Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пук (бұрынғы Пуциг) – Польшаның солтүстігіндегі 11 350 тұрғыны бар қала. Ол Балтық теңізінің оңтүстік жағалауындағы (Пук шығанағы) Гданьск-Померания аймағында орналасқан және Кашубияның бөлігі болып табылады, қалада көптеген кашуб тілінде сөйлейтін адамдар бар. Бұрын Гданьск воеводиясының (1975–1998) құрамында болған Пук, 1999 жылдан бері Померания воеводиясының Пук ауданының орталығы.
Puck (, formerly Putzig) is a town in northern Poland with 11,350 inhabitants. It is in Gdańsk Pomerania on the south coast of the Baltic Sea (Bay of Puck) and part of Kashubia with many Kashubian speakers in the town. Previously in the Gdańsk Voivodeship (1975–1998), Puck has been the capital of Puck County in the Pomeranian Voivodeship since 1999.
Тарих
Елді мекен 7-ғасырда базар және теңіз портына айналды. Орта ғасырлардағыдай, атауы әртүрлі жазылған: 1277 жылғы құжатта Пуцц, 1277 Пусеч, 1288 Пуцсе және Пуцк, 1289 Пуц. Ол Польшаның құрамында болды, ал 1309 жылы Тевтон орденіне қосылды. Пак 1348 жылы қала мәртебесіне ие болды. Қаладағы алғашқы аурухана 14 ғасырда салынды. 14 ғасырдың соңында немесе 15 ғасырдың басында қамал салынды, және король Казимир IV Ягилонның өтініші бойынша 1454 жылы бұл аймақ Польша Корольдігіне қайта қосылды. Тевтон ордені 1466 жылғы бейбіт келісімде кез келген талаптан бас тартты. Бұл, Ұлы Польша провинциясының Корольдік Пруссия провинциясындағы Померания воеводтығындағы жергілікті округтік әкімшілік (Староство) орталығы болды. Старосталар қамалға орналасты, ол кейін кеңейтіліп, сондай-ақ қару-жарақ қоймасы да орналастырылды. Польша патшалары Данцигте (Гданьск) флот құруға тырысты, бірақ тәуелсіз Ганзалық Данциг оларға өз аумағына кіруге рұқсат бермеді. 1567 жылы Польша жалдаған кемелер Пак портына тоқтауға мәжбүр болды. Польша Польша теңіз флотын құруға тырысты және Ливония мен Финляндиядағы кейбір порттарды пайдалануға қол жеткізді, бірақ тұрақты теңіз флоты құрылмады. Король Зигизмунд III Ваза Швеция королі Густав Адольфтан Швеция тәжін тартып алуға тырысқан кезде де флот құруға тырысты, бірақ ол 1628 жылы жойылды. 1655–1656 жылдары Пак шведтердің Польшаға басып кіру кезінде шведтердің қоршауынан сәтті қорғалды. Қала, қамалмен бірге, ауыр зақымдардан құтылды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Польша тәуелсіздігін қайта алды және Версаль келісіміне сәйкес Пак Екінші Польша Республикасына берілді. 1920 жылы Польша Пакте Польшаның Теңізге үйлену тойын атап өтті. Бірінші Польша теңіз флоты Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін 1918 жылы француз және британдықтардың қатысуымен құрылды. 1920 жылдарға дейін Гдыня салынғанға дейін Польшаның жалғыз порты болған Пак, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Польша теңіз флотының негізгі порты ретінде қызмет етті.
The settlement became a marketplace and a seaport as early as the 7th century. The name, as was common during the Middle Ages, was spelled differently: in a 1277 document Putzc, 1277 Pusecz, 1288 Puczse and Putsk, 1289 Pucz. It was part of Poland, and in 1309, it was annexed by the Teutonic Order. Puck achieved town status in 1348. The town's first hospital was founded in the 14th century. In the late 14th or the early 15th century, a castle was built. and upon the request of which King Casimir IV Jagiellon re incorporated the territory to the Kingdom of Poland in 1454. The Teutonic Knights renounced any claims in a 1466 peace treaty. It was the seat of local County Administration (Starostwo) within the Pomeranian Voivodeship in the province of Royal Prussia in the Greater Poland Province. The starosts resided in the castle, which was later expanded and also housed the arsenal. The Polish kings tried to create a fleet at Danzig (Gdańsk), but the autonomous Hanseatic Danzig would not allow them in their territory. Ships chartered by Poland had to land at Puck in 1567. Poland tried to establish the Polish Navy and gained the use some harbors in Livonia and Finland, but a standing navy never materialized. King Sigismund III Vasa also tried to establish a fleet in his attempts to wrest the crown of Sweden from King Gustavus Adolphus of Sweden, but it was destroyed in 1628. In 1655–1656, Puck was successfully defended during a Swedish siege in time of the Swedish invasion of Poland. The town, including the castle, was spared from serious damage, After World War I, Poland regained independence and Puck was ceded to the Second Polish Republic in accordance with the Treaty of Versailles. In 1920, Poland celebrated Poland's Wedding to the Sea in Puck. The first actual Polish Navy was founded at the end of World War I in 1918 with some French and British involvement. Puck, the only Polish harbor until Gdynia was built in the 1920s, served as the main harbor of the Polish Navy until World War II.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Пакты нацистік Германия Польша уақыты бойынша 1 қыркүйекте, жұма күні таңғы сағат 5:20-де бомбалады. Бұл Польшаға жасалған шабуылдың алғашқы күні болды, ол Екінші дүниежүзілік соғыстың бастауына әкелді. "Луфтваффе" бомбалаушылары қалаға оқ-дәрі тастады, онда Әскери-теңіз эскадрильясының әуе базасы да орналасқан еді, және ол жердегі поляк әуе күштерінің бөлімшелеріне айтарлықтай зиян келтірді. Польшаның немістер тарапынан оккупациялануынан кейін, аймақтың көптеген поляктары – шенеуніктер, саудагерлер, директорлар, мұғалімдер, судьялар, дін қызметкерлері, нотариустар, теміржолшылар, фармацевттер, ұсталар, техниктер, пошташылар және фермерлер – Пакта тұтқындалып, кейін "Интеллигенция акциясы" аясында Пьясницада құрбан болды. 1939 жылдың қараша айында "СС" поляк отбасыларын қуғынға салды, олар жаппай қырғын кезінде өлтірілді немесе нацистік концлагерьлерге жер аударылды. Пьясницада жергілікті гимназиялардың поляк студенттері де қаза тапты. 1940 жылы жергілікті сыра зауытының ғимаратында немістер транзиттік лагерь құрды, онда аймақтың қуылған поляк тұрғындарының нәсілдік іріктеуі жүзеге асырылды. "Нәсілдік құнды" деп танылғандар Германиядағы германизация лагерьлеріне және еңбек лагерьлеріне жіберілді, ал қалғандары Бас үкіметке қуылды. Дзиемиани ауылынан қуылған поляктар жергілікті зауытта мәжбүрлі еңбекке жұмсалды. Немістер 1941 жылдан 1944 жылға дейін Пак қаласында Штутхоф концлагерінің бөлімшесін басқарды. 1945 жылы, соғыс аяқталғаннан кейін, Пак Польшаға қайтарылды.
Puck was bombed by Nazi Germany at 5.20 a. m. Polish time on Friday September 1, known thereafter as Grey Friday, the first day of the invasion of Poland, which started World War II. Luftwaffe bombers dropped a projectile on the town, which also had an airbase for the Naval Air Squadron and dealt significant damage to the Polish air force units stationed there. During the subsequent German occupation of Poland, many Poles from the region, including officials, merchants, directors, teachers, judges, priests, notaries, railwaymen, pharmacists, blacksmiths, technicians, postmen and farmers, were imprisoned in Puck and afterwards murdered in the Piaśnica massacre as part of the Intelligenzaktion. In November 1939, the SS expelled Polish families, which were either murdered in the massacres or deported to Nazi concentration camps. Polish students from local high schools were also massacred in Piaśnica. In the building of the local brewery in 1940, the Germans created a transit camp in which the racial selection of the expelled Polish inhabitants of the region was carried out. Those considered to be "racially valuable" were deported to Germanisation camps and labor camps in Germany, and the rest were expelled to the General Government. Poles expelled from Gmina Dziemiany were used as forced labour in the local factory. The Germans operated a branch of the Stutthof concentration camp in Puck from 1941 to 1944. In 1945, after the war, Puck was restored to Poland.