Кіріспе

Жапон императорлық әскери-теңіз флотының линкоры Асахи (朝日) - 1890-шы жылдардың аяғында Жапон императорлық әскери-теңіз флоты (IJN) үшін салынған пре-дредноут линкоры. Жапонияның мұндай әскери кемелерді өзі салуға өндірістік қабілеті болмағандықтан, кеме Ұлыбританияда жобаланып, жасалды. Жапонияға келгеннен кейін көп ұзамай ол IJN-нің негізгі жауынгерлік флоты Standing Fleet-тің флагманы болды. Ол 1904-1905 жылдардағы орыс-жапон соғысының барлық ірі теңіз шайқастарына қатысып, Сары теңіз шайқасы мен Цусима шайқасында жеңіл зақымдалған. Асахи бірінші дүниежүзілік соғыста соғысқа қатыспаған, бірақ 1918 жылы Сібір интервенциясына қатысқан. 1921 жылы жағалауды қорғауға арналған кеме ретінде қайта жіктеліп, екі жылдан кейін Вашингтон әскери-теңіз келісімінің шарттарына сәйкес қарусыздалды. 1928 жылы резервке жіберілгенге дейін кеме су астынан құтқару кемесі болып өзгертілді. Асахи 1937 жылдың соңында, екінші Қытай-Жапон соғысы басталғаннан кейін қайтадан іске қосылды және жапон әскерлерін тасымалдауға пайдаланылды. 1938 жылы ол жөндеу кемесіне айналдырылды және алдымен Жапонияның Шанхай, Қытай, ал содан кейін Кам Рань шығанағы, Француз Индокитайында 1938 жылдың аяғынан 1941 жылға дейін орналасқан. 1942 жылдың басында кеме зақымдалған жеңіл крейсерді жөндеу үшін Сингапурға көшірілді және мамыр айында үйге оралуға бұйрық берілді. Ол американдық "Сальмон" субмаринасымен батып кеткен, бірақ оның экипажының көпшілігі аман қалды.

Өмірбаян

1894-1995 жылдардағы Бірінші Қытай-Жапон соғысындағы жауынгерлік тәжірибе Жапон императорлық әскери-теңіз күшін Jeune École әскери философиясының әлсіздігіне сендірді, ол қымбат қымбат бронежабдықты кемелерден айыру үшін торпеда қайықтары мен сауда шабуылына баса назар аударды. Сондықтан Жапония 1896 жылдың басында он жылдық әскери-теңіз флотын жаңғыртуды және кеңейтуді жариялады. Бұл кемелер үшін Қытай Бірінші қытай-жапон соғысында жеңілгеннен кейін төлеген 30 миллион фунт стерлингтен төленген. Бұрынғы және бұрынғы соғыс кемелерінде сияқты, Жапонияда да өздерінің жауынгерлік кемелерін жасау технологиясы мен мүмкіндігі болмағандықтан, бағдарламаның қалған төрт жауынгерлік кемесі үшін Ұлыбританияға қайтадан жүгінді. Асахи - Ұлыбританияда салынған бесінші жапондық соғыс кемесі. Ол 1897 жылғы әскери-теңіз бағдарламасына сәйкес Шотландияның Клайдбанк қаласындағы Клайдбанк инженерлік және кеме жасау компаниясының кеме жасақтауынан тапсырыспен жасалды. Кеменің ұзындығы - 130 метр, ал арқалығы - 23 метр, әрі су тереңдігі - 8 метр. Ол қалыпты жүктемемен ауысты. Асахидің су өткізбейтін 55 бөліктері бар толық қос түпті болды. Оның корпусы 223 су өткізбейтін бөлікке бөлінген. Ол флагмандық кеме ретінде жабдықталды және оның экипажында 773 офицер мен жауынгер, соның ішінде адмиралдың штабы болды. Кемеде екі тік үш есе кеңейтілген бу қозғалтқыштары бар, олардың әрқайсысы бір-бір винтті қозғалтады. Олар 25 Белвиль қазандықтарының буын пайдаланады. Олар екі қос мұнаралы мылтықпен, екі жағынан орнатылған. Гидравликалық қозғалтқышпен орнатылған қондырғылар мылтықтарды барлық бұрыштарда, +13,5° биіктікте жүктеуге мүмкіндік берді. Әрбір тау 240 градусты қиып өтуге мүмкіндік береді. Кеменің қосалқы қару-жарағы казематтарға орнатылған он төрт 40 калибрлі тез атылатын (QF) қарудан тұратын. Олардың сегізуі негізгі палубада, ал қалған алтысы олардың үстінде, суперқұрылыста орналастырылды. Олар торпедалық қайықтардың шабуылдарынан қорғаныс ретінде 20 QF 12 фунт 12 кВт-тық пулеметтермен қамтамасыз етілді. 12 фунттық оқ-дәрілер, жеңілдікті мылтықтардың ұшақ жылдамдығы сегіз үш фунттық Хотчкисс мылтығынан және төрт 47 миллиметрлік 2,5 фунттық Хотчкисс мылтығынан құралған. Біріншілері - жоғарғы конструкцияға, екіншілері - жауынгерлік шатырларға орнатылған. Үш фунттық оқпен оқ ату жылдамдығы - 0,8 м/с, ал 2,5 фунттық оқпен оқ ату жылдамдығы - 0,8 м/с. Кемеде әр жағында екі-екіден 18 дюймдік торпеда түтігі бар. Барбетттік капоттарды бетінде 10 дюймдік бронь қорғайды, ал олардың қабырғалары 6 дюйм қалың және шатыр қалың болды. Диагональды қалқалар барбеттерді бүйірлік броньмен байланыстырады, қалыңдығы 12-14 дюйм, бірақ төменгі палуба деңгейінде тек 6 дюйм.

Құрылыс және мансап

Асахи, яғни "күннің көтерілуі", Жапонияның поэтикалық атауы, 1898 жылы 1 тамызда Шотландияның Клайдбанк қаласында Клайдбанк инженерлік және кеме құрылысы компаниясымен құрылды және Джон Браун және компаниясы аяқтады, ол фирманы сатып алды Асахи аяқталғанға дейін. Ол 1899 жылы 13 наурызда суға қосылып, 1900 жылы 31 шілдеде аяқталды. Оның құрылысы үш айға созылды, өйткені оның төменгі жағы оңалтуды қажет етті. Кеме Портсмутта жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін Англиядан шығып, 1900 жылы 23 қазанда Японияның Йокосука қаласына келді. Кеме 13 сәуірдегі операцияға қатысқан, онда Того Тынық мұхиты эскадрильясының бір бөлігін, соның ішінде вице-адмирал Степан Макаровтың флагманы, ресейлік Петропавловск атты жауынгерлік кемесін сәтті тартып алған. Макаров 1-ші дивизияның бес линкорын байқаған кезде Порт-Артурға қарай бұрылды, ал Петропавл түнде жапондықтар қойған мина өрісіне соққы берді. Ресейлік соғыс кемесі оның бір журналы жарылғаннан кейін екі минуттан аз уақыт ішінде батып кетті, ал Макаров 677 өлгендердің бірі болды. Того өзінің табысынан жігерленіп, алыс қашықтыққа бомбалауды қайта бастады, бұл ресейліктерді келесі айда екі жапондық линкерлерді батырып жіберген мина өрістерін қоюға итермеледі. 10 тамыздағы Сары теңіз шайқасында Капитан Цунаакира Номотоның қолбасшылығындағы Асахи жапондық линкерлер колоннасының екінші орында болды. Ол тек қана 12 дюймдік снарядтан зақымданды, екі адам жараланды. Алайда, оның артқы 12 дюймдік мұнарасындағы екі пулеметінің де оқ-дәрісі мерзімінен бұрын жарылып, зақымдалған. Өз кезегінде ол өзінің отты күшін ресейлік "Полтава" және "Цесаревич" атты жауынгерлік кемелерге бағыттады, бірақ екі кеме де жапон снарядтарынан аз ғана зақымдалды, олар жалпы алғанда ешқандай броньды бұзбай, соққы кезінде жарылды. Кеме соғыстың ең маңызды сәтін өткізді, бірақ оның 12 дюймдік снарядтарының екеуі Цессаревич көпіріне тиіп, ресейлік эскадрильяның қолбасшысы Вильгельм Витгефт, оның екі штаб офицері мен кеменің квартирмейстері қаза тапты. Кеме дөңгелегі апатқа ұшыраған заттың кесірінен портқа жабысып, кейін баяулап, тоқтап қалды, бұл ресейлік кемелердің қалған бөлігін толығымен шатастырды. Екінші командир, контр-адмирал принц Павел Ухтомский, ақыр соңында эскадрильяның қалған бөлігін бақылауға алды және Порт-Артурға қарай бет алды. Екі айдан сәл көп уақыт өткен соң, 26 қазанда Асахи блокадалық міндет атқарып жатқанда Порт-Артур маңында минаға соққы берді. Ол қатты зақымдалған, 1904 жылдың қарашасынан 1905 жылдың сәуіріне дейін Сасебо әскери-теңіз арсеналында жөндеуден өтті. Осы уақытқа дейін Қиыр Шығыстағы ресейлік теңіз күштерін жойып немесе бейтараптандырды және ресейліктер Балтық флотынан кемелер ауыстыруға мәжбүр болды, олар мамыр айына дейін келмеді. Асахи 1 офицер мен 6 адамды жоғалтты, 5 адам ауыр жарақат алды, 1 офицер мен 18 адам жеңіл жарақат алды. Жапониялықтардың барлық себептерге байланысты соғыста 110 адам қаза тауып, 590 адам жарақат алды. Бұл жауынгерлік соғыс жапондықтардың жеңісі болды, төрт ресейлік линкерлер тұтқындалып, IJN құрамына қосылды. Британдық-жапондық одақ аясында Корольдік теңіз флотының ресми әскери бақылаушысы капитан В. С. Пакенхам Асахидің ашық төрттік палубасындағы креслодан шайқастың барысын жазып алды. Оның баяндамасы жапондықтардың жаттығулары мен тактикасының артықшылығын растады және батыста жеңісті жариялады. 1922 жылы Вашингтон әскери-теңіз келісімінің шарттарына сәйкес, Йокосука қаласында қарусыздануды бастады. 1923 жылы 1 сәуірде оқу және су асты кемелерін сақтау кемесі болып қайта жіктелді. Сол жылдың шілдесінде оның қарусыздануы аяқталды. Оның ығысуы бронь мен қару-жарақты жоғалтумен төмендеді, ал оның жылдамдығы төрт торпедамен шектелген. 01:03 -де, соққыдан кейін біраз уақыт өткен соң, "Асахи" кемесі суға батып кетті.