясы талқыланды. Бұл кесу бөгетті және төменгі көпірді айналып өтіп, Кан және Челмер өзендері қосылған жерде өзен жүйесіне қайта қосылады, ал қала орталығында жаңа су жағалауы салынады. Кеңес басшысы бұл тұжырымдамаға белсенді қарсылық білдіргенімен, навигация үшін жақсы бағыт идеясы ұзақ жылдар бойы арман болды, ол алғаш рет 1985 жылы IWA есебінде ұсынылып, 2002 жылы кеңес қабылдады. 2008 жылғы жоспарлау сауалынан кейін байланыс "мақсат" деңгейіне төмендетілді, бірақ ол қала орталығын дамыту жоспарларында сақталды, ал жаңа Эссекс жазба кеңсесі ғимараты байланысқа қарап тұрғандай орналастырылды. 2020 жылы Паркуэй мен ескі газ зауытының орнына жаңа байланыс жолын салу туралы шешім қабылданғаннан кейін байланыс басымдыққа ие болмай қалды, ол тұрғын үйлермен қайта жаңартылуда. Балама ретінде Челмер өзенінің бағытын пайдалану қарастырылуда. Навигацияға 1960 жылдары су тасқынынан қорғану схемасының бөлігі ретінде орнатылған үлкен бөгет кедергі келтіреді. Оның басты қызметі - жылдың кейбір кезеңдерінде лайлы арықтарға айналатын қала өзендеріндегі су деңгейін сақтау. 1995 жылдан бері оны Қоршаған орта агенттігі күтіп-ұстады, бірақ олар құрылымды күтіп-ұстау шығындарын енді негіздеуге болмайды деп шешті, ол өзеннің солтүстік жағалауында бақылау ғимараты бар орталық ауыспалы қақпаның екі жағында екі радиалды қақпадан тұрады. Челмсфорд қалалық кеңесі автоматты қақпаларды ауыстыруды және өзеннің солтүстік жағында жаңа құрылыммен қатар навигациялық шлюз салуды ұсынған мүмкіншілік зерттеуін тапсырды. Жобаны аяқтауға екі жыл кетеді деп болжанады, оның құны шамамен 6 миллион фунт стерлинг, оның көп бөлігі жергілікті инфрақұрылымнан алынатын қаражат есебінен, жақын маңдағы тұрғын үй құрылысынан түсетін қаражатқа байланысты. Челмсфорд Уотерсайд ауданында 970-ке жуық жаңа үй салынбақ, ал кеңес Үкіметтің Тұрғын үй инфрақұрылым қорынан 10,7 миллион фунт стерлинг грантын алды, бұл оған қолжетімділік мәселелерін, жердің ластануын және қазіргі дамуға кедеріліңкізетін газ құбырларының болуын шешуге мүмкіндік береді. Көптеген күтім жұмыстарын жергілікті еріктілер, сондай-ақ IWA құрамына кіретін Су жолдарын қалпына келтіру тобының еріктілері жүзеге асырады. Тұрақты жұмыс топтары су жолын, оның ішінде жаяу жолды, шлюздерді және басқа да құрылымдарды жақсы күйде ұстауға көмектеседі, және көптеген жаңа жетістіктер еріктілердің еңбегінің арқасында іске асырылды. 2016 жылдың ақпанында екі топ бірлесіп, Папермилл шлюзі маңындағы жаяу жолды жаңарту жұмыстарын жүргізді, онда лайлы жаяу жолдың бөлігіне жол құрылысынан алынған 150 тонна материалмен жабылды. Материал Эссекс жолдары тарапынан берілді, ол қайта жаңарту жұмыстары кезінде жолдан алынған.

Хейбридж теңіз шлюзы

Навигация Блэкуотер өзенінің таяз су ағысымен Хейбридж теңіз шлюзы арқылы жалғастырылған. Оның күтімі ерекше, себебі Нортумбриан Су тобының заң бойынша митр қақпаларын және шлюздің шығыс жағындағы теңіз қақпасын күтіп ұстау міндеті бар. Ханнингфилд су қоймасының құрылысы 1950 жылы Southend Waterworks Company және South Essex Waterworks Company бірлескен жобасы ретінде бекітілді, олардың екеуі де қазір Essex and Suffolk Water құрамына кіреді, ал ол өзі Northumbrian Water Group құрамына кіреді. Парламент 1950 жылы «Ханнингфилд суы туралы» жарлықты қабылдағанда, онда су компанияларын шлюз қақпаларына жауапты ету туралы бап енгізілді, себебі навигациядан су су қоймасына сорғыланатын еді және олар оның тұзды сумен ластануын қамтамасыз етуі керек болды. Бұл келісім 1964 жылғы Челмер навигациялық келісімімен өзгертілді, ол жөндеу жұмыстарын жүргізу жауапкершілігін Челмер және Блэкуотер компаниясына жүктеді, бірақ су компаниялары жұмыстың көлемі келісілгеннен кейін қаржыландыруды міндеттеді. Шлюз бастапқыда тас қабырғадан салынған, бірақ 1960 жылдардың ортасында теңізге қарай кеңейтілді, сол кезде нығайтылған бетон құрылымына болаттан жасалған кассон қақпасы орнатылды. Қақпаны сэр Уильям Халкроу және серіктестері жобалаған, салмағы 58 тоннаны құрады. Ол электр моторларымен тізбектерді итермелеп, ортасы қуыс болғандықтан, ішінара жүзуге қабілетті, ал жүзу қабілеті балласт қосылу арқылы реттелді. Уақыт өте келе болат конструкция нашарлап, қақпаға су ағынын басқару және оның жүзу қабілетін өзгерту механизмі істен шықты, нәтижесінде оның қозғалысын қамтамасыз ететін роликтер істемей қалды. 2014 жылы Northumbrian Water құрылыстың экономикалық тұрғыдан жөндеуге келмейтініне келісті және жұмыстың күрделілігіне байланысты ауыстыру жобасын өздері басқаруға шешім қабылдады. Мүмкіндіктер шлюздің II дәрежелі мәдени ескерткіш екендігімен, алаптың ерекше ғылыми маңызы бар екендігімен, ерекше қорғалатын аумақ, Рамсар сайты және теңізді қорғау аймағына жақын орналасқандығымен шектелді. 2014 жылдың қазан айында жүзеге асыру мүмкіндігін зерттеу жүргізілгеннен кейін, теңіз қақпасы 2015 жылдың қараша айында демонтаждалып алынды. Оның өлшемдерін тексергеннен кейін, Нортумберленд Уотер MWH Global және Кеннет Груп компанияларына қолданыстағы қалтаға сыятын жаңа қақпаны жобалауды тапсырды, сондықтан шлюз құрылымын өзгерту қажет болмады. Жаңа қақпа бұрынғысына қарағанда бірнеше жақсартуларға ие болды. Тізбектік жетегі гидравликалық поршеньдермен ауыстырылды, ал қақпа енді жүзуге қабілетті құрылым болды. Бұл оның салмағын 26 тоннаға дейін азайтты, ал тығыздағыштар қосалқы жақтауларға орнатылды, оларды оңай ауыстыруға мүмкіндік берді. Қақпа роликтердің үстінен емес, рельс бойымен жылды және биіктігін арттыратын қол рельсімен жабдықталды. Бұл ішкі ағаш қақпаларын толқындардан жақсы қорғауға мүмкіндік берді. Жаңа қақпаны орнату кезінде және болашақта жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін шлюзді оқшаулауға мүмкіндік беретін қайта пайдалануға болатын тосқауыл құрылысы салынды. Шлюз оқшауланған кезде жоғарғы ағаш қақпаларын да ауыстыруға шешім қабылданды және жаңа қақпалар тұрақты түрде алынған емен мен эттен жасалды. Әр қақпаның салмағы 5,5 тоннаны құрады және олар 2017 жылдың ақпанында кран көмегімен орнатылды. Наурыз айында теңіз қақпасының рельстері мен есіктері орнатылды, содан кейін 31 наурызда теңіз қақпасы жазғы маусымға қайта ашылды, теңіз қақпасы қараша айында орнатылуы күтілуде. 2017 жылдың қазан айында теңіз қақпасын орнату үшін шлюз құрғатылды, сонымен қатар аралық митр қақпалары да ауыстырылды. Теңіз қақпасы сынақтан өтіп, іске қосылғаннан кейін, 2018 жылдың наурыз айының соңында қайта ашылды, ал соңғы іске қосылу және жол бойындағы жаяу жолдың қалпына келтірілуі сәуір және мамыр айларында жүзеге асырылды.