Кіріспе

Диоген (Διογενειανός, Διογενιανός) – Понт (немесе Кария) аймағындағы Гераклея қаласынан шыққан грек грамматигі, Эраданың билігі тұсында (117–138 жж.) өмір сүрген. Ол Александриялық Памфилдің (б.з. 50 ж.) және басқа да ұқсас еңбектердегі үлкен лексикасынан (Περὶ γλωσσῶν) қысқартылған, негізінен поэтикалық сөздерден тұратын әліпбилік лексиканың авторы болды. Ол Περιεργοπένητες («Мүсіздерге арналған нұсқаулық») деген атпен де белгілі болды. Ол Александриялық Гесихийдің сөздігінің, немесе сөздіктер жинағының негізін құрады, ал сөздіктің алғы сөзінде Диогеннің еңбегінің жаңа басылымы ретінде сипатталған. Оның атымен 776 мақал-мәтел жинағы бүгінге дейін сақталған, атауы – Παροιμίαι δημώδεις ἐκ τῆς Διογενιανοῦ συναγωγῆς. Бұл оның сөздігінен өзі жасаған жинақтың қысқартылған нұсқасы болуы мүмкін (Эрнст фон Лейч пен Фридрих Вильгельм Шнайдевиннің «Грек паремиографиясы» еңбегінде, I том, 1839 ж. басылған). Диоген «Өзендер, көлдер, жарлар, таулар және тау жоталары туралы эпиграммалар антологиясын» (Ἐπιγραμμάτων ἀνθολόγιον περὶ ποταμῶν λιμνῶν κρηνῶν ὀρῶν ἀκρωρειῶν), әлемдегі барлық қалалардың тізімін (картамен) (Συναγωγὴ καὶ πίναξ τῶν ἐν πάσῃ τῇ γῇ πόλεων) және өзендер тізімін (περὶ ποταμῶν κατὰ στοιχεῖον ἐπίτομος ἀναγραφή) де жазған. Эразм өзінің «Adagia» (1508) еңбегінде Диогенге «Балықты жүзуге үйретпе» (ἰχθὺν νήχεσθαι διδάσκεις) латын мақалын тағайындады. Диоген – "Ашардағы ит" мысалын алғаш айтқан адам.