Кіріспе

Румын журналисі және саясаткері Штефан Войтек (19 маусым 1900 - 4 желтоқсан 1984) - румын марксистік журналисі және саясаткері, коммунистік Румынияның мемлекеттік аппаратында маңызды лауазымдарды атқарған. Ол жасөспірім шағында Румыния Социалистік партиясының мүшесі ретінде дебют жасады, ол Румынияның Социалистік жұмысшылар партиясын, содан кейін Біріккен социалистік партияны құрды, сонымен қатар адам құқықтары жөніндегі белсенділікпен айналысты және түрме реформасын жақтады. 1930 жылдардың ортасында ол Румыния Коммунистік партиясымен байланысқа келді, олармен тактикалық одақ құрды; дегенмен, ол оның саяси желісін қабылдамады және біраз уақыт Троцкист ретінде танылды. 1939 жылы ол Ұлттық қайта өрлеу майданы заңсыз деп танылған әртүрлі социалистік топтарды біріктірген біріктірілген Социал-демократиялық партияға қосылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде зерттеулер жүргізу үшін саяси өмірден бас тартқанына қарамастан, Войтек партияның хатшысы болып қызмет етті және антифашистік жер асты қозғалысына қосылды. Кейбір деректерде оның коммунизмге қарсы, Кеңес Одағына сын көзбен қарайтын, тіпті шығыстағы соғысты қолдаған адам болғаны айтылады. Соғыс тілшісі ретінде Войтек нацистік пропагандаға үлес қосты, бұл оны кейінгі онжылдықтарда шантажға ұшыраған мәселе болды. 1944 жылдың маусым айынан бастап Войтек антифашистік төңкерісті жоспарлауға қатысып, коммунист Люкретью Патрашканумен біріккен платформаны келісті. Режимнің өзгеруінен кейін ол заңдастырылған социал-демократтардың көшбасшысы ретінде танылды. Қарашада ол білім министрі болды, 1947 жылдың желтоқсанына дейін коммунистік үкіметтерде қызмет етті. Марксизм-ленинизмге беріліп, Войтек оқытушыларды тазалауды қолға алды және партиясының коммунистік партиямен одақтасуын, содан кейін онымен араласуын ұйымдастырды. Войтек біріктірілген топтың Политбюросының мүшесі болды және Ұлы Ұлттық Ассамблеяда Доль округінің, содан кейін Электропутер фабрикасының өкілі болды; ол сондай-ақ 1948 жылы алғашқы республикалық президиумның мүшесі болды және қысқа уақытқа Петро Грозаның премьер-министрінің орынбасары болды. Партиялық догманы қолдана алмай, оған сын айтқан ол 1950 жылдардың басында Securitate бақылауына алынды. Румынияның тұтыну кооперативтерін біріктіретін Centrocoop-тың басшысы болғаннан кейін, Voitec 1955-1956 жылдары алдыңғы қатарға оралды, ол министр болып қайта тағайындалды, содан кейін вице-премьер болды. 1961 жылы Георге Георгиу Деж оны Мемлекеттік кеңеске Ассамблея төрағасы ретінде енгізді. Осылайша, Voitec Николае Чаушескудің көтерілуін санкциялады, оның Румынияның бірінші президенті (1974) ретінде тағайындалуына қатысты. Ол кезде оның қызметі негізінен салтанатты болғанмен, ол өзінің позициясын басқа бұрынғы социал-демократтар үшін артықшылықтар талап ету үшін пайдаланды және сонымен қатар румындық марксистік классик Константин Доброгеану Гереяны қайта қарауға қол жеткізді. 1984 жылы қатерлі ісікпен қайтыс болғанға дейін Войтек коммунистік жолға ауысқанына өкінетінін білдірді, бұл оның Чеушескумен екінші рет шеттетілуіне әкелді. Ол мәдени дамуға қосқан үлесімен естеріне түседі, ол көбінесе Краев университетінің, Краев ұлттық театрының және "Исторический журнал" журналының құрылуына жауапты.

Жастық шақ

1900 жылы 19 маусымда Корабияда туған Войтек өзін румындық деп жариялады, бірақ анасының жағынан итальяндық болды. Қауымдасқан туыстары арасында Фриулидің Zanolini-лері бар, олардың бірі - дәрігер Ливиу Zanolini. Саяси мемуаршы Петре Пандреа, Войтектің "идиоттар" қаласында туылғаны туралы жауыз жазба қалдырған, сонымен қатар оның әкелік тегі чех екенін және Штефанның сегіз әпкесі бар екенін мәлімдейді. Пандрияның айтуынша, әкесі ішімдікке және құмар ойындарға құмарланған кішігірім клерк болған, ол ақырында отбасын тастап кеткен. Саясатшы Штефан Андрейдің бірнеше жылдан кейін хабарлағандай, Войтек христиан дінін төзімділікпен және тіпті Құдайға жеке сенуді болжайтын социализмнің орташа түріне берілді. Румын, итальян және француз тілдерін жетік меңгерген жас Войтек Крайованың беделді Кароль І орта мектебін бітірді. 18 жасында Румыния Социалистік партиясының мүшесі болып, оның "Социализм" органына және "Скантея" деп аталатын газеттің біріне жазды. Пандраяның хабарлауынша, Войтек 1920 жылы Социалистік жастар секциясының жетекшісі болды, Лукретью Патрашканумен тең. Партия келесі жылы толықтай бөлінді, оның сол жақ бөлігі Румынияның Коммунистік партиясы (РКП, немесе РКП) болып шықты, ол көп ұзамай заңсыз болды; Войтек орташа секцияларда қалды, ал Патрашкану Коммунистік жастар одағын құрды. 1974 жылы оның досы және партиялық әріптесі Иоан Пастың мәлімдеуінше, екеуі де Социалистердің "орталық ағымды" қолдады, бірақ олар әлі де ПЦР белсенділерімен "достық қарым-қатынаста болды". 1923 жылдың тамызында Войтек әртүрлі түстердің зиялылары құрған және Василе Строеску басқарған Адам құқықтары лигасына кірді. Келесі жылдың сәуірінде ол коммунистік төңкеріс үшін Пятрашканудың тұтқындалуына наразылық хатқа қол қойды. Осы арада Войтек Бухарест университетінің политехникалық және математикалық факультетінде (Пандреа ешқашан бітірмегенін мәлімдесе де) бітірді. Бухаресттегі Святого Иосифа орта мектебінде ауыстырып оқытушы болып жұмыс істеген соң, 1925 жылы мемлекеттік билік оны мамандықтан шығаруға мәжбүр етті. Ол Voitec-ті "жасы белгісіз кішкентай адам" деп сипаттаған Иосиф Аурескумен бірге Adevărul күнделікті газетінің кіші редакторы болды. Журналист Джордж Маковескудің айтуынша, Войтек "бірша уақыт" Адеварулдың анықтамалық кітапханасы мен оқу залының "қажырлы және мұқият" кураторы болған. Ол итальяндық Виктория Войтекке үйленді, ол климаттың өзгеруін қажет ететін созылмалы аурудан зардап шеккен; олардың 1934 жылы қазанда туған қызы болды. 1926 жылдың шілдесінде ол Терроризмге қарсы лигаға Пятрашкану, Траян Брату, Константин Коста Фору, Михаил Кручеану, Елена Филиппович, Гала Галакция, Евгений Геровеану, Барбу Лазареану, Константин Милле, Панайт Мушоиу, Константин Ион Пархон, Евгений Релгис, Михаил Садовеану, Георге Ташка және Пол Зарифопольмен бірге қабылданды. Войтек сонымен қатар 1927 жылы құрылған Социал-демократиялық партиямен (PSDR) қысқа уақыт бойы байланыста болды (Константин Титель Петрескудің айналасында "коммунистік емес солшылды біріктіруге үлкен күш-жігер жұмсаған жыл"). 1928 жылдың шілдесінде ол Леон Геллертермен бірге Румынияның Социалистік жұмысшылар партиясын (РСРП) құрды, ол РСРП-ның реформашыл ұстанымына қарсы шыққан радикалды социалистерді біріктіруге тырысты. Қысқа мерзімді мақсат ретінде бұл топ 1928 жылдың желтоқсанындағы сайлау кезінде BMȚ-мен картелді жақтырады. Алайда, ол сонымен қатар ПКР-ді "секталық" деп айыптап, оның ашуланған мүшелерінен жалдады. Келесі кезеңде Войтек пен оның әріптестері троцкизмге қарай ауысты, бұл олардың заңсыз ПКР-мен идеологиялық үзілісін тереңдетті. Пандраяның айтуынша, Войтек сонымен қатар румындық яһудилерге қызмет көрсететін Каритас ауруханасын де қаржыландыратын "еврей американдық ақшасымен құрылған" несие кооперативінің бухгалтері болды. Пандрая Voitec пен Ghelerter компаниясы осы кәсіпорыннан "жұмған" ақшаны "екі, үш, төрт, бес мүшелік партия" PSMR-ді қаржыландыруға жұмсаған деп айыптайды.

PSU жылдары

Олардың ПСМР-ға кейіннен ПКР-дан Георге Кристескуден бастап, Константин Поповичпен бірге бірігіп, топты Біріккен Социалистік партияға (БСП) айналдырды. РМК-дан айырмашылығы, бұл жаңа одақты румындық билік өкілдері зиянсыз деп санайды. Войтек пен Геллертер 1930 жылы 1 мамырда Гривицада жұмысшылардың жиналысында сөйледі, оның барысында "қақтығысты туғызуды қалаған бірқатар коммунистер орнынан шығарылды". 1929 жылы Voitec-ті Амнестия комитеті, саяси айыппен сотталғандарға мейірімділік көрсетуді талап ететін зиялылардың қысым тобы, қабылдады. Оның бастамашыл комитетіне қызмет еткен ол Costa Foru, Cruceanu, Galaction, Parhon, Pătrășcanu, Nicolae Alexandri және Petre Constantinescu Iași-мен әріптестер болды. 1933 жылы Войтек жаңадан босатылған Михаил Георгиу Бужорды Геллертердің қамқорлығына алу үшін интернаттады. 1930 жылдары ПСУ ПКР сталиншілері мен тәуелсіз троцкистер арасында аралық позицияға ие болды. Троцкист Дэвид Корнер Геллертер оған памфлеттер таратуға және филиалдарды, соның ішінде ПСУ-ның өзінде де, жұмысқа алуға көмектескенін мойындады, бірақ оны "бұржуалық заңдылыққа" деген сенімі үшін сынға алды. 1934 жылдың қазанында Войтек пен Попович ПСУ мен Константинеску Яшидің Ұлттық антифашистік комитеті (CNA) мен Еңбек лигасы арасындағы одақты бекітіп, оңшылдардың темір гвардиясы мен Ұлттық христиандық қорғаныс лигасына қарсы іс-қимылдарды үйлестіру жөніндегі панель құрды. Бір айдан кейін Константинеску Яссы, Михай Ролер және Скарлат Каллимачи екеуінен тұратын делегация ПСУ мен КНА белсенділеріне қатысты әділетсіздікке қарсы қоғамдық наразылық білдірді. Онда сол кездегі КНА-ның кіші бөлімшесі Николае Чаушеску полиция тарапынан қатыгездікке ұшыраған деген айыптар келтірілген. Войтек ПСУ хатшысы болып қызмет етті, партия төрағасы болған Геллертерге тікелей жауап берді; ол 1931 жылғы Парламентаралық социалистік конференцияға қатысып, 1936 жылы ПКР-мен агрессиясыз келісімді келісті. Осы күндердің арасында 1932 жылдың шілдесінде өткен заң шығарушы сайлауда ол Бая округінде депутаттар жиналысына ПСУ кандидаты болды (ол тізімде бірінші, Франц Пикольскиден бұрын). Ол 1935 жылы Георге Татареску үкіметі соңғысына тыйым салғанға дейін партиялық газеттің редакторы болды. 1934 жылдың маусым айында ПСУ-ның Пиатра-Неамцтегі съезінде сөйлеген сөзінде Войтек партияның мақсатын "еңбекші сыныптың бірлігін қалпына келтіру" деп анықтады. Бұл партияның ПСРО мен ПЦР-ді "пролетариаттық іс-қимылдың бірыңғай майданына" сіңіруді қалайтынын білдірді, бұл бірінші кезекте фашизмді оқшаулауға арналған. Корнер сонымен қатар ПСУ "толық бірлік" идеалын атап өткендіктен, Төртінші Интернационалға қосылуға қызығушылық таныта алмайтынын атап өтті. Келесі айда Эстонияның Коммунистік партиясы румындық "троцкист-фашистер", соның ішінде Геллертер, Войтек, Кристеску және Ричард Вурмбранд темір гвардия фашистерімен, сондай-ақ Румынияның құпия полициясымен, Сигурантамен бірге жұмыс істеді деп мәлімдеді. Бұл бөліну 1936 жылы Войтекті жалғыз партия хатшысы етіп қалдырды; Осыдан кейін Войтек PSDR кітапханашысы болды.

Соғыс және тамыз төңкерісі

Көп ұзамай Ұлттық қайта өрлеу майданының тыйым салуына қарамастан, PSDR жер астындағы белсенді болып қалды, ал Войтек 1939 жылдан бастап оның хатшысы болды. Войтек Иоан Антонескудің диктатурасы кезінде (Румынияны Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қараңыз) ресми түрде қоғамдық өмірден зейнеткерлікке шықты. Иоан Винеа қалдырған жазбада 1941 жылы Войтек Винеаның "Евенменталь Зилей" газетінде редактор болғандығы айтылған. Бұл Антонескудің цензурасын әлсірету үшін белгілі солшылдарды қабылдауға бағытталған саналы қадам болды. Войтектің әріптестері Николае Карандино мен Мирон Раду Парашивескуді қамтыды. Оның бұрынғы баспасөз әріптесі Релгис 1942 жылдың қазан айында Войтектің бұрынғы Адевуар кітапханасының күзетшісі болғанын, оны Пропаганда министрлігі иеленді деп хабарлайды. Ол бұл лауазымын Антонеску тыйым салған еврей авторларының кітаптарын сақтау үшін пайдаланған. Кем дегенде бір мәліметке сүйенсек, Войтек сонымен қатар оңшыл "Курентул" газетінің журналисі болды. Оның мәтіндері айқын советке қарсы болды, сондай-ақ Бессарабияның заңды түрде румын провинциясы екенін растады. Ол және Карандино осы қаптаманы антифашистік жасушалармен байланыс орнату үшін пайдаланған, сонымен қатар Войтек қорғаушысы Мирча Стефановичті Тинерецеа журналының редакциясына орналастырған. Көпшілікке арналған іс-шараларда Войтек пен Мушоиу романшы Панайт Истратидің есіне арналған рәсімге қатысты, онда Александр Талекс баяндамашы болды. Жоқ, Войтек әлі де фашистік қарсы жерастыдағы ПСРО-ның басшы комитетінде болды. 1943 жылдың ортасына қарай ол Антонескуді биліктен шығаруды көздеген қозғалысқа тартылып, Патриотикалық антигитлериялық майдан болып қалыптасты. PSD делегаттары ретінде Войтек пен Виктор Братфалеану PCR-ден Коминтерннің жойылғандығы туралы хабар алды, бұл, Войтек атап өткендей, "барлық дауларды шешті". Ол PSDR мен Патриоттар одағының арасында арадашчы болды; Геллертердің үйінде Анти-Гитлерлік майдан құрылды, Войтек КНА мен ПКР-дан ескі достарымен байланыстарды қайта бастады. Siguranța оның Пояна Țapului-де үй қамауында болған Pătrășcanu-мен кездесулеріне төзімділік танытты. Войтек пен Патрашкану екі солшыл партияны біріктіретін Бірыңғай жұмысшылар майданының ортақ платформасында жұмыс істеді; 10 сәуірде әзірленген, ол алғаш рет 1 мамырда жарияланды. 1944 жылдың мамыр-маусымы аралығында Антонескуға қарсы жұмыс істейтін барлық одақтас күштердің жақындасуы болды; Демократиялық партиялар блогы немесе Ұлттық Демократиялық блок PSDR, PCR, Ұлттық шаруалар партиясы және Ұлттық либералды партия құрады. Иосиф Джуманкамен бірге Войтек бастамашыл комитетте қызмет етті, оған коммунистер Константинеску Иаси мен Василе Бигу, ұлттық шаруалар Иоан Худица мен Николае Пенеску, сондай-ақ үш ұлттық либералды Бебе Братиану, Виктор Папакостеа және Константин Ц. Замфиреску қосылды. Войтек пен Джуманка өздерінің партиясы атынан Блок хатшылары қызметін атқарды. Худицаның жазбасында сол кезде Войтек Петру Гроза мен оның Ploughmen's Front-қа қарсылық білдіргені айтылған, оларға коалицияға кіруге тыйым салынды. Худицаның айтуынша, Войтек Гроздың Кеңес Одағы үшін тыңшылық жасағаны туралы уәделерін таратты. 1944 жылы 23 тамызда Румынияда болған төңкеріс, оның артынан Кеңес Одағының басып алуы Ресейде режимді өзгертті. Войтек пен Пас төңкеріске тікелей қатыспаған, бірақ оның Розетти алаңындағы тұрғын үй ғимаратында өрбігенін күткен. Антонескудің тұтқындалғаны туралы хабарланғаннан кейін, олар Adevărul кеңсесіне барып, онда социалистік Libertatea газетін қайта шығарды. Көп ұзамай Войтек PSDR Орталық Комитетінің мүшесі болды. Бір кездері Швейцарияда болып, өзінің әсерлерін Мирча Дамианның Бухаресттегі газеті Fapta басылымына жіберді. Войтек Тител Петрескудің қолдауымен Білім министрі болып тағайындалды. Бұған Патрашкану, Георге Владеску Ракоаса және Гитса Поп қол қойған жарлық ілесіп, азаматтардың этникалық тобын сипаттаудың жалғыз негізі - өздігінен есеп беру екенін және мемлекеттің этникалық қатынасты зерттеу немесе енгізуін заңсыз етті. Оның алғашқы жарлықтарының тағы бірі мемлекеттік субсидиямен қамтамасыз етілетін міндетті білім беру жүйесіне гимназияны қосты. 1945 жылдың наурыз айында Войтек Пархон, Симион Стоилов және Джордж Энескуға қосылып, Румынияның Кеңес Одағымен достық қоғамына байланысты болған Халық университетінің құрметті қамқоршысы болды. Сол айда ол Север Боку мен басқа да ұлттық шаруалардың аймақтық Тимишоара университетін құ�...

Атақтылық

Войтек Гроздың кабинеттерінде Румыния Корольдігінің ресми құрылмауына дейін қызмет етуді жалғастыра береді. Гроздың билікті басып алғаннан кейін көп ұзамай ол Румынияның "реакциялық" өткенін айыптап, социалистік мұғалімдерді "жаңа ел, жаңа этика, мектептің жаңа формасын" құруға шақырды. ПКР бағытына қатысты "тәртіпті министр" болған оның өкілеттігі білім берудегі ресми түрде расталған сталиндік науқанмен, сондай-ақ коммунистік емес мұғалімдер мен профессорларды жою және ауыстыру шараларымен белгіленді. Оның қызмет етуінің бір бағыты еврей күндізгі мектептерін басқару болды, бұл мәселе бойынша оған елдің бас раввині Александру Шафран қарсы болды. 1945 жылдың 6 шілдесінде Гроза мен Войтек Румыния мен Венгрия арасындағы даулы мәселелерді реттейтін министрлер арасындағы конференцияға қатысты. Бұл жерде Гроз Романьиядағы венгрлер үшін бөлінген мекеме ретінде Болай университетін құруға қолдау білдірді. Лахос Чегерердің сұрақтарына жауап ретінде Voitec шетелдік азаматтарға осы институтта оқытуға рұқсат беретін бұйрық шығарды. Қыркүйек айында Войтек Румынияның қарулы келісімін қолдану мәселесін талқылау үшін Мәскеуге келген делегациясына қосылды. Ол және оның әріптестері Кеңес Одағының басшысы Иосиф Сталиннің жеке қабылдауында болды. Әлеуметтанушы Динко Томашичтің айтуынша, бұл оның "Кремль иелеріне мойынсұнушылықты" ашық көрсетуі еді. Коммунистердің басшылығымен Ұлттық Демократиялық Фронттың мүшелері ретінде Войтек пен Лотар Радесяну 1935 жылы ПСУ қызметіне қысым жасаған адамнан кейін аталып, жетекшілік еткен Ұлттық Либералды Партияның (Таттар) да құрамына кіруге өтініш бергеніне қарсы болды. Олар қарсы аргументінде Татарескуды "қарақшыдан да жаман" деп сипаттады; осылайша олар одақтың кеңесшілері кеңесшілердің тарапынан тексерілгенін білмей қалды. Радечанумен бірге Войтек ПСРД-ның ПТР саясатына көбірек сәйкестікті талап ететін қанатын басқарды. Тарихшы Джордж Л. Остафи 1971 жылы екі адамның да Пас пен Барбу Соломонмен бірге Шербан Воинеаның эволюциялық социализміне қарсы шығып, әлеуметтік демократияның "марксистік-лениндік" ағымын көрсеткенін атап өтті. Иоан Флюраш басқарған жеке оңшыл социалистік топ та аман қалды. Ол өз қатарына 1945 жылдың ортасына қарай антикоммунистік жер астының ұйымдастырушысы болған Штефановичті тартуға қол жеткізді. Войтек пен Радачанудың позициясын Титель Петреску атап өтті, ол да Гроз кабинетіне қарсы шықты; ол екі адамның үкіметтен кетуін немесе партиядан кетуін талап етті, бірақ PSDR атқарушы комитеті оның шешімін қабылдамады. Бірнеше бақылаушылар Войтектің коммунизмге қарсы екендігіне күмәнмен қарады. Кеңес тыңшысы С. Пивоваров 1947 жылы маусымда PSDR өзін әлі де жалғыз өзі басқара алатын күшті ойыншы ретінде қарастырғанын хабарлады. Пивоваров сонымен қатар Voitec-тің ПЦР фракцияларын бір-біріне қарсы ойнағанын айтады: ол Ана Паукер мен Василе Луканы ұнатпады және "мен және Патрашану біз осы елді басқара аламыз" деп қорытындылады. Сол кезеңдегі британдық баяндамада Мәскеу сапары Войтектің саясатындағы бұрылыс нүктесі ретінде сипатталады, бірақ ол коммунизмге жеке түрде күмәнданатын деген аңыздарды да атайды. Бұл мәтін Войтектің саяси тұрғыдан көтерілуді қалайтынын, тіпті министрлік қызметін сақтап, Италиядағы Румыния елшісі ретінде толуды үміттенетінін көрсетеді. 1945 жылы қарашада Марк Фостер Этриджге берген сұхбатында Войтек 900 000 адамнан тұратын PSDR Ұлттық шаруалар партиясын жою және оның солшыл фракцияларын сіңіру процесінде екенін айтты. Оның айтуынша, ПЦР-да 200 мың адам бар, бірақ олар идеологиялық тұрғыдан көбірек адал. Алайда, ол үкіметтік лауазымдарды коалициялық партиялар арасында бөлу мүлдем әділ болмағанын мойындады. Войтек сондай-ақ "патшалық соққыға" наразылығын білдіріп, король Михаил I Грозмен ынтымақтастығын қайта бастайды деп үміттенетінін білдірді. Желтоқсан айында ол және Рэджану 1946 жылғы заңнамалық сайлау үшін жалпы PCRPSDR тізімін басуға кірісті. Зерттеуші Виктор Фрунзаның айтуынша, олар өздерінің шабуылдарын коммунистік және кеңестік мүдделерге қызмет еткен Siguranța агенттерімен үйлестірді. 1946-1947 жылдары Войтек сонымен қатар Татареску бастаған Румыния делегациясының мүшесі болды Париж бейбітшілік конференциясына, және, сондықтан, Румыниямен бейбітшілік шартына қол қойғандардың бірі. Күнделік жазушы Траян Челариу жазған уәде бойынша, ол Францияда коммунистік қуғын-сүргіншілердің жетекшісі Константин Вишоянумен келіссөз�...

Коммунистік бірігу

Радачану мен Войтек өз ұсыныстарын 1946 жылдың ақпан-наурызындағы ПСРО конференциясында ұсыныс ретінде қайта ұсынды, онда ол көпшілік қолдау тапты. Өзін-өзі қайтаруына қарамастан, Войтек білім беру мекемелерін "демократияландыруға" толықтай берілмегені үшін Паукердің сөзіне ілесіп, тіпті "реакциялық" деп аталды. Халық трибуналы 1945 жылдың ортасында Войтек өзінің ұстаздық қызметке тағайындаған PSDR Бессарабияның азаматы Василе Țepordei-ді тексермегенін атап өтті; сонымен қатар, Войтек пен Титель Петреску Антонеску кезінде өз қызметі үшін сотталған және елде жасырынған ұлтшыл доктринарий Ничифор Крейничке сыпайы қызмет көрсетті. 1945 жылдың маусым айында Яс университетінің ректоры Александр Мюллер министрдің тым кешірімді екенін және білім берудегі тазалыққа толықтай берілмегенін айтты. Оның мейірімділігін тарихшы Шербан Радулеску Зоннер де атап өтті: Войтек 1945 жылдың қарашасында студенттерді монархистік митингке қатысудан бас тартқаны үшін Орталық қыздар мектебінің оқытушыларын сынға алды; дегенмен, ол директор Елена Малакшаны (индустриялды Николае Малаксаның қарындасы) қудалаудан бас тартты. Сонымен қатар, Войтекке әртүрлі саяси түстердің студенттерімен күресуге тура келді. 1946 жылы ақпанда студенттер румынға қарсы митинг өткізгеннен кейін, ол Венгрияның өндірістік орта мектебінің басшылығын босатты. Келесі айда Ясский медицина факультетінде оқыған ұлттық шаруа Сержиу Яковлов құпия жағдайда қаза тапты, бұл оның партиясын "оппозицияны жоюға" арналған коммунистік заговор деп айыптауға итермеледі. Voitec және ректор Андрей Оцетая студенттер мен жұмысшылардың бір-бірімен күресуіне жол бермеу үшін араласты, оларға университеттің қосымша зорлық-зомбылық үшін жабылатынын хабарлады. Клуждегі Болай университетінің құрылуы кезінде (1946 жылдың маусымы) Войтек румын студенттерінің ереуілімен күресті. Оның PSDR әріптестері оны тоқтату үшін араласты, содан кейін Войтек өзі темір гвардияның жақтасы ретінде бейнеленген Валериу Ананияны қоса алғанда, шығару толқынына бұйрық берді. Басқа жағдайларда Войтек ПЦР элитасына, оның ішінде оның танысы Чаушескуға, аймақтық партия басшысы ретінде пайда болды. Войтектің бұйрығымен Чаушескудің әйелі Елена химиядан орта білім алды, бірақ ол бастауыш білімін ешқашан аяқтаған жоқ. Пандраяның айтуынша, Пятрашкану өзінің сүйіктісі Белу Зилберді "тоққылап тастады", ол кейін Бухарест университетінің оқытушысы болды. 1947 жылдың ортасында ПКР Зилберді шеттетуді және соттап, Патрашканудың құлдырауына дайындалды. Войтек өзінің бұрынғы шешімінен қайтып, тазалауды бастады (немесе Зилбердің өзі айтқандай, бастауға мәжбүр болды). Войтектің әрекеттері 1946 жылдың наурызында Титель Петрескудің Тәуелсіз Социалистік партиясымен бөлінуге әкелді; негізгі PSDR ПКР-ге жақындады. Екі партия да сайлау науқаны кезінде ресми түрде бөлек болды. PSDR қазір Радесянудың қала үйінен жұмыс істеді, Electioneering Войтекті Орадеяға дейін солтүстікке алып барды, онда ол барлық ұлттық демократиялық митингтердің ең үлкеніне қатысты. Сондықтан ол Pătrășcanu мен Augustin Bolcaș сайлау мақсатында румын ұлтшылдығын жақтаған баяндамаларға қатысты. Войтек Ұлттық демократиялық тізімде пайда болды, ол Доль округінің Ассамблеясында орын алды. Кейіннен Войтек коммунистік-социал-демократиялық партиялардың толық бірігуіне күш салды, бірақ енді оған Рэдачану қарсы болды, ол биліктің хабарлауынша "коммунистік партияның жетелеуін қаламады". Combat жазғандай, көпшілікті құраған Радачеану мен оның жақтастары Войтектің бір партия құру жобасына "қатаң қарсы шығып", оның орнына "парламентте және үкіметте тығыз ынтымақтастыққа" басымдық берді. Алайда Войтек "солшыл азшылықтың" басшысы ретінде 1947 жылы 9 қазанда өткен 13-ші ПСРД съезінде консенсусты бұза алды. Бұл қайта қосылудан кейін Войтек пен Радачану екеуі де партияның бас хатшылары болды. Коммунистердің негізгі басымдықтары "социал-демократиялық брендті жоюды" талап еткенін атап өткен Георгиу Дей, Voitec-ті оппортунист ретінде суреттегенмен, бірігу келіссөздері қарашаға дейін созылып кетті. Войтек, Паукер, Миша Левин, Александру Могиорош, Константин Парвулеску, Иосиф Рангец және басқалар да 1948 жылдың қаңтарында алғашқы біріккен ПКРПСР съезін ұйымдастырды. Нәтижесінде жұмысшылар партиясы (ПМР) деп аталатын топ, Войтекті өзінің номенклатурасына енгізді, мүмкін Титель Петрескуді жеңудегі рөлін мойындау ретінде. Бұл бірігуден кейін бірден басталды: 1948 жылы 24 ақпанда ол ПМР Ор�...

Ұжымдық төрағалық

Войтектің жұмысын ПМР әлі де сенімді деп санамады, ол өзінің "саяси білім беру комиссиясын" ұйымдастырды, бұл оның министрлігін екі есе арттырып, бақылады. Оның қамқорлығымен Войтек румын білімін қайта құруға дайындалды, ол қазір кеңестік үлгіге көшірме жасауға дайын болды; 1947 жылы ол өзі кеңестік білім беру тәжірибесін зерттеуге делегацияны басқарды. Отыз жылдай өткен соң, ол кеңес кеңесшілерінен үш ғана нұсқау алғандығын мойындады: француз тілін екінші оқу тілі ретінде сақтау, бірақ орыс тілін үшінші тіл ретінде енгізу, марксизмді құдайшылыққа ауыстыру және математикаға қатты сүйену. Оның Крайова университетін құруда қолданбалы және "кооперативтік ғылымдар" басты назарда болды. 1947 жылы ресми түрде құрылған, 1948 жылдың наурызынан бастап ішінара ғана жұмыс істеді және 1966 жылға дейін агрономия мектебі ретінде ғана болды. 1947 жылдың қазан айында Войтек мұғалімдер одағының съезінде сөйлеген сөзінде білім беруді "румын мәдениетінен және ең бастысы жастардың санасынан бүлдіруші идеологияны жою" үшін реформалау керектігін атап өтті; келе жатқан дәуірде диалектикалық және тарихи материализм барлық мектептің негізі ретінде танылуы керек еді. Ол кездегі шараларға Клея, Гарлени және Рачачиунидің Цанголары үшін венгр мектептерін ашу кірді. Венгр журналисі Эльвира Олах Гал атап өткендей, ол "сталиндік дәстүрдегі" кеңестік ұлтшылдық саясатты еліктеп жүрді. Қарашадан бастап коммунист Георге Василичи министр Войтектің хатшысы және іс жүзінде оның жетекшісі болды. Василичидің бақылауында ПМР "Министрліктегі әуре-сарлы жағдайға" сілтеме жасап, Voitec-тің ескі режимдік заңнаманы ауыстыру үшін аз жұмыс істегеніне дәлел жинады. Пархон, Михаил Садовеану, Георге Стере және Иоан Николимен бірге Войтек Халық Республикасы Президиумының мүшесі болды. 363 жылы Михаил I-нің 1947 жылы 30 желтоқсанда күштеп бас тартуынан кейін. Бастапқыда, бұл 1923 жылғы Румыния Конституциясында белгіленген регенттік ретінде жобаланған, бірақ Грозда ескі институттардың атауын ел ресми түрде республика деп жарияланбастан бұрын-ақ тыйым салды. Войтек Гроз өз орнын Садовеануға бергенге дейін Президиумға тағайындалған алғашқылардың бірі болды. Президиум мүшелерінің төртеуі 30 желтоқсанның кешінде ант берді; Стере 31 желтоқсанда ғана табылды және қабылданды. 1948 жылы 1 қаңтарда Президиум мүшелері Патша сарайының алдындағы қоғамдық митингке қатысты. Күнделік жазушы Перик Мартинеску оқиғаның ерекше тыныш өткенін, PMR кадрларының қарға қарсы күйзеліске ұшыраған әндерімен, бірақ "кызықты" екенін айтады. Тарихшы Апостол Станның айтуынша, бұл жаңа конституциялық тәртіп "республикалық киіммен коммунистік тоталитаризмнің" енгізілуін көрсетті. Президиумдағы қысқа мерзім ішінде Войтек жаңадан жарияланған Венгрия Республикасына саяхат жасады, ол сол жерде Революциялық жүз жылдық мерейтойына шақырылды. Виктор Ефтимиу атап өткендей, оның Венгрия Ассамблеясындағы сөйлеген сөзі румындықтардың "румын халқы мен бірге тұратын ұлттар арасындағы жақсы қарым-қатынастар туралы" баяндама жасауына мүмкіндік берді, олардың ішінде венгр тобы ең маңыздысы ". 14 сәуірден бастап Войтек Грозаның екінші кабинетінде вице-премьер болып қызмет етті, барлық мәдени кеңселерді үйлестірді. Бұл оны үкіметтегі [бұрынғы Социал-демократиялық] топ мүшелерінің ішіндегі ең жоғары орынға ие етті. Алайда, ол 1947 жылы 29 немесе 30 желтоқсанда Сталиншілдердің ықыласынан айырылғаннан кейін министрлігінен айырылды. Айтуынша, Войтек өзі Паукерді кінәлады, ол өзінің есебіне сәйкес, Войтек кеңестерді өзінің кеңестерін бұрыс келтірді деп мәлімдеді. Войтек 1948 жылдың наурызындағы сайлауда Дольдж қаласында орын алып, жаңа коммунистік заң шығарушы орган - Ұлы Ұлттық Ассамблеяға (MAN) үміткер болды. оның ішінде оның бұрынғы саяси одақтастары Худица мен Папакостеаның иеліктері. Папакостеа Voitec-тің Георгиу Дежмен бірге оның атынан араласуға уәде бергенін, бірақ ол ешқашан оны орындамағанын және телефонына жауап бермейтінін білдіретін жазба қалдырды. Войтектің орынбасары Петре Миронеску Мера "реакциялық құрал" ретінде танылды. Войтектің келісімімен ПМР-дан босатылып, оның мүшелігінен айырылды, ол 1949-1956 жылдары коммунистік түрмеде болды. 1948 жылдың басында Войтек мектептің тексеру кеңесінің (Casa Școalelor) директоры Мирча Флорианнан Титель Петрескуді тастап, оның партиясына қосылуын немесе отставкасын беруін сұрады; Флориан екіншісін таңдады, өзін көбірек қуғын-сүргінге ұшыратты.

Маргинализация және қайтару

Кейін 1948 жылы Войтек өзінің сол кездегі ПМР-ның жетекшісі Георгиу Дейдждің қатаң бақылауында болғанын байқаған. Securitate операторы Voitec-тің жеке телефон желісі 1949 жылы тыңдалып, "жылдар бойы" осындай күйде болғанын атап өтті. Войтек 1949 жылы 16 сәуірге дейін премьер-министрдің орынбасары болды, содан кейін ол тұтынушылар кооперативтері комитетінің ұйымдастырушысы ретінде кішігірім кеңсеге жіберілді. Ол да, сондай-ақ қызметінен босатылған Траян Савулеску де "өздерін атқарып жүрген маңызды қызметтеріне арнамақ" екенін мәлімдеді. Бразилияның "А Манха" газетінде жазылғандай, оның биліктен шығарылуы мен Василе Луканың орнына тағайындалуы Румыниядағы "коммунистік төңкеріс" толықтай жүзеге асырылғанын көрсетті. 1949 жылдың қыркүйегінде ПМР-дің ішкі есебі Войтек пен Константинеску Яси туралы күдік тудырды, олар Бухаресттің итальяндық институтының басшысы және сезікті тыңшы Бруно Манзонемен достық қарым-қатынасы үшін ерекшеленді. 1950 жылы мамыр айында бұрынғы ПСРО мүшесі Левин шетелге кетіп, Политбюроның ашуын туғызды. Осы оқиғалардың салдарын бағалаған саммитте Войтек Левинді "әлеуметтік демократиялық партияда да оппортунизммен әрекет еткен" "қарақшы" деп атады. Коммунистік тұтқындалу туралы естеліктерінде Зилбер Георгиу Дедждің Войтек, Радачану және Пастың сот процесін жасақтауды қалайтынын, Джордж Иваскуды айыптау үшін куә ретінде дайындағанын айтады. Сонымен қатар, Зилбердің айтуынша, тергеушілерге Александру Драгичидің тапсырмасы бойынша Войтекті кең, бірақ ойдан шығарылған, партияға қарсы конспираторлық желіге қосу керек болды. Алайда Георгиу Деж, ақыр соңында, ынтымақтастықты қамтамасыз ету үшін, "социал-демократтарды жоғары лауазымды адамдарға тағайындаудың мағынасы зор" деп тапты. Троцкистер немесе оңшылдар деп танылған Фильдерман мен Геллертерлер отбасы сияқты PSDR-дің басқа да бұрынғы мүшелеріне қарсы аздап қысым жасалды. Пандраяның айтуынша, Фильдерманның түрмеге қалуы оның масондық қызметіне байланысты болды. 1950 жылы тұтынушылар кооперативтері комитеті тұрақты органға айналды, ол Centrocoop деп аталды, оның президенті Voitec болды. Оның жұмысына үлгілік ара қоралары желісін құру, Орадеядағы ара шаруашылығы жабдықтарын жасау зауыты және Тюльцеядан басталып, кейін Голештиге көшірілген ара шаруашылығы үшін көшпелі мектеп кірді. Сонымен қатар, ол Румынияның Велосипедтік комиссиясының төрағасы болды, 1951 жылдың маусым айында Румынияның Турын басқарды. Ол әлі де ПМР Орталық Комитетіндегі лауазымын ұстап тұрды, бірақ 1952 жылы 27 мамырда қайта құру кезінде Политбюродағы орыннан айырылды. Қарашадағы сайлау оған туған жері Корабия үшін MAN депутаттық креслосын әкелді, содан кейін ол 1957 жылы қайтадан алды. Войтек Георгиу Деж билігінің соңғы жылдарында маңызды лауазымдарға ие болды және Чеушеску билікті қолға алғаннан кейін оларды сақтады. Оның оралуы 1955 жылдың 5 қазанында белгіленді, Войтек өзі 1956 жылдың 24 қарашасына дейін қызмет етті, ол күні ол вице-премьер болып тағайындалды. 1952 жылдың 28 желтоқсанынан 1965 жылдың 24 шілдесіне дейін Войтек ПМР Политбюросының кіші мүшесі болды. Политбюроға келген ПСРД-ның ешқайсысына да, оған да саясатта сөз сөйлеуге рұқсат етілмеді; сонымен қатар, 1955 жылдың желтоқсанынан бастап Войтек соғысқа қатыспаған коммунистердің бірі болды. 1957 жылы қарашада Совет Одағына барған мемлекеттік делегацияның бір бөлігі болған Войтек Внуково халықаралық әуежайындағы асфальт апатынан аман қалды. Келесі жылдың қыркүйек айында ол Михаи Бениуч, Афанасе Джоя және Люсия Стурдза Буландрамен бірге Бухаресттің бес жүз жылдығына арналған фестиваль ұйымдастырған азаматтар комитетіне қызмет етті. 1960 жылдың қыркүйегінде ол Нью-Йоркте Георгиу Дейж және Леонте Раутумен бірге Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясының он бесінші кезекті сессиясына қатысты. Олар 18 қазанда Парижге сапармен қайтып, "Королева Мэри" кемесімен Шербургке оралды. Олар сол жерде болған кезде, олар қабылдаулар өткізді, оларға басқалар, Луи Арагон, Эммануэль д'Астиер де Ла Вижери, Пьер Ко, Вальдек Роше және Жан-Клод Серван Шрайбер қатысты. Ол 1961 жылы өткен сайлауда қайтадан МАН-ға жіберілді, бұл жолы Крайовадағы Электропутерлер жұмысшыларының өкілі ретінде. Ол бұл сайлау округін тағы үш сайлау циклына дейін білдірді, 1980 жылы наурыз айында соңғы рет қайта бекітілді. Парвулескудің құлдырауының орнын толтыру үшін жоғары көтеріліп, 1974 жылдың наурызына дейін үздіксіз MAN басшысы қызметін атқарды. 1964 жылы ол сонымен ...

Қартлық және өлім

Реорганизация кезінде Войтек Мемлекеттік кеңеске вице-президент ретінде оралды және өлімге дейін осы қызметте болды. Бұл лауазым 1980 жылы ақпанда Білім берудің жоғары кеңесіне сайлануы сияқты, негізінен салтанатты болды. Войтек сонымен қатар Чаушескудің жаңа бұқаралық ұйымына, Социалистік бірлік және демократия майданына тағайындалды. Ол осы органды Германия Демократиялық Республикасына ресми сапармен, сол режимнің күміс мерейтойын атап өту кезінде (1974 жылдың қазанында) өкілдік етті. 1976 жылы сәуірде ол Ассамблеяға Халық кеңестерінің заң шығару палатасын құру туралы баяндады, ол, Чаушескудің айтуынша, экономика саласындағы шешім қабылдауды демократияландыруға, әсіресе Бесжылдық жоспарды тексеруге арналған. 1978 жылы тамызда Антонескуге қарсы төңкерістің 34 жылдығында Войтек түрлі елдердің коммунистік делегаттарының кездесуіне төрағалық етті (оның ішінде Луиджи Лонго мен Джанкарло Паджетта). Ол оларға "тәуелсіздік, толық теңдік және әр партияның өздерінің жалпы саяси бағытын, стратегиясын және революциялық тактикасын автономды түрде бекіту құқығын құрметтеу" айналасында коммунистік бірліктің жаңа түрін құру туралы айтты; ол сонымен қатар социал-демократиялық және прогрессивті топтармен ынтымақтастық маңыздылығын атап өтті. 1975 жылы коммунизмге қарсы интеллигент Ноэль Бернард "бүгінгі Румынияда" Войтектің әлі де нақты күші жоқ екенін айтты. Төрт жылдан кейін Бернард МАН "партияның барлық ұсыныстарын мақұлдады" деп атап өтті. Сол уақыт аралығында Войтек ғылыми ізденістерге бет бұрды. Ол Иоан Попеску Пуцуримен бірге қолжазба редакторы Августин Диакпен бірге 1976-1983 жылдар аралығында Editura Politică-да жарық көрген марксистік доктринарий Константин Доброгеану Гереяның толық еңбектерін қамқорлық етті. 1977 жылдан бастап Войтек, Никулеску Мизил, Рауту және Радулеску 1980 жылы Бухарестте өткен 15-ші Халықаралық тарихи ғылымдар конгресінің дайындық комитетіне тағайындалды, оны Чаушеску ақыр соңында дациандық теорияларды тарату үшін қолданды. Войтек 1979 жылы 8 қарашада Доль коммунистік партиясының конференциясында болды, Чёушескудің "Дольдің бес жылдық жоспардың мақсаттарын орындаудағы табыстары үшін құттықтауларын" оқыды. 1980 жылы 18 маусымда Войтек Румыния академиясының толық мүшесі болып сайланды және Социалистік Республика Жұлдызының мүшесі болып қайта бекітілді. Алайда, осы айларда оның екінші рет шеттетіліп, қоғамдық өмірден қысқа уақытқа жоғалып кеткені айтылды. Кейбір ақпараттарда Войтек өзінің 80 жасқа толған мерекесін режимді сынға алу және саяси шешімдеріне өкіну үшін пайдаланған. 1981 жылдың қаңтар айында күнделік жазушы және әдеби сыншы Мирча Зачю Чаушеску "ескі экс-пайдагерді" үй қамауына алуға дайындалып жатыр деген хабарларды естіді. Войтек пен Президент 1982 жылдың қарашасындағы жергілікті сайлауда өз дауыстарын берген. Олар Елена Чаушеску, Никулеску Мизил, Эмиль Бобу, Миу Добреску, Сузана Гадея, Александрина Гаюньше, Николае Джосан және Ильи Вердецке кіретін топтың бір бөлігі болды. 1983 жылы "Еркін Еуропа" радиосы Николае Чаушескудің жеке басының құрметіне байланысты, уақыт өткен сайын харизматикалық партия басшыларының топтық суреттерден жоғалып бара жатқанын атап өтті. Войтек қайтадан алдыңғы планға шықты, бірақ "әдемі, тыңдаушы әлеуметтік-демократиялық жиһаз" ретінде. Оның денесі өртеліп, урнасы Карол паркідегі Халық пен Отанның бостандығы, социализм үшін ерлер ескерткішіне қойылды. 1989 жылғы антикоммунистік көтерілістен кейін ол жақын маңдағы крематорийге қайтарылды, онда туыстары оны талап етпеді.

Опортюнизмнің символы ретінде

Тарихшы Сорин Раду Войтек, Радесяну және "бір дәрежеге дейін Титель Петрескуді" "әлеуметтік демократия мен демократияның саяси жүйе идеалдарын ымыраға келтірген" оппортунистер ретінде атайды. Раду атап өткендей, Войтек фракциясы Иоан Флюераш сияқты оңшыл социалистерге қолданған "коллаборационер" деген таңба ПЦР-ге қатысты Войтектің өзіне де қолданылуы мүмкін. 1984 жылы Войтектің некрологын жазып, жер аударылушы саясаттанушы Владимир Тисманьяну былай деп дәлелдеді: "Өз жолында, жиі қарама-қайшылықты, ақталған қорқыныш пен күмәнмен боялған, Штефан Войтектің саяси практикасы оның "толығымен" коммунистік жолдастарынан ерекшеленді. Өзін тым көп танытпай, жеңіске жетпейтін саяси дау-дамайларға түспей, Войтек өзінің психикасына мүлдем жат деп санаған саяси ойынның көрерменінен басқа ештеңе болмауға тырысты". Тисманьяну мұндай қасиеттер Войтектің "румын социал-демократиясының заңды басшылығын әлсіретудегі негізгі рөлін" жоққа шығара алмайтынын ескертеді: "Лотар Радачанумен бірге ол социал-демократиялық партияның бұқаралық базасында шатастықты сақтауға ықпал етті, әріптестік ұстанымдарды ескертті және 1948 жылғы ақпандағы біріктіру конгресі деп аталатын социал-демократияның "үлкен толқыны"мен аяқталған операцияны мақұлдады". Коммунистік кезеңнен кейінгі онжылдықта Сержиу Кунеску қайта жаңғырған Социал-демократиялық партияны басқарды. Оның орнына 2000 жылы партияны ПКР-нің мұрагері ретінде танылған, күшті Социал-демократиялық партиямен біріктірген Александру Афанасиу төраға болды. Осы оқиғаларға қатысты пікір білдірген Кунеску Афанасиуді "жаңа Штефан Войтек" деп сипаттады. Станның айтуынша, Войтек, Маурер мен Александру Барладеану сияқты "белгілі бір интеллектуалды ашықтықтың" адамы болды және Георгиу Деждің "клан" -дағы басқа тұлғалардан жоғары тұрды, ол өз кезегінде "орталық" шамасында қалыптасты. Тисманьянудың айтуынша, Войтек бір кездері румындық орташа социализмнің теоретигі ретінде қарастырылды, "Карл Каутский мен Эдуард Бернштейннің еңбектерімен өте жақсы таныс болған адам", сондықтан коммунизмді сол жақтан сынға алу туралы толық білім алды. Сол мәселені 1963 жылы оның елден қуылған бұрынғы жұмыс берушісі Памфил Шейкару көтерді: "Войтек марксистік социологияда жақсы оқыған және Кеңес Одағының тарихын білген. Сонда ол біздің елімізге басып кіргендерден не күте алады? [ ] Румыниялық демократтар, олардың саяси бағыты қандай болмасын, құс басына ие болды". Алайда 1949 жылы анархист Альберто Касануэва Войтек, Георгиу Дейж және Михаил Ласкар сияқты министрлер кеңестік бағытты ұстай алмағаны үшін беделін жоғалтты деп мәлімдеді, ал Паукер мен Парвулеску табанды сталинизм үшін марапатталды. Сонымен қатар, Voitec-тің саяси досьесі арқылы икемді болғанын көрсететін белгілер бар. Мемуаршы Адриан Димитриу Титель Петрескудің бір кездері Войтектің нацистік пропагандаға қосқан үлесін ПСРД-ның рұқсатымен қорғауға тырысқанын атап өтті, өйткені бұл оны қаруға шақырудан сақтай алады; дегенмен, бұл оқиға да, оның бұрынғы троцкизм де Войтекті тұрақты коммунистік шантажға ұшыратты. Сталинмен қарым-қатынасын үзгеннен кейін Титоның есімі "Нойтек" деп қате жазылған көршілес Югославияның титолық билігі де румын сталиншілеріне қарсы осы деректі қолданды. 1950 жылы сәуірде "Весник" газетінде Войтектің Орталық Комитет мүшесі "Шығыс майданындағы фашистік журналист" болғаны жазылған. Тарихшы Овидиу Бозганның айтуынша, Войтек өзінің "өмір сүру және шаршау философиясы" үшін танымал болуы керек. Бұл пікір Бозганға 1961 жылы Войтек пен француз елшісі Пьер Буффанастың арасындағы диалогқа шақырылды. Соңғысы бір кездері оңшыл ретінде бейнеленген Паукердің сол режим "сталиншіл" ретінде айыпталғаны туралы парадокс туралы айтқан кезде, Войтек: "Осы адамдар өздерінің шағын бизнестерін жалғастыра берсін" деп жауап берді. Томашичтің айтуынша, сол кезде Войтектің ПМР-ге қызмет көрсетуі тек идеологиялық болды: "[ол] сыртқы әлемге "социалистік бірлік" мифін білдіреді. Мұндай жағдайда Voitec-ті кеңестік орбитадан тыс елдердегі социал-демократтармен байланыс ретінде пайдалануға болады, әсіресе Кремль өзінің әртүрлі "бейбітшілік" және "бірлесе өмір сүру" қозғалыстарында социалистер мен басқа да солшыл топтардың қолдауына сенеді". Алайда уақыт өте келе Войтек өзінің PSDR және PSU әріптестерінің қорғаушысы ретінде танылды. Ол Румыния тарихының "азиялық деспотизмге" негізделгендігі туралы өзінің әдетсіз көзқарасын жария еткен жән�...