Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Тарих" - американдық жазушы Айзек Азимовтың ғылыми-фантастикалық әңгімесі. Ол алғаш рет 1941 жылы наурыз айында Super Science Stories журналында басылып, 1972 жылы "The Early Asimov" жинағында басылып шықты.
"History" is a science fiction short story by American writer Isaac Asimov. It was first published in the March 1941 issue of Super Science Stories and reprinted in the 1972 collection The Early Asimov.
Өмірбаян
"Тарих" 1940 жылдың қыркүйек айының бірінші жартысында жазылды. Асимов 13 қыркүйекте Джон В. Кэмпбеллге Astounding Science Fiction журналына мақаласын тапсырды, бірақ ол оны қабылдамады. Содан кейін ол оны 11 қазанда Super Science Stories үшін қабылдаған Фредерик Польге тапсырды.
"History" was written in the first half of September 1940. Asimov submitted the story on 13 September to John W. Campbell of Astounding Science Fiction, who rejected it. He then submitted it to Frederik Pohl, who accepted the story for Super Science Stories on 11 October.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Тарихты зерттеуде Жер тарихын зерттейтін Марс ғалымы Уленнің рөлі бар. Бұрынғы оқушысы Джон Брюстер оған Жер мен Венера арасындағы соғыс басталғанда Жердің ішкі қорғанысына қосылғанын айтады. Марстықтар саны аз болғандықтан соғысқа қатыспайды, ал Улен бұл тұжырымдаманы таңғалдырады. Кейіннен, әуе шабуылы кезінде жауын-шашыннан қорғалған жердегі адаммен сөйлескенде, Улен кездейсоқ skellingbeg немесе құлап кету қаруы деп аталатын ежелгі марсиандық қаруды атайды. Брюстер келесі жолы келгенде, Улен одан бұл туралы сұрайды. Брюстер Уленді Вашингтонға Торнинг есімді физикке алып барады, ол оны қару туралы сұрап жатыр. Тарихшы болғандықтан, Улен техникалық егжей-тегжейін білмейтін, тек қана скелингбег темір, никель және кобальт заттарды ұнтаққа айналдыра алатынын біледі. Торнинг Уленнің сипаттамасынан бір-екі ілімді таба алады, бірақ марсиандар ғылымды жаман идея деп шешкендіктен, олардың ғылыми мәтіндері жоқ. Соғыс Жер үшін нашарлай бастағанда, Брюстер Уленге Марстың қаруы туралы көбірек ақпарат қажет екенін айтып, қарсы шығады. Брюстердің айтуынша, Улен өзінің білімін Жер үкіметінен ақша алу үшін жасырып отыр, ол ренжіді және одан әрі ештеңе айтудан бас тартады. Улен ақыры Торнинг өзінің тарихи еңбегін басып тастаумен қатерлі жағдайға ұшырағанда бұзылады. Ол қару туралы жартылай есінде қалған кейбір мәліметтерді бақсырады, ал Торнингтің көмекшілерінің бірі Жер ғалымдарының осыған ұқсас нәрседе жұмыс істеп жатқанын түсінеді. Уленнің берген нұсқалары Жерге Скеллингбектің өз нұсқасын жасап, соғыста жеңіске жетуге мүмкіндік береді. Жердің риза үкіметі соғыс мұражайына Уленнің есімін береді, марсианның қатты ренжігеніне.
History concerns a Martian scholar named Ullen who is researching Earth's history. A former student named John Brewster tells him that he has just joined Earth's Home Defense in response to the outbreak of war between Earth and Venus. The Martians, being few in number, no longer fight wars, and Ullen finds the whole concept puzzling. Later, in a conversation with an Earthman in a fallout shelter during an air raid, Ullen casually mentions an ancient Martian weapon called a skellingbeg, or fall apart weapon. The next time Brewster visits, Ullen asks him about it. Brewster takes Ullen to see a physicist named Thorning in Washington, D. C., who questions him about the weapon. Being a historian, Ullen doesn't know the technical details, only that the skellingbeg could make iron, nickel and cobalt objects turn to powder. Thorning is able to pick up one or two clues from Ullen's description, but since the Martians long ago decided that science was a bad idea, they no longer have any scientific texts. When the war starts going badly for Earth, Brewster confronts Ullen, saying they need more information on the Martian weapon. When Brewster implies that Ullen is holding back his knowledge on purpose to extort money from Earth's government, Ullen is insulted and refuses to say anything more. Ullen finally breaks down when Thorning threatens to have his historical work suppressed. He babbles some half remembered details about the weapon, and one of Thorning's assistants realizes that Earth's scientists are working on something similar. The clues Ullen provides allow Earth to develop its own version of the skellingbeg and win the war. A grateful Earth government names a war museum after Ullen, much to the Martian's disdain.