Кіріспе

Оңтүстік-Батыс Англияда ішінара салынған және тасталған канал.

Дорсет және Сомерсет каналы – Англияның оңтүстік-батысында жоспарланған канал. Басты арна Пул (Дорсет) мен Уилтширдегі Брэдфорд-он-Эйвон маңындағы Кеннет және Эйвон каналын байланыстыруға арналған еді. Фромнан басталатын тармақ Сомерсет көмір кенінің оңтүстік бөлігіндегі Неттлбриджге дейін созылуы тиіс болды. Тармақтың құрылысы 1786 жылы деңгей айырмашылықтарын жеңу үшін шлюздердің орнына көтергіштерді пайдаланып басталды, бірақ компания ақшасы таусылып, канал 1803 жылы құрылысы аяқталмай тоқтатылды.

Ұсыныстар

1792 жылы Бристоль мен Пулді байланыстыратын үлкен канал құру жоспары ұсынылды, осылайша Бристоль шығанағынан Англия шығанағына саяхаттау оңайлатылып, қауіпсіздігі арттырылатын еді. Ұсынылған бағыт Уорхэм, Стюрминстер Ньютон, Винкантон және Фром қалалары арқылы өтіп, Бат қаласындағы Эйвон өзенімен қосылатын болды. Неттлбридж маңындағы Мендипс кеніштеріне тармақ канал арқылы қызмет көрсету жоспарланса, негізгі тауар айналымы оңтүстікке көмір, ал солтүстікке саз тасымалдау болып көрінетін. 1793 жылдың қаңтар айында Винкантонда өткен халық жиналысында тізімге жазылушылар тізімі басталып кетті. Бағытты нақтылау үшін бірнеше ұсыныс түсті, сондықтан канал инженері Роберт Уитвортқа бағытты зерттеу тапсырылды. 1793 жылдың қыркүйегінде ол есеп берген кезде, бағыт Бат емес, Сомерсет графтығындағы Фрешфордта Кеннет және Эйвон каналынан басталып, Сталбридж арқылы өтіп, Уорхэм емес, Бландфордқа қарай бағытталды. Жаңа бағыт каналды сумен қамтамасыз ету мүмкіндігін көрсетті. Уитворт өте шаршағандықтан, жобаны жүзеге асырушыларға Уильям Беннетті Фромнан инженер ретінде жұмысқа алу ұсынылды. Беннет 1795 жылы канал құны шамамен 200 000 фунт стерлинг болатынын бағалап, толыққанды зерттеуді аяқтады, ал промоутерлер шілде айында өткен жиналыста оның жоспарының көп бөлігін бекітті. Хэмворти мен Уорхэмге қосымша тармақтар салынды, ал Кеннет және Эйвон каналымен жоспарланған қосылыс кейін Видбрукке көшірілді. Парламенттік мақұлдау сұралған кезде, шығындарды азайту мақсатында оңтүстік бөлігі Шиллингстоунға дейін қысқартылды, және 1796 жылдың 24 наурызында Парламент актісі қабылданды, ол компанияға қажет болған жағдайда қосымша 75 000 фунт стерлингпен қатар 150 000 фунт стерлинг жинауға құқық берді. Алайда, сол кездегі әлеуметтік өзгерістер мен инфляция салдарынан 80 000 фунттан да аз ақша жиналды. Осыған байланысты компания Фромдағы көмір кеніштері мен киім өнеркәсібінің тиімді нарықтарын пайдалану үшін Фромға тармақ салуды шешті.

Құрылыс

Құрылыс тармақ желісінде басталды, Страттон Коммоннан Фромға қарай, Коулфорд пен Вобстерден өтіп, шамамен 8 миль (13 км) канал салынды. Жұмыстарға Хэпсфорд маңындағы Валлис Вейлдегі Меллс өзені үстінен үш аркалы Муртри акведукы, Коулфордтағы үлкен акведук және Гуддивс фермасындағы аяқталмаған туннель кірді. Жақын орналасқан Меллс темір зауытының иесі, 1798 жылы «баланс шлюз» деп аталатын өзіндік конструкциясын патенттеді. Ол үлкен дөңгелектердің үстінен өтетін тізбектермен байланыстырылған екі резервуардан тұрды. Кайықтар бір немесе екі кассионға кіретін, олардың әрқайсысының негізгі кассионның астында қосымша камерасы болды, ал жоғарғы кассионның камерасы лифттің жұмыс істеуі үшін қажетті қосымша салмақ беру үшін сумен толтырылды. Бұл конструкция кейінірек Ұлы Батыс каналында сәтті қолданылғандарынан ерекшеленсе де, негізінен оларға өте ұқсас болды. Фасселл Бароу Хиллде алғашқы қайық көтергішін салды. Ол 10 тонналық қайықтарды 6 метрге көтеруге арналған, және 1800 жылдың қыркүйек және қазан айларында сынақтан өтті. 1800 жылдың 13 қазанында ресми түрде көрсетілді, ал «Батх Хроникасы» 3 күннен кейін маңызды жаңалықты жариялады. Барроу Хилл бөлімінде тағы бес көтергіш салынуы керек еді, олардың төртеуі үшін шұңқырлар қазыла бастады, бірақ 1802 жылы компанияның қаражаты таусылып, 1,7 миль (3 км) канал қазылмастан қалды және қайық көтергіштері аяқталмады. Андерхилл деген инженермен кеңескеннен кейін компания 1803 жылы парламенттен екінші актіні алды, бұл оларға көбірек ақша жинауға және егер шығындарды төмендетсе, каналдың орнына теміржол салуға мүмкіндік берді, бірақ олар одан әрі қаржы таба алмады.

Бүгін

Бірнеше ерекшеліктері әлі де көрініп тұр, оның ішінде бір кезде Эдфордтан Страттон Коммонға дейінгі жолды каналдан өткізген көпір және Коулфордтағы су тас жолы, екі жартылай дөңгелек аркасы шамамен 33 фут (10 метр) енімен және сондай биіктікте. 2007 жылы Барроу-Хиллдегі қайық көтергішінде археологиялық қазба жұмыстары жүргізілді. Муртри Боттомдағы Мелс өзені үстіндегі үш аркалы су тас жолының әлі де 56 фут (17 метр) сақтау қабырғасы бар.