Кіріспе
Құрмыстылық - қылмысты аяқтау үшін әрекет ету ниетімен бірге қылмыстың басқа қылмыскерлеріне көмектесетін немесе оларды көтермелейтін қылмысқа қатысу. Адам қылмыс жасау кезінде басқа адамның қылмысқа қатысушысы болып табылады, егер олар қылмысты аяқтауды мақсат етсе және осы мақсат үшін, егер ол адам басқа адамды шақырса немесе көтермелесе, немесе қылмысты жоспарлауда немесе жасауға көмектесе немесе көмектесуге тырысса, немесе сол қылмысты болдырмау үшін заңды міндеті бар, бірақ оны дұрыс болдырмауға тырыспайды. Қылмысқа қатысудың өзі қылмыс емес, ол қылмыс жасаудың бір түрі. Адам қылмыстың алдын алу үшін әрекет ету міндеті бар кезде әрекет жасамағаны үшін кінәлі деп танылған жағдайларда, кінәлілік қылмысты болдырмаудан өзгешеленеді, өйткені кінәлілік үшін жауапкершілік басқа қылмыскерлерге қатысты туындайды, ал кінәлілік үшін жауапкершілік құрбанға қатысты міндет қатынасынан туындайды. және "бір адам басқа адамның қылмысына заң бойынша жауапты, егер ол қылмыстың жасалуына оның серіктесі болса". Екі адам заңсыз әрекет жасағанда, олардың қылмысқа қатысы болуы үшін, олардың бірдей қылмыстық ниеті болуы керек; "заңсыз іс-әрекетте мақсат ортақ болуы керек". Басшылар қылмыс орнында болған және оның жасалуына қатысқан адамдар болды. Қатысушы - қылмыс жасалған кезде қатыспаған, бірақ қылмыс жасалмас бұрын немесе одан кейін бастыларға көмек, кеңес, сатып алу, бұйрық беру, ынталандыру немесе қорғау жасаған адамдар. Екі топқа да қатысушылар қосымша бөлінді. Бірінші дәрежелі айыптаушылар - бұл қажетті саналық күйде қылмыстық құқық бұзушылықты құрайтын қылмыстық әрекеттерді жасаған адамдар. Екінші дәрежедегі бастықтар, сондай-ақ көмекшілер мен көмекшілер деп аталады, қылмыс орнында болған және бірінші дәрежедегі бастыққа көмек немесе ынталандыруды ұсынған адамдар. Аксессуарлар фактіге дейінгі аксессуарлар мен фактіден кейінгі аксессуарларға бөлінді. Қылмысқа қатысушы - қылмысты жоспарлау мен дайындауда көмек көрсеткен, көтермелеген немесе оған көмектескен, бірақ қылмыс жасалған кезде жоқ болған адам. Бұл жағдайда қылмыскерге қамауға алудан және сотталудан қашу үшін, оның басшыларына көмек көрсеткен адам кінәлі деп саналады. Ақырында, қылмысқа қатысы болған адамның қылмысқа қатысы жоқ екені анықталды.
Көмектің түрлері
Қауымның кінәлі деп саналуы үшін адам қылмысты жасауға "жұмыс жүргізушіге көмек көрсету, кеңес беру, бұйрық беру немесе оны көтермелеу" арқылы көмектесуі керек. Көмек физикалық немесе психологиялық болуы мүмкін. Дене көмегіне қылмысты жасауға нақты көмек де жатады, егер көмек көрсету әрекеттері қылмыстың бір элементі болып табылмаса. Сонымен қатар, қылмыс жасау үшін қолданылатын қаруды сатып алу, қылмыс жасау кезінде қарауыл болу, қылмыс жасағаннан кейін қамауға алудан немесе сотталудан қорғау сияқты нәрселерді қамтиды. Психологиялық көмекке кінәлі адамды сөзбен немесе ыммен немесе жай ғана қатысу арқылы қылмыс жасауға шақыру жатады, егер кінәлі адам қылмыскердің көмек көрсету мақсаты бар екенін білетін болса. Қауымның әрекеттері қылмысты жасауға себепші болуы немесе оған ықпал етуі шарт емес. Басқаша айтқанда, прокурордың қылмысқа қатысқан адамның әрекеттері қылмыстың жақын себептері немесе нақты себептері екенін дәлелдеудің қажеті жоқ. Прокуратура айыпталушының қылмыскерге көмек көрсеткенін және оған көмектесуді ниет еткенін дәлелдеуі тиіс. Қылмыс орнында болу немесе қылмыс жасалатынын білу ғана кінәлі деп саналады.
Бірлескен қатысу және көмек
Екі немесе одан да көп адам бірінші немесе екінші дәрежелі басшы ретінде немесе көмекші ретінде әрекет ете алады. Мысалы, бір адам дүкеннің кеңсе қызметкеріне қару ұстап, екінші адам тонау кезінде кассадан ақша алады. Екі актер де бірінші дәрежелі бастықтар, өйткені әрқайсысы қылмысты құрайтын әрекет жасайды және әрқайсысы қажетті қылмыстық ниетпен (ұрлау) әрекет етеді. Бірлескен қатысу немесе бірлесіп әрекет ету теориясы бойынша қылмысты құрайтын барлық әрекеттер жасалмаса да, заң оларды ұрлық қылмысын жасаудың ортақ мақсатымен біріккен қылмыстағы серіктестер ретінде қарайды. Әрқайсысы қылмыстың нысанасын жасау кезінде екіншісінің іс-әрекеті үшін жауапты болады.
Психикалық күйлері
Қауымдастық жауапкершілігі үшін екі психикалық күй қажет. Біріншіден, қылмысқа қатысқан адам қылмысты жасауға қажетті ақыл-ой жағдайымен әрекет етуі керек. Мысалы, егер қылмыс жалпы құқық бойынша адам өлтіру болса, мемлекет қылмыскердің қаскөйлікпен әрекет еткенін дәлелдеуі керек. Екіншіден, қылмысқа қатысушының мақсаты - қылмысты жасауға көмектесу немесе оны жасауға итермелеу. Қауымның мүшесі қылмыскерге қарағанда үлкен қылмыс жасауы мүмкін. Мысалы, А мен В В-ның әйеліне C-мен неке адалдығын бұзушы қатынаста екенін біледі. А С-ны өлтіруді айтады. Б-ге оның қылмысын адам өлтіруге теңейтін провокация пайдасын тигізеді. Алайда А кісі өлтірген. Бұл енді Англия мен Уэльстегі заң емес, өйткені Жоғарғы Сот R v Jogee (2016) ісінде профессор Бейкердің жұмысына сәйкес, қылмысқа қатысудағы ақыл-ой элементі - бұл ниет. Лорд Тульсон профессор Бейкердің "Қылмыстық қылмысқа қатысу мен қылмыстың басталуы" атты монографиясының алғы сөзінде былай деп жазады: "Менде бұл кітаптың қолжазбасының көшірмесі R v Jogee [2016] UKSC 8 ісінде көтерілген мәселелерді зерттегенде болды және ол маған пайдалы болды. Профессор Бейкердің осы іс бойынша маңызды болып табылатын, алдын ала қарау - бұл ниеттілік туралы дәлел, бірақ дәлелден артық емес, ал қылмыстық құқық бұзушылық үшін екінші жауапкершілік оның жасалуына жәрдемдесу немесе жәрдемдесу ниетін талап етеді деген пікірі жақсы зерттелген және дәлелді. Оның нақты көмек немесе жігер беру қажеттілігі туралы және шартты болуы мүмкін ниеттің сипаты туралы жазғандарына да осылай болады. Жалпы алғанда, профессор Бейкердің кітабы қылмыстық құқықтың маңызды және кейде түсініксіз бөлігін түсінуге құнды үлес қосуда". R v Jogee шешімінен бұрын профессор Бейкер өзінің зерттеуінде: 1) барлық кінәлілік мінез-құлық элементіне көмек немесе ынталандыруды қажет етеді, 2) кінәліліктегі ақыл-ой элементі ниеттен басқа ештеңе емес; 3) алдын ала қарау ежелгі ортақ мақсаттағы кінәлілік сценарийлерінде ниетті анықтау үшін жай дәлел болды; 4) алдын ала қарау ортақ мақсаттағы кінәлілік жағдайларында ғана пайда болды, өйткені олар қылмыскердің қандай жағдайларға байланысты болуы мүмкін екендігіне байланысты шартты ниетті қамтиды. негізгі бірлескен кәсіпорынды бірлесіп жасау барысында туындайтын жағдайлар. Бұл тармақтар енді Жоғарғы Сотта заң ретінде қабылданды. Деннис Дж. Бейкер, Гланвилл Уильямс: Қылмыстық құқық оқулығы, (Лондон: Свит және Максвелл, 2015) 17 067 17 069; 17 045; et passim, Бейкер былай деп жазады: [U] Лордтар палатасының шешімі болғанға дейін Р. v. Пауэлл заңды өзгертті [Бейкер басқа жерде түсіндіреді, неге әлі де Р. v. Пауэллге дейін қозғалуға орын болуы мүмкін еді], ықтималдық ережесі (яғни, қосымшаның кепілдік қылмысты негізгі бірлескен кәсіпорынның мүмкін оқиғасы ретінде болжауы), ықтимал және табиғи салдары максимі сияқты, ортақ мақсат кепілдік қылмысқа дейін кеңейтілгенін анықтау үшін дәлелдеудің максимі болды. Бейкер былай деп жалғастырады: Мен жалпы мақсатты анықтау үшін қазылар алқасына ниетті және ойланбас алдын ала болжауға мүмкіндік беру үшін әзірленген ережелерге назар аударамын. Осы ережелердің өзі дәстүрлі түрде ниеттілік туралы қорытынды жасауға пайдаланылды, бірақ соңғы онжылдықта олар жалпы мақсаттағы кінәлілік жағдайларында ойланбасты алдын ала болжау үшін де қолданылды. 1999 жылдан бастап дәлелдеудің максимі болып табылатын, кінәлілік элементі ретінде кінәлі элемент ретінде қолданылды, бұл жалпы мақсаттағы кінәлілік элементін ойсыздықты қамту үшін кеңейтудің әсерін тигізді. Дәстүрлі түрде, адамның өз іс-әрекетінің болжамды салдарын көздейтіні туралы максима ортақ мақсаттағы кінәратсыздықта тек қана көмекшінің уәкілеттік бергенін және осылайша қылмыскерді (шартты) қосалқы қылмысты жасауға шақыруға ниеттенгенін немесе шартты түрде ниеттенгенін түсіндіру үшін пайдаланылды. Қылмыс жасаушы негізгі бірлескен кәсіпорынның алдын ала жасалған қылмысы ретінде тек қана көмекші адамның немесе оның қылмыскердің қылмысты жасауының ниеттерін немесе шартты ниеттерін анықтауға мүмкіндік беретін дәлел болды. Алдын ала қарау - бұл нақты кінәлі элемент емес, бұл тек дәлелдеудің максимасы. Одан басқа, Бейкер 2015 жылдың қыркүйек айында жарияланған Гланвилл Уильямс қылмыстық құқық оқулығында былай деп жазды: Бірақ, соттар ықтимал шартты қылмыстарды ойлау немесе алдын ала қарау қылмыскердің болашақ қылмыстық таңдауларына байланысты, өйткені көмекші жауапкершіліктің жауапкершілігі қылмыске�...
Baker goes on to argue, “[The accessory] will not be liable unless factual participation can be established. The courts have tended to overlook this requirement. Accessorial liability derives from the accessory’s factual involvement in the perpetrator’s offending. On derivative principles, the accessory is liable only if she in fact, participates in the primary offending. A person cannot be derivatively involved in the crime of another merely because she associated with the perpetrator in circumstances where she foresaw the perpetrator might commit a collateral crime. In the case of common purpose complicity, it has to be established that the accessory, by her conduct of participating in the underlying criminal joint enterprise, did, in fact, encourage the perpetrator to perpetrate the collateral crime. There might be sufficient evidence for a jury to infer that the accessory encouraged the perpetrator by voluntarily agreeing to participate in the underlying criminal joint enterprise if it can also be established that there was a mutual expectation that certain conditional collateral crimes would be perpetrated to make their underlying criminal joint enterprise succeed. Alternatively, it might be shown that the perpetrator was encouraged by the fact that she knew that that accessory approved of his (conditional) collateral crimes and willingly participated in the underlying enterprise knowing those crimes were conditionally intended." Baker also put this theory forward in his article entitled: Baker, Dennis J, Foresight in Common Purpose Complicity/Joint Enterprise Complicity: It Is a Maxim of Evidence, Not a Substantive Fault Element (October 10, 2012). Dennis J. Baker (Draft Chapter (2013/14): Reinterpreting Criminal Complicity, Forthcoming. Available at SSRN: The title of Baker's paper, is basically part of the ratio of R v Jogee as far as the mental element is concerned. Likewise, in the same paper Baker argued that all complicity required factual assistance or encouragement and that joint enterprises were just another way of encouraging and thus there was no separate form of complicity based on mere association and foresight. Other academics took the view that joint enterprise was a separate form of complicity with recklessness as to its mental element but attacked the policy injustice of such an approach. David Ormerod and Karl Laird, Smith and Hogan Criminal Law, (Oxford University Press, 2015) at 238. And some thought it even just: see A. P. Simester, The Mental Element in Complicity, 122 L. Q. R. 578, 598 599 (2006); Jeremy Horder and David Hughes, Joint Criminal Ventures and Murder: The Prospects for Law Reform, 20 KING’S L. J. 379, 398 (2009); G. R. Sullivan, Doing Without Complicity, J. COMMONWEALTH CRIM. L. 199, 206 (2012). See also Baker, Dennis J, Reinterpreting the Mental Element in Criminal Complicity: Change of Normative Position Theory Cannot Rationalize the Current Law (February 4, 2015). Law & Psychology Review, Vol. 40, 2016.
Қасақана жасалмаған қылмыстар үшін серіктестердің жауапкершілігі
Бірге әрекет еткен адам қылмысқа қатысқанда, оның кінәлі екендігіне қатысты сұрақтар туындайды. Мысалы, ғимараттың сыртындағы қашып кеткен жүргізуші ғимараттың ішінде қылмыскердің қолынан шыққан атысқа жауапты бола ала ма? Көптеген юрисдикциялар серіктес жауапкершілікті тек қарастырылған қылмысқа ғана емес, сонымен қатар басқа да қылмысты әрекеттерге де қатысты деп санайды.
Құрлықпен байланысты жауапкершілік
Құрлық - екі немесе одан да көп адамдардың арасында қылмыс жасау немесе заңсыз әрекет жасау немесе заңсыз жолмен заңды әрекет жасау туралы келісім. Құрама Штаттарда кез келген қастандықшы қастандық аясындағы қылмыстар үшін және қастандықта қатысушылар қастандықты алға жылжыту үшін жасаған, алдын ала болжауға болатын қылмыстар үшін Пинкертон жауапкершілігі ережесі бойынша жауапты болады.
Бейкүнә агенттік
Айыпсыз агенттік туралы ілім - бұл жалпы құқықпен айыптаудың кейбір немесе барлық түрлерін жасамаған адамға қылмыстық жауапкершілік жүктейтін құрал. Адам кінәсіз агент арқылы әрекет етеді, егер олар қылмыстың сыртқы элементтерін өздері кінәсіз болған адамның қажетті кінәлі элементінің болмауы немесе қабілетінің болмауы салдарынан қасақана жасауына себеп болса. Айыпсыз агентті пайдаланған адам, егер ол actus reus жасаған болса, сол жауапкершілікке тартылады.