Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаратылыс Б, сондай-ақ, кейіннен Жаратылыс деп аталады, ол Ежелгі ағылшын поэзиясының Шайтанның құлдырауы мен Адамның құлдырауы туралы баяндайтын үзіндісі, Ежелгі Саксон Жаратылыс деп аталатын ескі Саксон поэмасынан аударылған. Жаратылыс Б деп аталатын үзінді ескі ағылшын тіліндегі әлдеқайда ұзақ өлеңде интерполяция ретінде сақталған, оның қалған бөлігі Жаратылыс А деп аталады, бұл Киелі кітаптың Жаратылыс кітабының басқаша сенімді аудармасын береді. Жаратылыс кітабының екінші бөлімі бүкіл поэманың 235 851 жолдарын қамтиды. Жаратылыс кітабының Б және А тараулары жартылай суреттелген Юниус қолжазбасында сақталған. Қолжазба толық емес, әсіресе 22 және 23 беттер арасындағы екі беттің (екі жапырақ немесе төрт жағы) жоғалуы, яғни Жаратылыс А мен Жаратылыс Б арасындағы ауысу нүктесі жоғалған.
Genesis B, also known as The Later Genesis, is a passage of Old English poetry describing the Fall of Satan and the Fall of Man, translated from an Old Saxon poem known as the Old Saxon Genesis. The passage known as Genesis B survives as an interpolation in a much longer Old English poem, the rest of which is known as Genesis A, which gives an otherwise fairly faithful translation of the biblical Book of Genesis. Genesis B comprises lines 235 851 of the whole poem. Genesis B and Genesis A survive in the partially illustrated Junius Manuscript. The manuscript is incomplete, having in particular missing pages (conjectured to be two leaves, or four sides) between pages 22 and 23, meaning that the transition point between Genesis A and Genesis B is lost.
Өмірбаян
Бір кездері ғалымдар ежелгі ағылшын тіліндегі алғашқы ақын Кейдмон Жаратылыс жырларын ғана емес, бүкіл Юниус қолжазбасын да жазған деп есептеген. Бұл теория көптен бері ескерілмеген. Эдуард Сиверс 1870 жылдары Жаратылыс кітабының А-дан бөлек екенін түсінді: филологиялық және стилистикалық талдау арқылы ол бұл жолдар ескі саксон (континенттік төменгі неміс) түпнұсқасынан аударылған болуы керек екенін көрсетті. 1894 жылы оның гипотезасы Ватикандағы қолжазбадан табылған көне саксон тіліндегі түпнұсқаның бөліктерімен таңғажайып расталды: көне саксон тіліндегі мәтіннің шамамен екі ондаған жолы Жаратылыс кітабының Б бөлімінде сөзбе-сөз сәйкес келеді.
Scholars once believed that the legendary first Old English poet Cædmon was responsible for not only the Genesis poems but also the entire Junius Manuscript. This theory has long since been disregarded. Eduard Sievers realised that Genesis B was originally separate from Genesis A in the 1870s: by philological and stylistic analysis, he showed that these lines must have been translated from an Old Saxon (continental Low German) original. In 1894 his hypothesis was dramatically confirmed by the discovery of parts of the Old Saxon original in a manuscript in the Vatican: about two dozen lines of the Old Saxon text coincide almost word for word with part of Genesis B.
Мәтіннің мазмұны мен оны қоршап тұрған даулар
Жаратылыс кітабының екінші бөлімі - періштелердің құлдырауы мен адамның күнәға батуы туралы таңғажайып, түпнұсқалық және драмалық қайта баяндау. Жаратылыс кітабының 2-бөлімі Люцифердің көктен құлап түскенін көрсетеді, бұл кезде ол "Шайтан" деп аталады және тозақтың билеушісі ретінде билікті алады. Бұл мәтін Адам мен Хауаның азғырылуы мен содан кейін Құдайдың ықыласынан айырылғанын сипаттайды, бірақ бұл қолжазбада берілген жазба басқа нұсқалардан едәуір ерекшеленеді. Олдрив бұл дауды Шайтанның дене түрін сипаттау үшін қолданылған тілге байланысты қарастырады. Жаратылыс кітабының 2-бөліміне сәйкес, Шайтан Адамға періште ретінде көрінеді, бұл жыланға қарама-қарсы, ол әдетте Шайтанды білдіреді. Вулф тіпті Шайтанды скандинав мифологиясындағы Локимен салыстырып, екеуінің ұқсастығы "сүйінішті түрде жеткілікті" деп айтады. Алайда, даулар шайтанның бейнелеуі сияқты беткей емес, бұл поэманың жалпы мағынасы үшін өте маңызды, бірақ сюжеттік нүктелер мен кейіпкерлерді әлдеқайда күрделілендіреді. Хилл келтірген осы негізгі айырмашылықтардың бірі - Хауа ананың суреттелуі; Жаратылыс А Хауа ана Құдайға ұқсауға деген құмарлықпен қозғалған деп мәлімдейді, ал Жаратылыс Б-де ол Шайтанның азғыруына ұшырағанын және оның орнына Құдайдың тілегін орындап, Адам атаны құтқаруға көмектесуге тырысатынын көрсетеді. Олдривтің Еваның шайтанның алдап, жыланның орнына періште көргеніне сенгендігі туралы тұжырымдары осы екі дауды біріктіреді және Хилл атап өткен сәйкессіздікке ұқсас, Еваның кінәсіздігі мен манипуляциясыздығын одан әрі растайды. Тіл мәселесі, филология, сонымен қатар Тиммердің да уайымы, ғалым бірнеше рет басқа ғалымдардың Жаратылыс кітабының түсіндірмелері бойынша бірнеше рет сілтеме жасады. Ол Адам мен Хауаның күнәсі туралы нұсқалар арасындағы қайшылықтарды талқылайды және оларды көне саксон тілінен көне ағылшын тіліне аудармадағы қиындықтарға байланыстырады, нақты сөздер басқа көне ағылшын қолжазбаларында кездесетіннен өзгеше мағынаға ие деп түсіндіріледі. Доан басқаша түсіндірме береді; ол көптеген сәйкессіздіктер ертегілерді ауызша айту мен ескі саксондықтардың тарихын көшіру арасындағы ұзақ уақыт аралығының нәтижесі деп санайды, бұл мәтіннің әдеби драмасын арттыруға арналған әшекейлеуге әкеледі.
Genesis B is a strikingly original and dramatic retelling of the Fall of the Angels and the Fall of Man. Genesis B depicts the fall of Lucifer from heaven, at which point he is renamed "Satan" and assumes authority as the ruler of Hell. The text goes on to describe the temptation and subsequent fall of Adam and Eve from God's grace, but the account presented in this manuscript differs largely from any other version. Oldrieve addresses this controversy in terms of the language used to describe Satan's bodily form. According to Genesis B, Satan appears to Adam as an angel, as opposed to the serpent which typically represents Satan. Woolf even goes as far as to compare Satan to Loki of Norse mythology, stating that the similarities between the two are "undoubtedly sufficient". The controversies, however, are not as superficial as the depiction of the devil, which is still crucial to the overall meaning of the poem, but complicate much more significant plot points and characters. One of these major differences that Hill cites is the portrayal of Eve; while Genesis A claims that Eve is motivated by the desire to be more God like, Genesis B shows that she was tempted by Satan and is instead trying to help save Adam by fulfilling God's wishes. Oldrieve's conclusion that Eve was so deceived by the devil and his words that she believed she saw an angel instead of a serpent blend these two controversies and offer further support of Eve's innocence and lack of manipulation, much like the discrepancy noted by Hill. The issue of language, the philology, is also a concern of Timmer's, a scholar referenced several times throughout other scholars’ interpretations of Genesis B. He discusses the discrepancies between versions of the fall of Adam and Eve and attributes them to problems with the translation from Old Saxon to Old English, offering reason as to how specific words are construed to have a meaning different than those found in any other Old English manuscript. A different explanation is offered by Doane; he argues that many of the discrepancies are a result of the extended time period between the oral telling of the story and the transcribing of the story by the Old Saxons, causing embellishment to heighten the literary drama of the text.
Аудармалар
Жаратылыс кітабының Б бөлімін аударушы ғалымдардың көбісі мәтіннің күрделілігіне байланысты өз аудармаларының негізін айқын көрсетеді. Олдрив өзінің аудармасында мәтіннің сұлулығын сақтауға назар аударады, осылайша Шайтан, Адам мен Хауаның "тірі және шынайы сипатын" бейнелеу үшін. Олдривке ұқсас, Вулф мәтінді Ежелгі ағылшын поэзиясындағы шайтанның бейнелеуін одан әрі зерттеу үшін қолданады; Жаратылыс кітабының Б-де ол Шайтанды Локимен, басқа да скандинавтық құдайлармен бірге, және Велланд Беовульфпен салыстырады, соңғысын ол Тиммердің бастапқы идеясы деп атайды. Тимер мәтінді көшіруде тікелей аударма ұсынбағандықтан, қолжазбалар мен басқа да бірнеше транскрипциялар мен аудармаларға негізделген мәтіннің толық нұсқасын ұсынуды мақсат етті. Ол мәтінді мұқият зерттегеніне қарамастан, әлі де кездесетін қайшылықтарды мойындайды.
Many scholars who translate Genesis B give significant evidence to the reasoning behind their translations, due to the complicated nature of the text. Oldrieve chooses to focus on maintaining the beauty of the text in her translation in order to portray the “vivid and lifelike characterization of Satan, Adam, and Eve”. Similar to Oldrieve, Woolf uses the text to further explore the portrayal of the devil throughout Old English poetry; in Genesis B alone, she compares Satan to Loki, as mentioned before, along with other Norse gods, and Weland of Beowulf, the latter which she cites as Timmer's original idea. Timmer's goal in transcribing the text, since he does not offer a direct translation, was to represent a complete rendering of the text based on manuscripts and several other transcriptions and translations he encountered, similar to Doane. He goes on to acknowledge the discrepancies he still encounters, despite his thorough investigation of the text.
Жоғалған жұмақпен қарым-қатынас
Жаратылыс кітабының 2-бөлімі Шайтанды басты кейіпкерге айналдырады, оған кейіпкерді дамыту үшін кең мүмкіндік беретін монолог береді. Бұл әдіс Джон Милтонның XVII ғасырдағы "Жоғалған жұмақ" атты эпопеясында қолданылған әдіске ұқсас. Мильтон "Жулиус 11" кітабының иесі Франсискус Юниус (кіші) - мен таныс болғандықтан, оны оқуға тырысқан, сондықтан Жаратылыс кітабының Б бөлімі "Жоғалған жұмақ" кітабына әсер еткен деп болжанған.
Genesis B makes Satan a central character, giving him a monologue which provides an extensive opportunity for character development. This literary approach is similar to that of John Milton's seventeenth century epic Paradise Lost. Since Milton was acquainted with Franciscus Junius (the younger), who owned Julius 11 and made some attempt to read it, it has been speculated that Genesis B was one inspiration for Paradise Lost.