Кіріспе

1986 жылы Айзек Азимовтың ерте ғылыми фантастика жобаларының жинағы The Alternate Asimovs (1986) - американдық жазушы Айзек Азимовтың ерте ғылыми фантастика жобаларының жинағы. Асимов көбінесе ерте жобаларды лақтырып тастады. Олардың аз ғана осы антологияға енгізілген. Ол үш элементтен тұрады: "Менің қасымда қартай", "Көктегі тас тас" романының түпнұсқа нұсқасы, ешқашан осы түрінде басылмаған "Мәңгілік соңы", роман ретінде пайда болғанға дейін кеңінен қайта қаралған 20 000 сөзді басылмаған новелла "Мәңгілік соңы" "Сенім", қысқа әңгіменің екі нұсқасы

Менімен бірге қартай

Бұл "Көктегі тас тас" кітабының қысқа және аз тазартылған нұсқасы; Транториан империясының алғашқы күндері, оның түпкілікті құлдырауы "Тұңғыш негіз" романдарында сипатталған. Сюжеттің мазмұны негізінен бірдей, бірақ басты қасқырдың кейіпкері аз дамыған. Асимов Жер атом соғысынан радиоактивті болды деген идеямен қалай бастағанын түсіндірді. Ол көбірек білген сайын, ол бұл түсінікке риза болмады, соғыс бүкіл тіршілікті жоймастан, жер қыртысын радиоактивті етпейді деп есептейді, сондықтан "Роботтар мен империя" деген түсінік қайта қаралды.

"Мәңгілік соңы"

25000 сөзден тұратын роман, ол "Мәңгілік соңы" кітабына дейін өзгертілді. Бұл кітапта тарихқа қол сұғып, адамзатты жақсартуға арналған уақыт саяхатшыларының ұйымы туралы айтылады. Алайда, бақылау проблемаларды, кейде қайғылы оқиғаларды да әкеледі. Кейінгі романның элементтері осында. Бірақ "Эндрю Харлан" әңгімедегі екі түрлі кейіпкердің бірігуі еді. Аяғы мүлдем басқа, Асимов оны әлсіз деп атады. Романнан ең үлкен айырмашылық - мәңгілік аяқталмайды, ол ерлікпен сақталады. Бастапқы әңгіменің құрамында Андрес Хоремм бар, ол зақым келтіретін техник, ал Генро Манфилд - жағдайды түзететін тарихшы. Бұл романдағы "Эндрю Харлан" романымен біріктірілді. Андерс Хоремнің Нойс Ламбентпен қарым-қатынасы бірдей, бірақ ол көрінетіннен артық емес. Шындықтың өзгеруі "Мәңгілік" мәңгілік өмір бере алады деген сенімді жояды. Өкінішке орай, Нойс Ламбент жоғалып кетеді. Хорем бұзылып, Твиселлдің техник ретінде қайта оралады. Харлан сияқты, ол өткенге саяхатты саботаждайды, бірақ бұл оның рөлінің соңы. Манфилдтің жаман тәжірибесі де бар - бақытсыз байланыс, ол кітап нұсқасында Твиселлге ауысады. Бірақ ол мәңгілікке адал болып, өткенге адалдықты сақтап қалады. "Манфилдтің мәңгілігі" тарихы біздің тарихымызға сәйкес келеді, 1945 жылы атом бомбасымен. Бұл Галактикалық империяның болашағынан өзгеше, адамдар Жерде "екінші жүз мыңыншы ғасырға" дейін 20 миллион жыл қалады. Адамзат тағдыры белгісіз.

Қабылдау

Дейв Лэнгфорд "Алматы жұлдыз" журналының 93 -жұлдызында "Алматы жұлдыз" атты кітапты қарап шығып, "Сіздің қорқынышты сатылмайтын қолжазбаларыңызды 40 жыл бойы сақтаңыз, жігерлендіретін хабар бар, ал Графтон сізге олар үшін үлкен ақша береді" деп мәлімдеді.