Кіріспе

Батайница () - Сербияның астанасы Белградтың бір ауданы. Ол Белградтың Земун муниципалитетіне қарасты.

Орналасуы және географиясы

Батайница Сирмия аймағында, муниципалитеттің солтүстік бөлігінде, Воеводина провинциясының әкімшілік шекарасына жақын орналасқан және ол Белградтың қала аумағының ең солтүстік және батыс бөлігі болып табылады. Ол Дунайдың оң жағалауына жақын, бірақ су тасқынынан өзеннің өзінде емес. Шағын, 114 метрлік төбе елді мекенді өзеннен бөліп тұрады. Бұл Белградтың орталығынан 15 шақырым қашықтықта, бірақ Vojvodina-ның Стара-Пазова муниципалитетіндағы тез өсіп келе жатқан Nova Pazova және Novi Banovci елді мекендерінен 6 шақырым қашықтықта, бұл қалаға жалғасқан құрылыс аумағы болып табылады. : ол оңтүстік-батысқа қарай Угриновцидің Бузие ауданына және оңтүстік-шығысқа қарай Земуннің басқа аудандарына қарай: Земун Полье, Галеника және Говеджи Брод. Батайницада орналасқан "Капела" Лёсс жарлығы 2014 жылдың 28 мамырында қала қорғанысына ие болды. Қиыршық Дунайдың оң жағалауында орналасқан. Қабаттар соңғы бес мұздық кезеңдер аралығында пайда болды. "Капела" - Еуропадағы соңғы 620 000 жылдағы палеоклиматтық мұрағаттардың ең толықтарының бірі. Кейінгі зерттеулер Капеладағы ең көне қабаттардың 800000 жылдай ескі екенін көрсетті. Бұл жердің басқа табиғи ескерткіш - Земун Лосс профилімен бірдей лосс қырқасының бөлігі, бірақ бұл бөлім 500 000 жыл бұрын пайда болған. Дунайдың үстіндегі тік жар биік. Бүкіл плато суық, мұздық кезеңдер кезінде Альптер мен Карпаттардан соққан күшті желдің сары түсті лоссты әкеліп, жинап отырғанынан пайда болды. Жылы, мұз аралық кезеңдерде, сұр өсімдіктер лосспен бірге пайда болып, қызыл және қоңыр топырақ сияқты әр түрлі фоссильді топырақтар пайда болады.

Тарих

Батажница даласында қола дәуіріндегі Вучедол мәдениетінің қабірлері табылды. 2020 жылдың мамырында Белград айналма жолындағы Батажница алмасуын салу кезінде б.з.б. Бұрын археологиялық жері белгісіз болған. Табылған қыш бұйымдары үлкен, жақсы сақталған және керамикалық доңғалақты пайдалана отырып жасалған, бұл технологияны бұл аймақтарға келттер әкелген, сондықтан табылған жерлер кельт қонысы немесе ғибадат орны болған деп есептеледі, ол аймақты Рим жаулап алудан бұрын салынған. 2020 жылдың шілдесінде жері зерттелді, қосымша қыш құмырасы, қола фибулалар және оттардың қалдықтары табылды. Жергілікті жер сол кезеңдегі келт қоныстарының табылған жерлерінде, қала орталығы мен кеңінен Белград ауданында (Сингидунум, Роспи Ćуприя, Карабурма, Яково, Стари Сланкамен) орналасқан. Қазіргі қоныс 1708 жылы алғаш рет тіркелген, ауылда мектеп бар және 1725 және 1753 жылдары қоныс туралы айтылған, ол 90 бай отбасы бар кішкентай ауыл ретінде сипатталған. Қазіргі заманғы формадағы қоныс 1873 жылы Әскери шекараны жою кезеңінен және бұрынғы солдаттар мен олардың отбасыларының елді мекендерінен бастау алады. Бұл тәжірибе одан әрі жалғасты, сондықтан Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін соғыс ардагерлері Батажницаға қоныстанды. Батажница екі дүниежүзілік соғыстың арасында ауданның (срез) орталығы болды. Соғыстан кейін ол Земун ауданының құрамына кірді, бірақ әлі де жеке муниципалитет ретінде, ал 1955 жылы муниципалитет жойылғанда, Белград ауданының бөлігі болды. 2002 жылы Сурчин де (және сәтті) науқан жүргізген кезде, ескі Батажница муниципалитетін қайта құру қозғалысы өте белсенді болды, бірақ бұқаралық ақпарат құралдарында көп болған жоқ. Батажницаның ұсынылған муниципалитеті Земун муниципалитетінен бөлініп, Батажница мен Угриньовциді (Бузие мен Громвацпен) қамтиды, 2002 жылы оның халқы 37,371 адам болды. 2010 жылдары Земуннан бөліну қозғалысы азаматтар тобымен, сонымен қатар кейбір саясаткерлермен қайта жанданды, бірақ ресми қадамдар жасалмады. 2020 жылы кейбір қалалық лауазымды адамдар Бейжіңнің жаңа, 18-ші муниципалитетіне Батажницаның ең ықтимал үміткер екенін бейресми түрде мәлімдеді. Бөлек муниципалитет үшін жаппай қозғалыс 2021 жылдың маусым айында құрылды ("Біздің Батайница муниципалитеті үшін опция"). Коалиция Морамосы 2022 жылдың сәуірінде Белградта өтетін жергілікті сайлау науқаны кезінде жаңа Батажница муниципалитеті құруды таңдады. Бұрын Батажница қаланың қалған бөлігімен қала байланысына ие болған жоқ, бірақ қазір жағдай өзгерді. Батайница 1970 жылдардың басында Белград қаласының (uža teritorija grada) бөлігі деп жарияланды, бұл бөлек елді мекен мәртебесін жоғалтты. Батажница 1999 жылдың 24 наурызынан 10 маусымына дейін созылып жатқан "Одақтасқан күштер" операциясы түрінде Югославияны бомбалау кезінде НАТО әуе шабуылдарының нысанасы болды. 1999 жылы 25 сәуірде НАТО-ның шрапнелі үш жасар Милица Ракичті өлтірді. Батажница - Батажницадағы жаппай қабірлердің орны.

Демография

Батажницада XX ғасырда халық саны үнемі өсті. 1990 жылдардың ортасында, Югослав соғыстарынан, әсіресе 250 мың сербті Хорватиядан Сербияға мәжбүрлеген Олужа әскери іс-қимылынан босқындардың көп ағыны кезінде аудан халқына ерекше құрмет көрсетілді. Олардың көбі Белградтың шетінде қоныстанды.

Жол қозғалысы

Батайница - негізгі жол қиылысы. Сербиядағы алғашқы жүк тасымалы интермодальды терминалды кешені - Батажница интермодальды транзиттік орталығының құрылысы 2013 жылы жоспарланған. ЕО IPA қорларынан ақша алынды, бірақ жобаның егжей-тегжейін анықтайтын жаңа қаланың жалпы қала құрылысы жоспарын қабылдау және құрылыс министрі Велимир Илич пен Белград мэрі Драган Джилас арасындағы саяси дау жобаны тоқтатты. 2018 жылдың желтоқсан айында көлік министрі Зорана Михайлович құрылыстың 2019 жылы басталатынына "үміт артатынын" айтты. 2019 жылдың қаңтарына қала жеке меншіктегі жерлерді сатып алды және жобаның жасыл жарықпен жарыққа шыққаны, оның ішінде мердігерге FIDIC ұсынған ұсыныстар жарияланды. Комплекс орталық контейнерлік қойманың, жасыл аймақтардың, 70 көлік тұрағының және қосымша темір жол мен жол инфрақұрылымының аумағын қамтиды.

Теміржол

Батайница Белградтың Нови-Сад темір жолының белдеуінде орналасқан және темір жолдың бір желісі бөлінетін және Белградтың Сырмия бөлігі арқылы Сава өзенін Остружницада кесіп өтіп, Белградтың оңтүстік шеткерісі арқылы жалғасып, ішкі қаланың жүк темір жолының белдеуін құрайды.

Жол

Батайница Белградтың Нови-Садтағы екі жолда орналасқан: ескі (Стари Новосадский пут) және жаңа (Белград Нови-Сад тас жолы). Екі жол Zemun-дан параллель жүреді (ескісі ресми түрде Batajnica жолы немесе Batajnički барабан деп аталады) және Batajnica-ға кіреберіс кезінде олар бір-бірімен алмасу арқылы қиылысады. Ескі Нови-Сад жолы елді мекеннің ортасымен (орталық көше ретінде) және одан әрі Воеводинаға, Нова Пазова мен Нови-Садқа жалғасады. Батажницадан тағы екі маңызды аймақтық жол бөлінеді: біреуі оңтүстік-батысқа қарай, Угриновциге, ал екіншісі солтүстікке қарай, Нови Бановциге. Батайница болашақ Белград белдеуінің жобаланған бастапқы нүктесі болып табылады. Батажница Белградқа қаладағы қоғамдық көліктердің бірнеше автобус желілерімен байланысты: 73 (Батажница темір жол станциясынан 45-блогына дейін), 706 (Батажницадан Зеленый Венецке дейін), 703 (Угриновциден Земунски Кеджге дейін) және 706E (Батажница әуежайынан Земунски Кеджге дейін). Батажницада сонымен қатар Батажницадан кетпейтін екі қалалық қоғамдық көлік автобусы бар: 700 (Батажница темір жол станциясынан басталып, аяқталады) және 702 (Бузиеден Батажница темір жол станциясына дейін)

Әуе көлігі

Жақын жерде әскери әуе базасы орналасқан. 1999 жылы Сербияға НАТО бомбалау кезінде азаматтық авиация қозғалысы шектеулі Батажница әуе базасы күн сайын қатты бомбаланды.

Экономика және спорт

ХХ ғасырдың екінші жартысында қарқынды урбанизация басталғанға дейін Батажница ауыл шаруашылығының бір бөлігі болған. Нәтижесінде бірінші өнеркәсіп осымен байланысты болды: тамақ өнеркәсібі, диірмендер, кірпіш фабрикалары, шатыр плиткаларын өндіру және т.б. Кейіннен ауыр өнеркәсіп (көпір салу қондырғылары) дамып, бүгінде 400-ге жуық жеке меншіктегі шағын компаниялар, жөндеу цехтары, дүкендер және т.б. көршілес аймақта бар. Батажница жолының бойында Сербияның ең көне кемпингтерінің бірі орналасқан. Белградтағы үш ресми белгіленген кемпингтің бірі "Дюнав" (Дануба) деп аталады және елдегі ең көп саяхатталатын орындардың бірі болып табылады. 2018 жылы ол жаңа дамып келе жатқан өнеркәсіптік аймақпен қоршалған және өзенге кіре алмай қалды. BSK Batajnica - бұл Сербияның бесінші жоғары футбол лигасында (Prva Beogradska Liga) ойнайтын қаланың жергілікті футбол клубы.

Көршіліктер

Салыстырмалы түрде үлкен елді мекен ретінде Батажница бірнеше шағын аудандарды дамытты.

13 мамыр

Батайницаның жанында орналасқан бұрынғы жергілікті қоғамдастық, 2010 жылы 956 тұрғыны бар. Алғашқы қонысты 1946-1948 жылдары Ішкі істер министрлігі салды. Ол фермалармен қоршалған және Дунай өзенінің жанында орналасқан. Бір футбол клубы бар, оның алаңдары қалыпты көлемде және жаттығу алаңы бар, онда "FK 13. Май ойнайды. Жергілікті қауымның батыс жағында, Земун Польеге жақын жерде 2001 жылы әуежай ашылды. Сондай-ақ, ұшқыштарға арналған мектеп бар. Ұшу-қону жолағын демалыс және жеке рейстер үшін белгіледі. 2002 жылғы санақтан кейін Земунның ескі қала орталығының жергілікті қоғамдастықтары жойылып, ал шеткі аудандар біріктірілді. Бұл процесте жергілікті қоғамдастық 13. Май, Батажницаға қосылудың орнына, Земун Польемен біріктірілді. Нәтижесінде, көрші және әуеайлақ Батажница немесе Земун Полье бөлігі ретінде әртүрлі аталады, тіпті жаңалықтарда да, ал ол бөлек болған кезде жергілікті қоғамдастық 13. 1981 жылы Майдың халқы 1304 адам, 1991 жылы - 743 адам, 2002 жылы - 664 адам болды.

Червени Баржак

Батажницадағы ең үлкен жергілікті қоғамдастық (2002 жылы 11 129 адам), Crveni Barjak үлкен алмасу орналасқан Батажницаға кіреберіс қасынан басталады. Ол оңтүстікке қарай жалғасып, Батажница мен Земун Полье арасындағы болашақ қалалық байланысты құрайды. Сонымен қатар, жылу станциясы да осы жерде орналасқан. Оның атауы - crveni barjak, бұл серб тілінде "қызыл байрақ" дегенді білдіреді.

Экономика орталығы

Батайницадағы ең көне қалалық елді мекен, 1948 жылы армия ФНРЙ-мен салынған. Ол Батайницаға Жемун бағытынан кіреберісінде орналасқан.

Офицерская Колония

Батажницадан әуежайға қарай шығатын аудан Офицерская Колония ("әскерлер колониясы") деп аталады. Бұл ауданның аты осылай аталған, өйткені оны әуежайда жұмыс істейтін әскери офицерлердің отбасылары қоныстанған.

Шанхай

Батайницаның ең жылдам кеңейіп жатқан бөліктерінің бірі, теміржол арқылы, Шанхай көшесі (Қытайдағы Шанхай қаласынан кейін) және басқа да көрші көшелер бойымен шоғырланған. Ол солтүстік-шығысқа қарай, Бузие мен Угриновциге қарай созылады (Шангайсканың өзі Угриновциге баратын жолға дейін созылады). Бұрын жүгері өсірілген жерлер 1960-1970 жылдары қалаларға айналды, әсіресе 1990 жылдары Хорватиядан келген босқындар ағынынан қалалар көбейді. 2006 жылы осы ауданда әлі күнге дейін аталмаған оншақты көшелерге тас төселді. Бұл - жай ғана тұрғын үй ауданы, оның коммуналдық инфрақұрылымы нашар. Су құбыры 2018 жылы ғана ауданның кейбір жерлеріне жеткен.

Мектептер

"Boško Palkovljević Pinki" бастауыш мектебі Пуковника Миленка Павловича көшесі, 5 мекен-жайында орналасқан. Оны княз Никола Вулко 1875 жылдан 1880 жылға дейін салған. Ғимарат өзін қоршаған ауылдың тұрғын үйлерінен ерекшелендіреді және XIX ғасырдың екінші жартысынан сақталған, типтік, арнайы салынған ғимарат ретінде сирек кездеседі. Сырмияның оңтүстік-шығыс бөлігіндегі білім берудің дамуына қосымша рөл атқарғандықтан, ол 2019 жылдың қаңтарында мәдени ескерткіш деп жарияланды. "Светислав Голубович Митральджета" бастауыш мектебі 1969 жылы 20 маусымда құрылған. Оқушылар 1969 жылы 6 желтоқсанда Далматинске Загор көшесі, 94 мекен-жайы бойынша жаңа ғимаратқа көшіп келді. Ол 2023 жылы толықтай қайта құрылды.

Зират

Батажница зираты, қаланың шығысында және фермерлер базарының жанында, 2020 жылдары қала тіндерімен толықтай қоршалған. 2023 жылдың наурыз айында Жаңа Батажница зиратының құрылысы 2023 жылдың аяғы немесе 2024 жылдың басында жоспарланған болатын. Ол қаладан шығысқа, автожолға қарай орналасады. Ол Braće Smiljanića көшесінің ұзартылымында орналасады.

Кішкентай Милица Ракич саябағы

2005 жылы Сербия Қорғаныс министрлігі "Кішкентай Милица Ракич" мемориалдық саябағына жаңа Мәриям ананың тууы шіркеуінің қарсы жағында бұрын қарастырылмаған жасыл аймақты орналастырды. Ол үш жасар қыз Милика Ракичке (о. 9 қаңтар 1996, Белград d. 17 сәуір 1999, Батажница), НАТО Сербияны бомбалау кезінде қаза тапты. Парк қалалық парк деп жарияланбағандықтан, оны дұрыс күтіп-ұстамағандықтан, 2017 жылы өте нашар күйде болды. 2017 жылдың шілдесінде ол толығымен жаңартылды. Көбінесе балалардың ойын алаңы ретінде салынған. Сондай-ақ, саябақта Милицаға арналған ескерткіш суару бұлағы бар.