Кіріспе

Мұхаммед Ибн Васи әл-Азди (шамамен 744 немесе 751 жылы қайтыс болған) хадис, судья және сарбаздың табии ислам ғалымы болды. Ол өзінің аскетизм (зухд) үшін белгілі болды. Оның "Мен ешнәрсені Алланы көрмейінше көрмедім" деген сөзі кейінгі суфилер арасында көп талқыланды. Ол Құтайба ибн Мұслим (715 ж. қайтыс болған) қол астында Трансоксиананы Умайялар басып алған кезде соғысты, кейіннен судья болды. Бір мұсылманның түсінде Мәлік бин Динар мен Ибн Уәсидің жұмаққа кіргенін көріп, Мәліктің одан да құрметке бөленіп, оған бірінші кіруге рұқсат етілгенін байқағандығы туралы әңгіме бар. Ол Ибн Васидің асыл адам екеніне сенгенін ескеріп, сұрағанда, оған бұл шындық екенін айтты, "бірақ Мұхаммед ибн Васиде екі жейде бар, ал Маликте тек бір ғана. Сондықтан да Маликті артық көреді".

Ибн Васи туралы айтылған сөздер

Құтайба ибн Муслим ол туралы былай деген: "Мұхаммед ибн Уәсидің аспанға саусағын сілтеп тұруы мен үшін жүз мың атақты семсер мен мықты жастарға қарағанда сүйікті". Әбу Хамид әл-Ғаззали (б.1111) өз жазбаларында оны былай деп атаған: Егер адам өзін жайсыз және қатаңдық пен өзін-өзі тәртіптен бас тартқан деп тапса, онда ол осындай тәжірибеде жақсы білетін адаммен қарым-қатынас жасауы керек, сонда оның құлшынысы жұғады. Бір қасиетті адам былай деген: "Мен өзімді-өзім тәрбиелеуде қызу болмағанда, Мұхаммед ибн Уасиге қарасам, оның көрінісі менің құлшынысымды кем дегенде бір аптаға қайтадан жандырады". Мұхаммед ибн Уәси былай деген: "Мен осы дүниеде үш нәрсені ғана қалаймын: мен бұрмалансам, мені тура жолға салатын бауырласым, мен жалбарынатын жоқпын, мен тіршілік ету үшін, мен ақыл-ойсыздықтан арылатын және менің игілігіме жазылатын қауымдық дұға.