Кіріспе
Сент-Эндрюс университетінде академиялық біліктілік Сент-Эндрюс университетінде әйелдерге ерлер сияқты бітіруге рұқсат етілместен бұрын, он жылдан астам уақыт бойы Шотландияда өнер саласындағы әйелдер (LLA) біліктілігі ұсынылды. Диплом ретінде берілсе де, академиялық стандарт бойынша ол Магистр дәрежесіне тең болды. 1892 жылға дейін әйелдер Шотландия университеттеріне қабылданбады, ал LLA еліміздегі әйелдерге ашық болған дәрежеге ең жақын біліктілік болды, дегенмен Эдинбург университеті Эдинбург әйелдер университетінің білім беру қауымдастығы ұйымдастырған сабақтарда жетістіктерді мойындайтын сертификаттар ұсынды, ал Глазгодағы Королева Маргарет колледжі университетке тең білім мен марапаттар ұсынды. LLA алу үшін үміткерлер Шотландияда немесе елден тыс жерде орналасқан университет мақұлдаған орталықта емтихан тапсыру керек еді. 1877 жылы "Леди Литерате" (LLA) ретінде ресми түрде құрылған бұл курс 1892 жылдан кейін де үш-төрт жыл бойы бір мекемеде оқымай-ақ, өнер дәрежесін алуды қалаған әйелдер арасында танымал болды. 1930 жылдары оны тоқтату алдында мыңдаған әйелдер LLA алды. Уильям Ангус Найт (18361916), 1876-1903 жылдар аралығында Сент-Эндрюс университетінің моральдық философия профессоры, әйелдердің білім алуын қолдаған және университеттің LLA дипломын енгізуінің негізгі күші болған.
A Lady Literate in Arts (LLA) qualification was offered by the University of St Andrews in Scotland for more than a decade before women were allowed to graduate in the same way as men, and it became popular as a kind of external degree for women who had studied through correspondence, or by attendance at non university classes. Although awarded as a diploma, in terms of academic standard, it was equivalent to the Master of Arts. Until 1892 women were not admitted to Scottish universities, and the LLA was the nearest qualification to a degree which was open to women in the country, although the University of Edinburgh offered certificates recognising achievement in classes organised by the Edinburgh Association for the University Education of Women, and in Glasgow, Queen Margaret College was offering a university equivalent education and awards. To obtain an LLA candidates had to pass examinations at a university approved centre, which might be in Scotland or outwith the country. Formally established as the Lady Literate in Arts LLA by 1877, even after 1892, the course continued to be popular with women who wanted to study for an arts degree without needing to attend one particular institution for three or four years. Thousands of women received an LLA before it was discontinued in the 1930s. William Angus Knight (1836–1916), Professor of Moral Philosophy at St Andrews between 1876 and 1903, was a supporter of female education and the main force behind the university's introduction of the LLA diploma.
Белгілі сауатты әйелдер
Білім беруші және мектеп директоры Изабель Клегорн, балалар жазушысы Хелен Баннерман және суфражистка Маргарет Невинсонның бәрі де LLA болды, соғыс уақытындағы медбике қаһарманы Виолетта Турстан да болды.