Кіріспе

Индонезиядағы жапондық бағынысты ұйым Тәуелсіздікке дайындық жұмыстары жөніндегі тергеу комитеті (, BPUPK; 独立準備調査会, Hepburn: , Nihon shiki / Kunrei shiki:), кейде Индонезия Тәуелсіздігіне дайындық жұмыстары жөніндегі тергеу комитеті (, BPUPKI) деп аталады, бірақ жергілікті тұрғыда жақсы танымал, 1945 жылы наурыз айында Жапонияның әскери билігі Жавада Голландиялық Шығыс Үндістігін жапондық оккупациясы кезінде Жапонияның 16-шы армиясының бақылауындағы аумақтың тәуелсіздігін орнатудың бастапқы кезеңі ретінде құрған ұйым. БПУПК екі жалпы отырыс өткізді; біріншісі 1945 жылдың 28 мамырынан 1 маусымына дейін, ал екіншісі 1945 жылдың 10-17 шілдесі аралығында болды.

Өмірбаян

Жапония соғыста жеңіліп бара жатқанын түсінген премьер-министр Куниаки Койсо 1944 жылы 7 қыркүйекте жапон парламенті сессиясында [голландтық] "Шығыс Үндістан" үшін "болашақта" тәуелсіздікке уәде берді. Жапон әскери-теңіз флоты бұл идеяны қолдамады, бірақ Суматрадағы 25-ші армия Мұхаммед Шжафэй бастаған Орталық консультативтік кеңес құрды, ол бір рет ғана кездесті. Әскери-теңіз флотының қарсылығына қарамастан, әскери-теңіз флотының байланыс вице-адмиралы Маеда Тадаси индонезиялық ұлтшылдар Сукарно мен Хатаның сөйлеу турларын қаржыландыра бастады. Басқа да азаматтық және әскери топтар құрылды, ал индонезиялықтар әкімшілік лауазымдарға тағайындала бастады. Жапония Лейте шығанағындағы шайқаста жеңілгеннен кейін және Филиппинді азат еткеннен кейін, жапондықтар Индонезияны қуыршақ мемлекетке айналдыру үмітін тастап, жақсы ниетті болуға тырыса бастады. Алайда, 1945 жылдың ақпан айында Блитардағы ПЕТА жасақтарының көтерілісі жапондықтарға өздерінің бақылаудан шығып жатқанын көрсетті.

Құрылымы мен құрамы

1945 жылдың ақпан айында, ішінара Коисо декларациясына жауап ретінде 16-шы армия Индонезияның тәуелсіздігін тексеруге арналған комитет құруға шешім қабылдады. Бенедикт Андерсонның айтуынша, бұл индонезиялық ұлтшылдарға жеңілдік жасау болып саналды және жапондықтар бұл ұлтшылдық ынта-жігерді фракциялар арасындағы зиянсыз пікірталастарға бағыттайды деп үміттенді. БПУПК-ны 1945 жылы 1 наурызда XVI армияның қолбасшысы генерал-лейтенант Кумакичи Харада "жава аралының үкіметі аймағында тәуелсіздікке дайындық" бойынша жұмыс істеу үшін жариялады. Комитет құрылғанға дейінгі үш айда 19 адамнан тұратын кеңесші кеңес немесе Сартоно төрағалық еткен Санё Кайги оның ұйымы, күн тәртібі мен мүшелігін талқылады. Оның құрамына 30 индонезиялық, 3 жапондық және қытай, араб және голландиялық этностардың бір-бір өкілі кіреді. Басқарма Жава үшін тергеу комитетінің екі кезеңдік жапондық жоспарына келісті, содан кейін бүкіл Индонезия үшін дайындық комитеті құрылды. Сонымен қатар, тәуелсіз мемлекеттің аумағы талқыланбайды деп келісті. БПУПК ақырында голландиялықтар құрған бұрын Volksraad (Халық кеңесі) пайдаланған ғимаратта жиналды. Жапондықтар Ява мен Мадурадағы негізгі топтарды білдіретін 59 мүшесін тағайындады. 29 сәуірде (Император Хирохитоның туған күніне сәйкес) жарияланған мүшелікке сегіз жапон, оның ішінде төрағаның орынбасары кірді. Мүшелердің арасында: Жапондық төрағаның орынбасары (一番ヶ背 芳雄) кездесулерде қолданылатын индонезиялық тілді түсінбейді.

Бірінші (28 мамыр - 1 маусым 1945)

Ашылу рәсімі 28 мамырда өтті. Ол Жапонияның 16-шы армиясының қолбасшысы генерал-лейтенант Юичиро Наганоның сөйлеген сөзімен ашылды, ол Индонезияға ұзақ мерзімді перспективада Жапониямен жақсы қарым-қатынасты қамтамасыз ету үшін тәуелсіздік беріліп жатқанын айтты. Жапондық басқа да лауазымды адамдардың сөз сөйлеуімен қатар, естелік фотосуретке түсірілді. Келесі төрт күндегі кездесулер негізінен мүшелердің сөйлеген сөздері мен тәуелсіз мемлекеттің идеологиясы туралы, әсіресе исламның рөлі бола ма, жоқ па деген талқылаулардан тұрады. 31 мамырда профессор Сопомо нацистік Германия мен Жапония империясының жүйелерін біріктіріп, мықты атқарушы билікпен авторитарлық интегралдық мемлекетті құруды ұсынды. Ол әр адам мемлекеттің бір бөлігі болатынын, сондықтан адам құқықтарының кепілдігі қажет емес екенін, өйткені мемлекет пен оның азаматтарының мүдделері бірдей болатынын айтты. Соңғы күні, 1 маусымда Сукарно өзінің атақты баяндамасын айтты, онда ол жаңа мемлекеттің идеологиялық негізін құрайтын бес принципті Панкасиланың сызбасын шығарды. Бұл сөз жақсы қабылдануға қарамастан, ислам көшбасшылары Панкасила кезінде өз мүдделері қорғалмаса деп уайымдады. БПУПК сессиясының соңында мүшелер өздерінің көзқарастарын талқылап, өздерінің туған қалаларында өткен кездесулерде адамдардың пікірлерін тыңдауға шақырылды. Сегіз мүшесі бар "Panitia Kecil" (кіші комитет) атты кіші комитет құрылды, оның төрағасы Сукарно болды.

Үзіліс

Жапония тарапынан құрылған Орталық консультативтік кеңес 18-21 маусымда отырыс өткізді, ал оның төрағасы болған Сукарно бұл мүмкіндікті пайдаланып, БПУПК-ның мүшелері болып табылатын CAC мүшелерінің кездесуін өткізді. Сондай-ақ, ол Джакартада тұратын БПУПК мүшелерін шақырды. Шақырылған 47 адамның 38-і жиналып, Сукарноның үндеуімен конституция жобасын әзірлеу үшін тоғыз адамнан тұратын комитет құрды. Бұл топқа ұлтшылдар мен исламдық қайраткерлер кірді және 22 маусымда конституцияның преамбуласының жобасын шығарды, оның ішінде Панкасиланың сөздері, бірақ Сукарноның 1 маусымдағы баяндамасындағыдан басқа тәртіппен, мұсылмандар үшін діни міндетпен. Мұның бәрі негізінен Мұхаммед Яминнің еңбегі болды, ол осы құжатты Джакарта хартиясы деп атады.

Екінші (1945 жылғы 10-17 шілде)

Бұл сессияда жаңа ұлтқа қатысты негізгі мәселелер талқыланып, келісімге қол жеткізілді, оның ішінде оның нысаны, аумағы мен конституциясы. 10 шілдеде мүшелердің басым көпшілігі (55) тәуелсіз Индонезияның монархия (6 дауыс) немесе басқа түрдегі мемлекет (2 дауыс) емес, республика болуына дауыс берді. Келесі күні Индонезияның аумағына Голландиялық Шығыс Үндістан ғана емес, сонымен қатар Малайя, Солтүстік Борнео, Португалиялық Тимор, Мұхаммед Ямин қатты қолдаған Үлкен Индонезия (Индонезия Рая) деп аталатын тұжырымдама кіреді деп шешілді. Бұл ұсыныс 39 дауыс жинады, оның ішінде 19 дауыс Голландиялық Шығыс Үндістанның аумағына шектелген мемлекет үшін және 6 дауыс Голландиялық Шығыс Үндістан мен Малайя үшін. Мемлекет табиғаты туралы пікірталас жалғасты. Сопомоның интегралистік тұжырымдамасына қарсылық білдірген Мұхаммед Ямин биліктерді бөлу және құқықтарды қорғау туралы заңмен бірге АҚШ-қа ұқсас либералды демократияны жақтады. Басқа делегаттар ислам мемлекеті немесе, кем дегенде, мұсылмандардың шариғат заңдарын ұстануына конституциялық міндеттемені талап етті. Конституцияның егжей-тегжейін талқылау үшін 11, 13 және 15 шілдеде кіші комитет отырыстар өткізді. Барлық 27 мүше 15 шілдеде түпкілікті форматта келісті. Соэпомо құжатты әзірлеуде басты рөл атқарғандықтан, оның көзқарастары оның күшті мемлекетке қатысты ережелерінде көрініс тапты. Конституцияны 16 шілдеде БПУПК мақұлдады, тек Ямин оған қарсы дауыс берді, өйткені ол конституцияны әзірлеу комитетіне кірмегеніне қуанған жоқ.

Суматра

25 шілдеде Суматрада Жапонияның 25-ші армиясы Суматра орталық кеңесінің басшысы Мұхаммед Шжафэй төрағалық еткен БПУПК құрды. Хатшы Джамалуддин Адинегоро болды. Төраға мен хатшыдан басқа 22 мүше болды, олардың ішінде А. К. Гани, Теуку Хасан, Хамка және Асахан сұлтаны бар. Ол ешқашан кездеспеді, бірақ Жапон империясына ұмтылуға бел буғандығы туралы мәлімдеме жасады. Төраға мен хатшы сөз сөйлеу үшін Суматраны аралап шығуды жоспарлаған еді. Олар 26 шілдеде жолға шықты, бірақ жапондықтардың берілуінен кейін сапары қысқарды.

Шығыс аралдары

Шығыс аралдарда жапондық әскери-теңіз флоты, басқыншы билік, аймақтың тұрғындары тәуелсіздікке дайын деп сенбеді. Ол Сұлтанның төрағалығымен қысқа өмір сүрген және күшсіз Ұлттық партия құруға мүмкіндік берді, бірақ алты аптадан кейін оған тыйым салынды. Әскери-теңіз флотының ұстанымы Сукарноны тәуелсіздікке қарсы күштерді жұмылдыру үшін Жавада болған шығыстан екі тәуелсіздікке қарсы тұлғаны, Сэм Ратуланги мен Таджуддин Нурды үйге жіберуге итермеледі.