Монархияларда заңға қол қою рәсімі

Кіріспе

Монархияларда заң жобасын ресми бекіту

Патшалық келісім – монархтың заң шығарушы органның қабылдаған заңын тікелей немесе монархтың атынан әрекет ететін лауазымды тұлға арқылы ресми мақұлдауы. Кейбір мемлекеттерде патшалық келісім жариялауға тең, ал басқаларында бұл жеке қадам. Қазіргі конституциялық монархияда патшалық келісім тек формалдылық деп есептеледі. Тіпті Ұлыбритания, Норвегия, Нидерланды, Лихтенштейн және Монако сияқты, теория бойынша монархтарына заңдарға келісім беруден бас тартуға рұқсат беретін мемлекеттерде де, монархтар мұндай қадамды тек өте қауіпті саяси жағдайларда немесе үкіметтің кеңесімен ғана жасайды. Еуропалық монархтар бұрын патшалық келісімді бермеу арқылы вето құқығын жиі қолданған болса, он сегізінші ғасырдан бері мұндай жағдайлар өте сирек кездеседі. Патшалық келісім әдетте әсем әрі салтанатты рәсіммен байланысты. Ұлыбританияда Мемлекеттік билеуші Лордтар палатасына жеке келе алады немесе Лордтар комиссарларын тағайындай алады, олар осы мақсатта Вестминстер сарайында өткізілетін рәсімде патшалық келісім берілгенін жариялайды. Дегенмен, патшалық келісім көбінесе патент арқылы, салтанатсыз түрде беріледі. Австралия сияқты басқа елдерде генерал-губернатор (Монархтың өкілі ретінде) парламентті таратуға және заң жобасына қол қоюға құқылы. Канадада генерал-губернатор Сенатта өткізілетін рәсімде немесе Парламентке заң жобасына келісімін жазбаша түрде хабарлап, жеке өзі келісім бере алады.

Қолданылуы

Монарх бүгін министрлік кеңестің ұсынымы болмаса, заң жобасына вето қоймас еді. Роберт Блэкберн монархтың патшалық келісім беруі қазір ресми рәсімдермен шектеледі және заң жобасының барлық белгіленген парламенттік процедуралардан өткенін куәландырады, ал Родни Брейзер монархтың "конституцияның демократиялық негізін құлатпақ болған" заң жобасына патшалық келісімнен бас тартуға құқығы бар екенін айтты. Дегенмен, Брейзер мұндай қадам "анықтаудағы өте қиын мәселелерге" алып келетінін мойындады және монарх алаңдаушылығын білдірудің басқа жолын табуы дұрыс болар еді. Патшалық келісімге тыйым салуға болатын жалғыз жағдай – егер заң шығарушы палаталар кабинеттің пікіріне қайшы келіп, заң жобасын қабылдаса, ал патшалық келісім кезеңі соңғы мүмкіндік ретінде заңның қабылдануын тоқтатуға мүмкіндік берсе.

Тарихи дамуы

Бастапқыда заң шығару билігін егемендік жүргізді, ол Curia regis, яки патшалық кеңес кеңесіндегі кеңестерге сүйенді. Оған жоғары лауазымды магнаттар мен дін қызметкерлері қатысты және ол Парламентке айналды. 1265 жылы Лестер графы патша рұхсатысыз толық парламент шақырды. 1295 жылы Эдуард I тұсында құрылған Ұлгілік Парламент мүшелері екі тармаққа бөлінді: епископтар, аббаттар, графтар және барондар Лордтар палатасын құрды, ал әр округтен екі рыцарь және әр қаладан екі буржуаз Халық палатасын басқарды. Патша кез келген заң шығару алдында екі палатаның да кеңесін және келісімін сұрады. Генрих VI билік еткен кезде екі палатаның заң жобалары түрінде заң шығаруы қалыпты жағдайға айналды, егер егеменнің келісімі алынбаса, ол заңға айналмады, себебі егемен заң шығарушы болды және қазір де солай. Сондықтан барлық Актілерде «Патшаның (Патшайымның) ең жоғары мәртебелі әміршілігімен, рухани және уақытша иелердің және Халық палатасының кеңесімен және келісімімен, осы Парламентте жиналған және оның билігімен, төмендегідей» деген тармақ бар. Коронация антының түрі, Джеймс I және Карл I-ге дейін барлық монархтар қабылдаған, латын тілінде заңды заңдар мен әдет-ғұрыптарды quas vulgus elegerit деп сақтауға уәде беруді қамтыды. Бұл тіркестің мағынасы туралы пікір қақтығыстары болды: elegerit етістігі екі мағыналы, болашақ уақыттың толық түрі («халық таңдаған болар») немесе толық шартты түр («халық таңдаған болуы мүмкін») болуы мүмкін. Карл I соңғы түсіндіруді қабылдап, өзін тек таққа отырғанда қолданыста болған заңдар мен әдет-ғұрыптарды сақтауға міндетті деп санады. Ұзақ Парламент бұрынғы түсіндіруді артық көрді, антты Парламент қабылдаған кез келген заңға келісім беру міндеті ретінде түсіндірді, ол «халықтың» өкілі ретінде қарастырылды. Парламент бұл мәселені анттан даулы тіркесті алып тастау арқылы шешті, бұл оның емес, оның билігін қадағалауы керек екенін көрсетеді. Уильям III патшалық ветосын салыстырмалы түрде кеңінен қолданды, 1692 және 1696 жылдар аралығында бес мемлекеттік заң жобасына келісім бермеді. Олар: Судьялар туралы заң жобасы (1692 жылы вето қойылды), судьялардың алатын ақысын реттеуге және монархтың судьяларды өз қалауынша қызметтен босату құқығын жоюға бағытталған, судьялардың қызмет мерзімі «жақсы мінез-құлықпен» сақталуын талап еткен. Замандас бақылаушылардың бірі Уильямның ветосын судьялардың ұсынғанын хабарлады, олардың ақысын реттеу оларды табысты табыс көзінен айырады деп алаңдады. Біліктілік туралы заң жобасы (1696 жылы вето қойылды) Парламент мүшелері үшін мүліктік талаптарды белгілеуге бағытталған. Келесі Ганновер әулетінің билігі кезінде билік парламент пен үкімет тарапынан біртіндеп күшейді. Бірінші Ганновер монархы Георг I өмірінің соңында мұрагер және патша атанды. Англия тілін екінші тіл ретінде меңгерген және британдық саясат пен әдет-ғұрыптарымен бірінші кездесуде таныс болмағандықтан, ол бұрынғы монархтарға қарағанда өз министрлеріне көбірек сенеді. Кейінгі Ганновер монархтары заң шығаруға корольдік бақылауды қалпына келтіруге тырысты: Георг III және Георг IV екеуі де католиктердің бостандығына қарсы болды және католиктердің бостандығына келісім беру Коронация антын бұзуға тең екенін мәлімдеді, ол егемендікті Англия шіркеуін Рим папасының ықпалынан қорғауға және шетелдік держава мойындамайтын адамдарға құқық беруге міндеттейді. Алайда Георг IV министрлерінің кеңесімен келісім берді. Қазіргі уақытта үкімет монархқа патшалық келісімді ұстап тұруға кеңес бере алады, бірақ сайланған саясаткерлер мұндай жағдайдан аулақ болуға тырысуы керек деп есептеледі.

Originally, legislative power was exercised by the sovereign acting on the advice of the Curia regis, or royal council, in which senior magnates and clerics participated and which evolved into Parliament. In 1265, the Earl of Leicester irregularly called a full parliament without royal authorisation. Membership of the so called Model Parliament, established in 1295 under Edward I, eventually came to be divided into two branches: bishops, abbots, earls, and barons formed the House of Lords, while the two knights from each shire and two burgesses from each borough led the House of Commons. The King would seek the advice and consent of both houses before making any law. During Henry VI's reign, it became regular practice for the two houses to originate legislation in the form of bills, which would not become law unless the Sovereign's assent was obtained, as the Sovereign was, and still remains, the enactor of laws. Hence, all Acts include the clause "Be it enacted by the King's (Queen's) most Excellent Majesty, by and with the advice and consent of the Lords Spiritual and Temporal, and Commons, in this present Parliament assembled, and by the authority of the same, as follows ". The form of the Coronation Oath taken by monarchs up to and including James I and Charles I included a promise (in Latin) to uphold the rightful laws and customs quas vulgus elegerit. There was a controversy over the meaning of this phrase: the verb elegerit is ambiguous, representing either the future perfect ("which the common people shall have chosen"), or perfect subjunctive ("which the common people may have chosen"). Charles I, adopting the latter interpretation, considered himself committed only to uphold those laws and customs that already existed at the time of his coronation. The Long Parliament preferred the former translation, interpreting the oath as an undertaking to assent to any law passed by Parliament, as the representative of the "common people". The restoration Convention Parliament resolved the issue by removing the disputed phrase from the Oath. suggesting that he, not Parliament, should control the militia. William III made comparatively liberal use of the royal veto, withholding assent from five public bills between 1692 and 1696. These were:

The Judges Bill (vetoed 1692) would have regulated the fees charged by judges, and removed the right of the monarch to dismiss judges at will, stipulating that a judge should hold his commission "on good behaviour". One contemporary observer reported that William's veto was recommended by the judges themselves, concerned that the regulation of their fees would deprive them of a lucrative source of income. The Qualifications Bill (vetoed 1696) would have established property qualifications for members of Parliament. During the rule of the succeeding Hanoverian dynasty, power was gradually exercised more by Parliament and the government. The first Hanoverian monarch, George I, became heir presumptive and then king late in life. Speaking English as a second language and being at first unfamiliar with British politics and customs, he relied on his ministers to a greater extent than had previous monarchs. Later Hanoverian monarchs attempted to restore royal control over legislation: George III and George IV both openly opposed Catholic Emancipation and asserted that to grant assent to a Catholic emancipation bill would violate the Coronation Oath, which required the sovereign to preserve and protect the established Church of England from papal domination, and would grant rights to individuals who were in league with a foreign power which did not recognise their legitimacy. However, George IV reluctantly granted his assent upon the advice of his ministers. It has been mooted that, in modern times, the government could advise the monarch to withhold royal assent, but that elected politicians should strive to avoid such a scenario.

Шотландия

Корольдік келісім – Шотландия Парламенті актілерінің заңнамалық процесінің соңғы кезеңі. Бұл процесті 1998 жылғы Шотландия туралы заңның 28, 32, 33 және 35-баптары регламенттейді. Шотландия Парламенті заң жобасын қабылдағаннан кейін, төрт апта өткен соң, оны монархқа корольдік келісімге ұсынады. Осы кезеңде Шотландияның бас адвокаты, лорд-адвокат, бас прокурор немесе Шотландияның мемлекеттік хатшысы заң жобасын оның заңдылығын тексеру үшін Біріккен Корольдіктің Жоғарғы сотына (2009 жылдың 1 қазанына дейін – Құпия кеңесінің сот комитетіне) жіберуге құқылы. Корольдік келісім 1999 жылғы Шотландия Парламенті (Патент хаттары мен жарияланымдар) бұйрығында (SI 1999/737) көрсетілгендей, Шотландияның Ұлы мөрімен расталған патент хаттары арқылы білдіріледі және Лондон, Эдинбург және Белфаст газеттерінде жарияланады. Шотландияның мемлекеттік хатшысының Шотландия Парламентінің актісін корольдік келісімге ұсынуға тыйым салу өкілеттігі алғаш рет 2023 жылдың қаңтарында Гендерлік тану реформасы (Шотландия) заң жобасы үшін қолданылды.

Уэльс

Уэльстің Ұлттық Ассамблеясы 2006-2011 жылдар аралығында заңдар қабылдау үшін қолданған шаралар, Елизавета II-нің Кеңесі арқылы қабылданған бұйрық арқылы бекітілді. Уэльс үкіметі туралы 2006 жылғы Заңның 102-бабы Ассамблея хатшысына Ассамблея қабылдаған шараларды, Уэльс Бас Прокуроры немесе Бас Атторней ұсынылған шараны Ассамблеяның заң шығару құзыретіне жататындығын анықтау үшін Жоғарғы Сотқа жолдау мүмкіндігі бар төрт апталық кезеңнен кейін ұсынуды талап етті. 2011 жылдың наурызында өткен референдумда көпшілік Ассамблеяның заң шығару өкілеттіктерін кеңейтуге дауыс бергеннен кейін, шаралар Ассамблея актілерімен алмастырылды.

Солтүстік Ирландия

Солтүстік Ирландия туралы 1998 жылғы Заңның 14-бабына сәйкес, Солтүстік Ирландия Ассамблеясы бекіткен заң жобасы Солтүстік Ирландияның Мемлекеттік хатшысы тарапынан патшаның қолдауына ұсынылады, алдында Солтүстік Ирландияның Бас прокуроры заң жобасын Жоғарғы Сотқа жолдау мүмкіндігі бар төрт апталық күту мерзімінен кейін. Қолдау Солтүстік Ирландиядағы 1999 жылғы (Заңдарға Корольдік қолдау) бұйрығында белгіленген нысандағы патент арқылы беріледі. 1922 мен 1972 жылдар аралығында Солтүстік Ирландия Парламенті қабылдаған заң жобалары 1920 жылғы Ирландия Үкіметі туралы заң бойынша Солтүстік Ирландияның губернаторына корольдік қолдау үшін жіберілді, бұл лорд-лейтенант лауазымын алмастырды.

Джерси және Гернси

Джерси және Гернси аралдарының лейтенант-губернаторлары осы аралдардың тиісті заң шығарушы органдары қабылдаған заңдарға келісім беруге, сондай-ақ Британдық Корольдіктің өкілі ретінде келісімді ұсынуға құқылы емес. Джерси штатының 2005 жылғы заңы лейтенант-губернатордың Джерси штатының қаулысына тікелей ресми вето қою құқығын жояды. Корольдік келісімге балама ресми түрде Джерси және Гернси істері жөніндегі Кеңес комитетінің ресми кеңесі бойынша, 1952 жылғы 22 ақпандағы Королева Елизавета II-нің Кеңес бұйрығына сәйкес беріледі немесе бас тартуға болады. Корольдік келісімге балама ресми түрде бас тартудың соңғы мысалы 2007 жылы Сарк Бас Өтініштерінің конституциясына реформалар енгізу мәселесіне қатысты болды. (Ұсынылған реформалардың қайта қарастырылған нұсқасына кейіннен корольдік келісім берілді.)

Мэн аралы

Мэн аралындағы Тинвальдта қабылданған заңдарға арнайы рәсімдер қолданылады. Аралдың иелігін британдық тәжге 1765 жылы сатып алудан бұрын (Ревестмент), Манн лорды заң жобасына келісімін губернаторға хат арқылы білдіретін. 1765 жылдан кейін, патшалық келісімнің баламасы алғашқыда Мемлекеттік хатшыдан губернаторға хатпен жіберілетін; бірақ британдық регенттік кезінде, Манс заңнамасына патшалық келісімнің баламасын беру тәжірибесі басталды, ол 1981 жылдан бері ерекше жағдайларда шектелгенімен, бүгінге дейін сақталуда. Сол жылы Кеңес бұйрығы Тинвальд қабылдаған заң жобаларына патшалық келісім беру өкілетін вице-губернаторға берді. Дегенмен, вице-губернатор қорғаныс, сыртқы қатынастар, ұлттық заң, арал мен Ұлыбритания арасындағы қарым-қатынас және монархқа қатысты мәселелер сияқты шешімдік құқықтарға қатысты барлық заң жобаларын британ үкіметінен кеңес алуға жіберуге міндетті, және ол кеңес бойынша әрекет етуі керек. 1993 жылдан бері Йорк провинциясындағы Англия шіркеуінің Содор және Ман епархиялық синоды "Аралдағы Англия шіркеуіне қатысты кез келген мәселеге қатысты" қаулылар қабылдауға өкілетті. Егер Тинвальд мақұлдаса, қаулы "Тинвальдқа жарияланғаннан кейін патшалық келісім берілгеннен кейін Тинвальд актісінің күші мен әсеріне ие болады". 1979-1993 жылдар аралығында Синодтың ұқсас өкілеттіктері болды, бірақ олар Бас Синодтың қаулыларын Мэн аралына таратумен шектелген. 1994 жылға дейін патшалық келісімге баламасы Кеңес бұйрығы арқылы берілетін, бірақ қазіргі таңда қаулыларға патшалық келісімге баламасы беру өкілеттігі вице-губернаторға берілді. Қаулыны жариялау қажет емес.

Патшалық келісімінің байланысы

Патшаның келісімі мен ханзаданың келісімі патшалық бекітілімнен (роялдік ассенттен) өзгеше. Олар тек патшалық құқықтарына, монархтың жеке мүлігіне және "жеке мүдделеріне" қатысты заң жобалары үшін ғана талап етіледі және парламент заң жобасын талқылап, дауыс бермес бұрын беріледі. Бұл – парламенттің ішкі регламенттік ережелері, парламент қағида бойынша олардан бас тартуға құқылы. Келісім үкіметтің ұсынысы бойынша беріледі; монарх ешқашан келісім беруден бас тарту туралы шешім қабылдамайды.

Басқа да одақтас мемлекеттер

Ұлыбританиядан басқа Қауымдастық елдерінде корольдік келісім патша немесе көбінесе патшаның өкілі – генерал-губернатор тарапынан беріледі немесе қабылдаудан бас тартылады. Австралия мен Канада, федеративтік елдер болатын, әр штат немесе провинцияда келісімді тиісінше губернатор немесе лейтенант-губернатор береді немесе қабылдаудан бас тартады. Австралияда конституцияға өзгеріс енгізуді ұсынатын заң жобасы референдумға сайлаушыларға жіберіледі және корольдік келісімді алу үшін көпшіліктің қолдауы қажет. Парламент қабылдаған барлық басқа заң жобалары корольдік келісімнен өткеннен кейін Парламент актілеріне айналады.

Канада

Канада үшін губернатор-лейтенанттар келісуді генерал-губернаторға қалдыра алады, ол федералды заңдарға келісуді егеменге қалдыруға құқылы. Егер генерал-губернатор келісім бере алмаса, оны орынбасары, қазіргі кезде Канада Жоғарғы сотының судьясы жасай алады. Канада тарихында корольдік келісімді губернатор-лейтенанттар шамамен 90 рет ұстап қалған, соңғы рет 1961 жылы Саскачеван провинциясында болды. Генерал-губернатордың заң шығарушы орган қабылдаған заңға қол қоюы міндетті емес, қол қою – тек куәландыру болып табылады. Әрбір жағдайда заң жобасы заң болып саналар алдында парламентке келісім беру туралы хабарлау қажет. Мұны істеудің екі жолы бар: егеменнің өкілдері парламенттің екі палатасының қатысуымен келісім бере алады. Балама ретінде, әр палатаға жеке-жеке, әдетте сол палатаның спикері арқылы хабарлама жіберіледі. Екі палатаға да бір күні хабарлама берілуі керек. Егер Өкілдер палатасы сессияда болмаса, оған "Өкілдер палатасының журналының" арнайы саны жариялану арқылы хабарлама жіберілуі мүмкін. Сенат отырыста болуы керек және генерал-губернатордың хаты спикер оқып беруі тиіс. 1926 жылғы Балфур декларациясы және 1931 жылғы Вестминстер статутынан бері барлық Достастық елдері егеменді мемлекеттер болып табылады, монарх пен генерал-губернаторлар тек жергілікті министрлердің кеңесімен әрекет етеді, олар әдетте заң шығарушы органның қолдауын сақтайды және заң жобаларын қабылдауды қамтамасыз етеді. Сондықтан олардың билікке немесе оның өкіліне келісім беруден бас тартуға кеңес беруі ықтимал емес. Корольдік келісімді ұстап қалу құқығын Альбертаның вице-губернаторы Джон С. Боуэн 1937 жылы Уильям Аберхарттың Әлеуметтік несие партиясы басымдық танытқан заң шығарушы органда қабылданған үш заң жобасына қатысты қолданды. Екі заң жобасы банктерді провинцияның билігіне бағынуға тырысты, осылайша федералды үкіметтің құзыретіне араласты. Үшінші заң жобасы – «Дәл жаңалықтар және ақпарат туралы» заң, газеттерді провинциялық кабинет наразылық білдірген мақалаларға үкімет тарапынан жауап беруді басып шығаруға міндеттеуге бағытталған. Кейіннен Канаданың Жоғарғы соты және Тайлық кеңесінің сот комитеті үш заң жобасының да конституцияға қайшы екенін растады. Австралияда 1976 және 2001 жылдары корольдік келісімге қатысты техникалық мәселелер туындады. 1976 жылы Өкілдер палатасынан бастау алған заң жобасы қателікпен генерал-губернаторға ұсынылып, оған келісім берілді. Бірақ кейіннен ол Сенатта қабылданбағаны анықталды. Қателікке себеп – палатадан шыққан екі бірдей аталы заң жобасы болды. Генерал-губернатор алғашқы келісімді жойды, содан кейін Сенат пен Палатада қабылданған заң жобасына келісім берді. 2001 жылы туындаған ұқсас қателікті түзету үшін де осы процедура сақталды.

For Canada, the lieutenant governors may defer assent to the governor general, who may defer assent to federal bills to the sovereign. If the governor general is unable to give assent, it can be done by a deputy, currently a justice of the Supreme Court of Canada. Through Canadian history, royal assent has been withheld by a lieutenant governor approximately 90 times, the last occurring in Saskatchewan in 1961. It is not actually necessary for the governor general to sign a bill passed by a legislature, the signature being merely an attestation. In each case, the parliament must be apprised of the granting of assent before the bill is considered to have become law. Two methods are available: the sovereign's representatives may grant assent in the presence of both houses of parliament. Alternatively, each house may be notified separately, usually by the speaker of that house. Both houses must be notified on the same day. Notice to the House of Commons while it is not in session may be given by way of publishing a special issue of the Journals of the House of Commons. The Senate must be sitting and the governor general's letter read aloud by the speaker. Since the Balfour Declaration of 1926 and the Statute of Westminster 1931, all the Commonwealth realms have been sovereign kingdoms, the monarch and governors general acting solely on the advice of the local ministers, who generally maintain the support of the legislature and are the ones who secure the passage of bills. They, therefore, are unlikely to advise the sovereign, or his or her representative, to withhold assent. The power to withhold the royal assent was exercised by Alberta's Lieutenant Governor, John C. Bowen, in 1937, in respect of three bills passed in the legislature dominated by William Aberhart's Social Credit party. Two bills sought to put banks under the authority of the province, thereby interfering with the federal government's powers. The third, the Accurate News and Information Bill, purported to force newspapers to print government rebuttals to stories to which the provincial cabinet objected. The unconstitutionality of all three bills was later confirmed by the Supreme Court of Canada and by the Judicial Committee of the Privy Council. In Australia, technical issues arose with the royal assent in both 1976 and 2001. In 1976, a bill originating in the House of Representatives was mistakenly submitted to the governor general and assented to. However, it was later discovered that it had not been passed by the Senate. The error arose because two bills of the same title had originated from the House. The governor general revoked the first assent, before assenting to the bill which had actually passed the Senate and the House. The same procedure was followed to correct a similar error that arose in 2001.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда заң жобасы, Төменгі палата мен Жоғарғы палатадағы қажетті барлық кезеңдерден өткеннен кейін, патшалық бекітілуге (роялдік келісімге) ұсынылады. 1911 және 1949 жылғы Парламент актілеріне сәйкес, белгілі жағдайларда Төменгі палата Жоғарғы палатаның қабылдамауына қарамастан, заң жобасын бекітілуге жіберуге құқылы. Осылайша Парламент қабылдаған барлық заң жобаларының тізімін Корольдік кеңседегі кеңсе қызметкері жасайды; осы тізімді Парламент кеңсесінің қызметкері бекітеді. (Премьер-министр, басқа министрлер және құпия кеңесшілер әдетте тізімді жасауға қатыспайды.) Содан кейін Корольдің хатшысы барлық қатысты заң жобаларын тізімдеген патенттік хаттарды дайындайды, содан кейін монарх қол қояды. Ресми түрде, бекітілуді монарх немесе патенттік хаттармен әрекет етуге уәкілетті Лордтар комиссарлары береді. Патшалық бекітілу парламентте немесе парламенттен тыс жерде берілуі мүмкін; егер соңғы жағдайда болса, заң жобасы күшіне енгенге дейін әр палатаға жеке хабарлануы керек. Парламент кеңсесінің хатшысы, Жоғарғы палатаның лауазымды адамы, дәстүрлі түрде англо-нормандық француз тіліндегі формуламен монархтың шешімін көрсетеді. Жеткізу туралы заңға патшалық бекітілу "Le Roy remercie ses bons sujets, accepte leur benevolence, et ainsi le veult" деген сөздермен көрсетіледі.

Генрих VIII билік құрғанға дейін монарх әрқашан жеке өзі бекітілген заңға қол қоятын. Монарх таж киіп, Лордтар палатасында таққа отыратын, оның айналасында жаршылар мен патша сарайының мүшелері болар еді – қазіргі кезде бұл көрініс жыл сайынғы Парламент ашылуында ғана қайталанады. Төменгі палатаның спикері басқарып, палатаның сыртында орналасқан Лордтар палатасынан тыңдайтын. Парламент кеңсесінің хатшысы монархқа бекітілуді күтіп тұрған заң жобаларын ұсынды, бірақ ұсыныстарды дәстүрлі түрде спикер ұсынды. Патшаның оң жағында тұрған Корольдің хатшысы заң жобаларының атауларын (алдыңғы уақытта заң жобаларының толық мәтінін) дауыстап оқыды. Патшаның сол жағында тұрған Парламент кеңсесінің хатшысы нормандық француз тіліндегі тиісті формуламен жауап берді. Генрих VIII патшалық құрған кезде бекітілудің жаңа әдісі пайда болды. 1542 жылы Генрих өзінің бесінші әйелі Кэтрин Говардты неке адалдығын бұзды деп айыптап, өлтіруге тырысты; өлім жазасы соттан кейін емес, бүкіл мәтінді тыңдағаннан кейін жеке өзі бекітетін заң жобасымен бекітілуі керек еді. Генрих өзінің көз алдында "осындай ауыр оқиғаның қайталануы және осындай атақты қылмыстың баяндалуы" "сол кездегі патшаның жүрегінде жазылып жатқан жараны қайта ашады" деп шешті. Сондықтан Парламент Аттаиндер актісіне комиссия мүшелері берген бекітілу "әдеттегідей және әрқашан болған және әрқашан болады" деп, жеке билік иелері берген бекітілу сияқты ереже енгізді. Бұл процедура 16 ғасырда бес рет қана қолданылды, бірақ 17 және 18 ғасырларда, әсіресе Георг III денсаулығы нашарлай бастағанда, жиірек қолданылды. 1854 жылы Виктория патшайымы жеке өзі бекітілген соңғы монарх болды. Комиссия арқылы бекітілу кезінде монарх өзінің атынан бекітілуді жариялауға үш немесе одан да көп (әдетте бес) лордты (құпия кеңесші) уәкілеттік береді. Лордтар комиссарлары, монархтың өкілдері ретінде белгілі, қызыл парламенттік киімдерін киіп, тақ пен Woolsack арасындағы орындықта отырады. Лордтардың оқу кеңсесі комиссияны дауыстап оқиды; аға комиссар кейін былай дейді: "Мырзалар, Ұлы патшалықтың бұйрықтарына мойынсұнып, және қазір оқылған Комиссияның күшімен, Біз сізге, рухани және уақытша Лордтар мен Парламентте жиналған Өкілдерге мәлімдейміз және хабарлаймыз, Ұлы патша Комиссияда аталған бірнеше актілерге Патшалық бекітілуін берді". 1960 жылдары комиссия арқылы бекітілу рәсімі тоқтатылды және қазір жылына бір рет, жыл сайынғы парламенттік сессияның соңында ғана қолданылады. 1960 жылы Қара таяқ иелері палатаның қызу талқылау кезінде шақыру үшін келді және бірнеше мүшелер рәсімге қатысудан бас тартып, кедергіге наразылық білдірді. Бұл сәтсіздік 1965 жылы қайталанды; бұл жолы спикер Лордтар палатасына бару үшін креслодан кеткенде, кейбір мүшелер сөз сөйлеуді жалғастырды. Нәтижесінде 1967 жылғы Корольдік бекітілу туралы заң қабылданды, бұл корольдік бекітілудің қосымша нысанын жасады. Бас прокурор түсіндіргендей, "бұл мәселеде Парламент уақытын жоғалту ғана емес, әуезге ұшыраған сөздің үзілуі және талқылаудың бұзылуы да үлкен реніш тудырды". 1967 жылғы Корольдік бекітілу туралы заңға сәйкес, корольдік бекітілу монархтың жазбаша түрінде, патенттік хаттар арқылы, Парламенттің әр палатасының төрағасына ұсынылуы мүмкін. 2000 жылы шағын түзетулер енгізілді. Іс жүзінде бұл әлі де стандартты әдіс болып табылады, бірақ Корольдік комиссарларды тағайындауға қатысты патенттік хаттардың мәтіні және 1967 жылғы заң бойынша жазбаша түрде патшалық бекітілуді беруге қатысты патенттік хаттардың мәтіні ("Егер біз осы уақытта жоғары палатада бола алмасақ, ол біздің Парламентіміздің әдеттегі орны") бұл фактіні жоққа шығарады. Патшалық бекітілуді көрсетуге қолданылатын әдіс ешқандай болмасын, бекітілудің екі палатаға тиісінше хабарланғаннан кейін, монарх атынан актіні бекіту үшін нормандық француз тіліндегі стандартты формуламен растау және бекітілуді сертификаттау Парламент кеңсесінің хатшысының міндеті болып табылады. Хатшы актінің тақырыбынан кейін бекітілудің екі палатаға хабарланған күнін (ағылшын тілінде) қосып, актінің бір нақты данасына қол қояды.

When the sovereign is female, Le Roy is replaced by La Reyne. Before the reign of Henry VIII, the sovereign always granted his or her assent in person. The sovereign, wearing the Crown, would be seated on the throne in the Lords chamber, surrounded by heralds and members of the royal court—a scene that nowadays is repeated only at the annual State Opening of Parliament. The Commons, led by their Speaker, would listen from the Bar of the Lords, just outside the chamber. The Clerk of the Parliaments presented the bills awaiting assent to the monarch, save that supply bills were traditionally brought up by the Speaker. The Clerk of the Crown, standing on the sovereign's right, then read aloud the titles of the bills (in earlier times, the entire text of the bills). The Clerk of the Parliaments, standing on the sovereign's left, responded by stating the appropriate Norman French formula. A new device for granting assent was created during the reign of King Henry VIII. In 1542, Henry sought to execute his fifth wife, Catherine Howard, whom he accused of committing adultery; the execution was to be authorised not after a trial but by a bill of attainder, to which he would have to personally assent after listening to the entire text. Henry decided that "the repetition of so grievous a Story and the recital of so infamous a crime" in his presence "might reopen a Wound already closing in the Royal Bosom". Therefore, Parliament inserted a clause into the Act of Attainder, providing that assent granted by Commissioners "is and ever was and ever shall be, as good" as assent granted by the sovereign personally. The procedure was used only five times during the 16th century, but more often during the 17th and 18th centuries, especially when George III's health began to deteriorate. Queen Victoria became the last monarch to personally grant assent in 1854. When granting assent by commission, the sovereign authorises three or more (normally five) lords who are privy counsellors to declare assent in his or her name. The Lords Commissioners, as the monarch's representatives are known, wear scarlet parliamentary robes and sit on a bench between the throne and the Woolsack. The Lords Reading Clerk reads the commission aloud; the senior commissioner then states, "My Lords, in obedience to His Majesty's Commands, and by virtue of the Commission which has been now read, We do declare and notify to you, the Lords Spiritual and Temporal and Commons in Parliament assembled, that His Majesty has given His Royal Assent to the several Acts in the Commission mentioned." During the 1960s, the ceremony of assenting by commission was discontinued and is now only employed once a year, at the end of the annual parliamentary session. In 1960, the Gentleman Usher of the Black Rod arrived to summon the House of Commons during a heated debate and several members protested against the disruption by refusing to attend the ceremony. The debacle was repeated in 1965; this time, when the Speaker left the chair to go to the House of Lords, some members continued to make speeches. As a result, the Royal Assent Act 1967 was passed, creating an additional form for the granting of royal assent. As the attorney general explained, "there has been a good deal of resentment not only at the loss of Parliamentary time that has been involved but at the breaking of the thread of a possibly eloquent speech and the disruption of a debate that may be caused." Under the Royal Assent Act 1967, royal assent can be granted by the sovereign in writing, by means of letters patent, that are presented to the presiding officer of each house of Parliament. with minor amendments in 2000. In practice this remains the standard method, a fact that is belied by the wording of the letters patent for the appointment of the Royal Commissioners and by the wording of the letters patent for the granting of royal assent in writing under the 1967 Act (" And forasmuch as We cannot at this time be present in the Higher House of Our said Parliament being the accustomed place for giving Our Royal Assent "). Independently of the method used to signify royal assent, it is the responsibility of the Clerk of the Parliaments, once the assent has been duly notified to both houses, not only to endorse the act in the name of the monarch with the formal Norman French formula, but to certify that assent has been granted. The Clerk signs one authentic copy of the bill and inserts the date (in English) on which the assent was notified to the two houses after the title of the act.

Австралия мен Жаңа Зеландия

Австралияда парламентте мақұлдаудың ресми рәсімі 20 ғасырдың басынан бері үнемі қолданылмайды. Бүгінде заң жобасы, одан бастау алған палата арқылы, губернатордың немесе генерал-губернатордың резиденциясына жіберіледі. Содан кейін генерал-губернатор заң жобасына қол қояды және Сенат Президентіне және Өкілдер палатасының спикеріне хабарлайды, олар өз палаталарына генерал-губернатордың әрекеті туралы мәлімдейді. Жаңа Зеландияда да ұқсас тәжірибе сақталған, онда 1875 жылдан бері генерал-губернатор парламентте патшалық мақұлдауды жеке берген жоқ. Заңда белгіленгендей, патшалық келісімді генерал-губернатор немесе оның орынбасары, әдетте Жоғарғы Сот судьясы көрсетеді. Оқиға күні Сенат спикері палатаға генерал-губернатордың хатшысынан вице-корольдің немесе оның орынбасарының қашан келетінін көрсететін хабарламаны оқиды. Содан кейін Сенат рәсім аяқталғанша отырысын жаба алмайды. Спикер тақтың жанына отырады. Шапшаң ұстаушы, қолында шапшаңмен, оның қасында тұрады, ал генерал-губернатор спикердің орындығына отыру үшін кіреді. Спикер содан кейін Қара таяқтың жетекшісіне Парламент мүшелерін шақыруды бұйырады, олар Қара таяқты Сенатқа, Өкілдер палатасының шапшаңын алып жүрген сержантқа ертіп жүреді. Сенатта, Өкілдер палатасының мүшелері бардың артында тұрады, ал Қара таяқ генерал-губернатордың жанына тұрады, содан кейін ол бас иіп, ұсынылған заң жобаларына патшалық келісімді білдіреді (оларға қаржыландыру жобалары кірмейді). Заң жобаларының тізімі толықталған соң, Сенат хатшысы: «Оның мәртебесінің атынан, оның мәртебелі генерал-губернаторы [немесе орынбасары] осы заң жобаларына келісім береді», - деп жариялайды.

Басқа елдер

Кейбір монархияларда – мысалы, Бельгия, Дания, Жапония, Малайзия, Нидерланды, Норвегия, Испания және Таиланд – заңды жариялау корольдік келісіммен қатар қажет. Дегенмен, Швецияда 1975 жылы монарх бұл процестен алынып тасталды; оның орнына үкімет (яғни премьер-министр төрағалық ететін кабинет) заңдарды ресми түрде жариялайды. Екі жағдайда да, келісім мен жариялау процесі конституциялық дәстүрге немесе конституцияның нақты қағидасына сәйкес көбінесе формалды болып табылады.

Бельгия

Конституцияның 109-бабында: "Патша заңдарды бекітеді және жариялайды". Бельгияда корольдік келісім sanction royale / koninklijke bekrachtiging (Royal Sanction) деп аталады және оны король ұсынылған заңға қол қою арқылы (және министрдің оған қоса қол қоюымен) береді. Бельгия конституциясы теориялық түрде патша санкциясын беруден бас тартудың, монархтың басқа да әрекеттері сияқты, Өкілдер палатасына жауапты министрдің қоса қол қоюын талап етеді. Монарх заңды жариялайды, яғни заңның ресми түрде жариялануын және орындалуын ресми бұйырады. 1990 жылы король Бадуин кабинетіне абортты қылмыстан босату туралы заң жобасына (жауапты министрдің қатысуынсыз болған бас тарту) өзінің ішкі сеніміне қайшы келетіндігін хабарлағанда, Министрлер кеңесі корольдің өтініші бойынша Бадуиннің өкілеттіктерін жүзеге асыруға қабілетсіз деп жариялады. Бельгия конституциясына сәйкес, монархтың қабілетсіздігі туралы жарияланғаннан кейін Министрлер кеңесі парламент корольдің қабілетсіздігі туралы шешім қабылдап, регент тағайындағанға дейін мемлекет басшысының өкілеттіктерін өз мойнына алды. Содан кейін заң жобасына Министрлер кеңесінің барлық мүшелері "Бельгия халқының атынан" келісім берді. Бірлескен мәжілісте парламенттің екі палатасы да корольдің келесі күні өкілеттіктерін қайтадан жүзеге асыра алатынын жариялады.

Жапония

Жапония Конституциясының 6 және 7-баптары императордың бекітуін талап ететін парламент шешімдерін қамтиды. Бұл, "мемлекеттік актілер" ([:ja:国事行為) деп аталатын шаралардың бірі болып табылады, және Конституцияның 3-бабына сәйкес, мемлекеттік актілер Министрлер Кабинетінің кеңесі мен бекітуін қажет етеді, бұл Министрлер Кабинетінің міндеті.

Иордания

Иорданияның Конституциясы монархқа парламент қабылдаған заңдарға келісім бермеу құқығын береді. Осы құжаттың 93-бабында Иорданияның Мемлекеттік басшысына Ұлттық Ассамблеядан жіберілген кез келген заңға қол қою немесе вето қою үшін алты ай мерзім беріледі. Егер ол осы мерзім ішінде вето салса, Ассамблея екі палатаның үштен екі бөлігінің дауысымен оның ветосын күштен шығара алады. Әйтпесе, заң күшіне енбейді, бірақ ол Ассамблеяның келесі сессиясында қайта қарастырылуы мүмкін. Егер монарх заң жобасы оған ұсынылғаннан бастап алты ай ішінде шара қолданбаса, онда ол оның қолтаңбасысыз заң күшіне енеді.

Люксембург

Люксембург конституциясының 34-бабында бұрын жаңа заңның күшіне енуі үшін Ұлы герцог немесе герцогиняның санкциялап, жариялауы міндетті болса, 2008 жылы Ұлы герцог Анри премьер-министріне елде эвтаназияға рұқсат беру туралы заң жобасына адал ниетпен қол қоя алмайтынын хабарлағаннан кейін, бұл талап алынып тасталды. Соңғы конституциялық түзету жаңа заңдарды жариялау үшін Ұлы герцогтың қажеттілігін сақтап, келісімді міндетті етпеді. Ұлы герцогтың қолы әлі де қажет, бірақ ол мақұлдауды емес, тек заңның Парламент қабылдағанын жариялауды білдіреді. Ұлы герцог осы жаңа конституциялық тәртіп бойынша эвтаназия заңына қол қойды.

Норвегия

Норвегия конституциясының 77-79-баптары Норвегия монархына Стортинг қабылдаған кез келген заң жобасына патшалық келісімді бермеу құқығын береді. Егер монарх осы құқықты пайдалануды шешсе, 79-бапта оның ветосын еңсеру жолы қарастырылған: "Егер заң жобасы екі рет, екі тікелей сайлаудан кейін шақырылған Стортинг сессияларында өзгеріссіз қабылданса, және бұл сессиялардың арасында кем дегенде екі Стортинг сессиясы өтсе, сондай-ақ бірінші және соңғы қабылдау аралығында басқа заң жобасы қабылданбаса, онда ол Корольге, Стортинг мұқият қарастырғаннан кейін елге пайдалы деп санайтын заң жобасына оның келісімін бермеуін сұрап өтінішпен ұсынылады, онда ол Стортинг жазғы демалысқа кеткенге дейін патшалық келісім берілмесе де заң күшіне енеді." Король 2005 жылғы 1 шілдеде 13/2005 Заңына патшалық келісім берді; заң 2 шілдеде Boletín Oficial del Estado басылымында жарияланды және 2005 жылғы 3 шілдеде күшіне енді.

Тонга

Конституцияның 41 және 68-баптары патшаға заң шығарушы жиналыстың қабылдаған заң жобаларына патшалық келісімді бермеуге құқық береді. 2010 жылы корольдік үлкен демократияға бет бұрды, король Георг Тупу V өкілеттіктерін жүзеге асыруда премьер-министрінің нұсқауымен әрекет ететінін мәлімдеді. Дегенмен, бұл корольдің вето құқығын тәуелсіз түрде қолдануына кедергі келтірмейді. 2011 жылдың қараша айында жиналыс қару-жарақ және оқ-дәрі (өзгерістер) заң жобасын қабылдады, ол атыс қаруын заңсыз иелену үшін қылмыстық жазаларды жеңілдетті. Заң жобасы он дауысқа қарсы сегіз дауыспен мақұлданды. Жиналыстың екі мүшесіне жақында атыс қаруын заңсыз иелену айыбы тағылған болатын. Премьер-министр лорд Туивакано түзетутерді қолдады. Оппозиция мүшелері заң жобасын сынап, корольдан вето қоюын сұрады, ол желтоқсан айында осылай істеді.