Кіріспе
Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралының солтүстік шетіндегі су басқан аңғарлар тізбегі – Марлбороу саундтары (te reo Māori: Te Tauihu o te Waka) – Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралының солтүстік шетіндегі теңіз суға батып кеткен аңғарлардың кең желісі. Марлбороу саундтары жердің шөгуі және теңіз деңгейінің көтерілуінің нәтижесінде пайда болған. Маори мифологиясына сәйкес, саундтар – Аоракидің көптеген батқан вакаларының мұңдықтары. Саундтардың тік, орманды төбелері мен шағын, тыныш шығанақтарында сирек адамдар қоныстанған, себебі оларға қол жеткізу қиын. Көптеген шағын елді мекендер мен оқшауланған үйлерге тек қайықпен ғана жетуге болады. Материктегі Пиктон – негізгі ірі порт, ол Королева Шарлотта сағасының басында орналасқан. Ол Оңтүстік аралдың негізгі теміржол және мемлекеттік тас жолдары желілерінің солтүстік нүктесі болып табылады. Негізгі шағын қайық порты – Вайкава – Жаңа Зеландиядағы ең ірі порттардың бірі және демалыс кемелері мен туристерге база болып табылады. Королева Шарлотта сағасынан басқа негізгі саундтар – Пелорус / Те Хойере және Кенепуру саундтары. Тори каналы – Королева Шарлотта сағасының маңызды тармағы, ал олардың арасында канал мен сағасы Арапаоа аралының төбелерін материктен бөліп тұрады. Басқа ірі аралдарға Д’Урвилл аралы кіреді. Саундтар – сирек кездесетін және осал дөрекі бетті шағырдың (сонымен қатар Жаңа Зеландия корольді корморан деп те аталады) бүкіл көбейетін популяциясының мекені, ол ондағы аз ғана тасты аралдарда ұялайды. Табиғатты қорғау департаменті бұл аймақта 50-ден астам қорықты басқарады.
The Marlborough Sounds (te reo Māori: Te Tauihu o te Waka) are an extensive network of sea drowned valleys at the northern end of the South Island of New Zealand. The Marlborough Sounds were created by a combination of land subsidence and rising sea levels. According to Māori mythology, the sounds are the prows of the many sunken waka of Aoraki. The steep, wooded hills and small quiet bays of the sounds are sparsely populated, as access is difficult. Many of the small settlements and isolated houses are only accessible by boat. The main large port is Picton on the mainland, at the head of Queen Charlotte Sound. It is at the northern terminus of the South Island's main railway and state highway networks. The main small boat port, Waikawa, is one of New Zealand's largest and provides a base for leisure sailors and vacationers. The main sounds, other than Queen Charlotte Sound, are Pelorus Sound / Te Hoiere and Kenepuru Sound. Tory Channel is a major arm of Queen Charlotte Sound, and between them, the Channel and the Sound isolate the hills of Arapaoa Island from the mainland. Other major islands in the sounds include D'Urville Island. The Sounds are home to the entire breeding population of the rare and vulnerable rough faced shag (also known as the New Zealand king cormorant) which nests on a small number of rocky islets there. The Department of Conservation manages a total of over 50 reserves in the area.
Қазіргі заманға дейінгі дәуір
Еуропалықтар келгенге дейін бұл шығанақтар кеңінен пайдаланылып, маори тайпаларымен жартылай мекенделген. Олар жаман ауа-райынан қорғану үшін шығанақтарды баспана ретінде пайдаланып, мол азық-түлік көздерінен пайдаланған. Маорилер кейбір жерлерде каноэлерін тасымалдау жолдары арқылы көшіріп алып жүрген. Алайда, Солтүстік аралға қатынайтын жылдам катерлер фермаларға зиян келтіргені және шағала жерлерін жойғаны туралы айтылады. Сондай-ақ, олар жергілікті жағажайларды құмнан тазалап, су жағалауына жақын орналасқан қону жерлері мен басқа да құрылыстарға зақым келтірді деген айып тағылды. Бұл мәселе 1990 жылдардың басында Жаңа Зеландияның Қоршаған ортаны қорғау сотында «Шығанақтардың қорғаушылары» тобының талабы бойынша қарастырылды. Бірақ сот жылдам катерлерге шектеу қоймағанмен, іс қозғаған азаматтар тобына 300 000 NZ$ сот шығындарын төлеуге міндеттелді. Бұл азаматтық белсенділікке қарсы күшті соққы және Ресурстарды басқару туралы заңның құзыреттерін шектеу ретінде қарастырылды. Дегенмен, зақымдану көріне бастағанда және наразылықтар жалғасқанда, жылдам катерлер (тек жазғы маусымда жұмыс істейтін) ақырында шығанақтарда 18 түйін жылдамдықпен шектелді (ресми түрде қауіпсіздік үшін), бұл олардың дәстүрлі катерлерге қарағанда уақытты үнемдеу мүмкіндігін азайтты. Кейіннен олар тоқтатылды. 2007 жылдың шілде-тамызында «Шығанақтардың қорғаушылары» экологиялық тобы шығанақтарда шұңғыл балық аулауға қарсы 100 кемеден тұратын флотилиялық наразылықты жоспарлады, олар мұның шығанақтардың экожүйесіне ашық теңіздегі түбіне сүйреп балық аулау сияқты зиян келтіреді деп санайды. Наразылықтың мақсаты Балық шаруашылығы министрлігінің осы практиканың зиянды әсерін елемегенін көрсету болды. Коммерциялық шұңғыл балық аулау компаниялары наразылық білдірушілер қауіпті маневрлер жасаса, адам өміріне қауіп төнуі мүмкін екенін ескертті, ал Балық шаруашылығы министрлігі шұңғыл балық аулау үшін шығанақтың барлық аумағының 6% ғана бөлінгенін, бірақ бұрын бұл көрсеткіш әлдеқайда жоғары болғанын атап өтті.
Қауіпті сулар
Марлбороу бұғазының негізгі арналары тыныш сулы және қайықпен жүзуге танымал. Алайда, Кук бұғазы күшті ағыстарымен және толқынды суларымен әйгілі, әсіресе жел оңтүстіктен немесе солтүстіктен соққанда. Осы себепті, бұғазға жақын тар арналарда жүзу қауіпті. Олардың ішінде Д'Урвилл аралының оңтүстік жағындағы Француз асуы бар, онда бірнеше айналма ағыстар кездеседі. Бұғаздағы ең ірі кеме апаты – 1986 жылы Порт-Горде, Королева Шарлотта бұғазының аузына жақын жерде тасқа шағылып батқан ресейлік «Михаил Лермонтов» круиздік кемесі. Осы оқиғада бір экипаж мүшесі қаза тапты. Қазіргі таңда кеме су астында жүзуге арналған танымал нысан.