Кіріспе
Өзін-өзі тану және басқаларды тану қабілеті Әлеуметтік интеллект - адамның өз іс-әрекетін және басқалардың іс-әрекетін түсіну қабілеті. Әлеуметтік интеллект адамдармен тәжірибеден, әлеуметтік ортадағы табыстар мен сәтсіздіктерден үйреніп, дамытылады. Бұл - адамдардың өмірінің барлық саласында табысқа жетуіне көмектесетін маңызды қарым-қатынас дағдысы.
Social intelligence is the ability to understand one's own and others' actions. Social intelligence is learned and develops from experience with people and learning from success and failures in social settings. It is an important interpersonal skill that helps individuals succeed in all aspects of their lives.
Анықтамалар
Әлеуметтік интеллекттің алғашқы анықтамасы (Эдвард Торндайк 1920 жылы) "ерлер мен әйелдерді, ұлдар мен қыздарды түсіну және басқару, адам қарым-қатынастарында даналықпен әрекет ету қабілеті" болып табылады. Бұл Хауард Гарднердің көп даналық теориясында анықталған және ақыл теориясымен тығыз байланысты ақыл-ойдың бір түрі болып табылатын тұлғааралық ақыл-ойға тең. Әлеуметтік ғалым Росс Хонивилл әлеуметтік интеллект - бұл өзін-өзі және әлеуметтік сананың жиынтық өлшемі, әлеуметтік сенімдер мен көзқарастардың дамуы, күрделі әлеуметтік өзгерістерді басқару қабілеті мен ынтасы. Нейропсихолог Николас Хамфри әлеуметтік интеллект біздің қандай адам екенімізді анықтайды деп есептейді. Нэнси Кантор мен Джон Ф. Кильстром 1987 жылы жасаған жаңартылған анықтама "әлеуметтік әлем туралы жеке адамның білім қоры". 2006 жылы Элени Андреу әлеуметтік интеллектті "әлеуметтік дағдылар мен құзыреттілікке" ұқсас деп сипаттады. Бұрын әлеуметтік интеллект пен тұлғааралық интеллект тығыз байланысты деп саналған, алайда, тақырыптар екі түрлі зерттеу саласына бөлінді. Басқа авторлар бұл анықтаманы тек әлеуметтік жағдайларды білумен шектеді, мүмкін, оны әлеуметтік таным деп атаған дұрыс (немесе әлеуметтік маркетингтік интеллект, өйткені ол әлеуметтік психологиялық жарнама мен маркетингтік стратегиялар мен тактикаларға қатысты). Шон Фоленоның айтуынша, әлеуметтік интеллект - адамның қоршаған ортаны дұрыс түсіну және әлеуметтік жағынан сәтті мінез-құлық үшін тиісті түрде әрекет ету қабілеті. Бұл бірнеше анықтамалар әлеуметтік интеллекттің операциялық анықтамасы туралы консенсустың жоқтығын көрсетеді. Психологияда әлеуметтік интеллект - екі негізгі компонентке: әлеуметтік санаға және әлеуметтік мүмкіндіктерге негізделген адам интеллектісінің маңызды кіші жиынтығы. Әлеуметтік таным - басқалардың сезімдері мен көзқарастарын түсіну және оларға жанасу қабілеті, ал әлеуметтік мүмкіндік - әлеуметтік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілеті.
Өлшем
Әлеуметтік интеллект коэффициенті (SQ) - IQ тестілерінде қолданылатын стандарттық ұпай әдісіне ұқсас, орташа бағасы 100 болатын статистикалық абстракция. 140 немесе одан жоғары балл өте жоғары деп саналады. Стандартты IQ тестісінен айырмашылығы, ол тұрақты модель емес. Ол Жан Пиаже теориясына көбірек сүйенеді, ол интеллект - бұл тұрақты атрибут емес, бұл жеке адам мен қоршаған орта арасындағы бейімделу тепе-теңдігінің негізінде тұрған ақпаратты өңдеу дағдыларының күрделі иерархиясы. Сондықтан, жеке адам өзінің әлеуметтік ортасына жауап ретінде өзінің көзқарасы мен мінез-құлқын өзгертіп, өзінің SQ-ын өзгерте алады. SQ бағасы төмен адамдарда клиенттермен және/немесе әріптестермен қарым-қатынас жасау үшін қажетті дағдылар болмауы мүмкін, сондықтан олар клиенттермен аз араласып, кішігірім топтарда немесе өз бетінше жұмыс істегенде ең көп табысқа қол жеткізеді. 120-дан жоғары СК-сы бар адамдар әлеуметтік білікті деп саналады және басқа адамдармен тікелей байланыс пен қарым-қатынасты қамтитын жұмыста ерекше жақсы жұмыс істей алады. Джордж Вашингтон университетінің әлеуметтік интеллект тесті әлеуметтік интеллектті бағалау үшін қол жетімді жалғыз қабілеттілік шараларының бірі болып табылады. Оны 1928 жылы маусым айында Джордж Вашингтон университетінің психологы доктор Тельма Хант жасаған. Ол бастапқыда адамның адамдармен және әлеуметтік қарым-қатынастармен айналысу қабілетін өлшеу ретінде ұсынылған. Тест адамның мінез-құлқын байқау, әлеуметтік жағдайды бағалау, есім мен бет-әлпетті есте сақтау және миялық көріністерден ақыл-ойының теориясы сияқты әлеуметтік қабілеттерді бағалайды.
Қосымша пікірлер
Әлеуметтік интеллект танымдық және эмоционалдық интеллектпен тығыз байланысты. Әлеуметтік таным мен әлеуметтік нейробиологиялық зерттеулерді жүргізетін психологтар адамның әлеуметтік ақыл-ойының жұмыс істейтін көптеген принциптерін анықтады. Психологтар Нэнси Кантор мен Джон Кильстром адамдардың әлеуметтік қарым-қатынастарын түсіну үшін қолданатын ұғымдардың түрлерін сипаттады (мысалы, "Мен қандай жағдайдамын?, Бұл қандай адам?, Менімен кім сөйлеседі? "), олар тұжырымдар жасауға қолданатын ережелер ("Ол не дегенді білдірді?") және іс-әрекеттерді жоспарлау ("Мен бұл туралы не істеймін?"). Жақында, танымал ғылым жазушысы Дэниел Гоулман әлеуметтік нейробиологиялық зерттеулерге сүйене отырып, әлеуметтік интеллект әлеуметтік санадан (соның ішінде эмпатия, үйлесімділік, эмпатиялық дәлдік және әлеуметтік таным) және әлеуметтік мүмкіндіктерден (соның ішінде синхрондық, өзін-өзі ұсыну, ықпал ету және алаңдаушылық) тұрады деп ұсынды. Гоулманның зерттеулері әлеуметтік қарым-қатынастарымыздың денсаулығымызға әсер ететінін көрсетеді, қарым-қатынас неғұрлым терең болса, әсері де соғұрлым терең болады. Соның салдары қан ағыны, тыныс алу, көңіл күй, мысалы, шаршау, депрессия, иммундық жүйенің әлсіреуі сияқты. Гилфорд әлеуметтік интеллект мәселесіне өлшеу тұрғысынан қараған алғашқы зерттеуші болды. Ол әлеуметтік интеллект тестісін жасап, әлеуметтік интеллект - бұл жалпы интеллектуалдық факторға байланысты емес, мінез-құлық ақпаратын түсінуге байланысты бірлік екенін ұсынды.