Кіріспе

Питер Брейгельдің үш суреті Бабил мұнарасы Питер Брейгельдің үш суреті бойынша суреттелген. Біріншісі - Брейгель Римде болған кезде жасалған, қазір жоғалған, пил сүйегіне салынған шағын сурет. "Үлкен" және "Кішкентай" деген префикспен ерекшеленетін екі сақталған картиналар Веннадағы Кунстхисторикалық мұражайда және Роттердамдағы Бойманс Ван Бьюнинген мұражайда орналасқан. Екеуі де ағаш панелдерге майлы бояумен салынған. Роттердам суреті Вена суретімен салыстырғанда жартылай үлкен. Жалпы алғанда, олардың құрамы бірдей, бірақ егжей-тегжейлі деңгейде бәрі әртүрлі, мұнараның сәулетінде немесе аспанда және мұнараның айналасындағы ландшафтта. Вена нұсқасында алдыңғы планға топ қойылады, оның басты кейіпкері Нимрод, мұнараны салуды бұйырған деп есептеледі, сол кездегі мәсіхшілер оны менмендіктің және қудалаудың символы ретінде көрді. Брейгель Римге 1552-1553 жылдары келген. Антверпенге оралғанда ол өзінің баспасы Иероним Кок қаладағы басты ескерткіштердің бірнеше ойықтарын жасап, Рим туралы естелігін жаңартты. Рим мен Вавилонның паралелі Брюгельдің замандастары үшін ерекше мәнге ие болды: Рим - бұл мәңгілік қала, оны Цезарь мәңгілікке жалғастыруға ниеттенген, ал оның ыдырауы мен қирауы жер бетіндегі күш-жігердің бекершілігі мен өткіншілігін бейнеледі. Сондай-ақ, мұнара католик шіркеуі (ол кезде барлық ғибадаттар латын тілінде өткізілетін) мен Нидерландыда кеңінен таралып жатқан полиглот протестанттық дін арасындағы діни алауыздықтың символы болды. Бұл тақырып ерекше өзекті болған шығар, өйткені 1566 жылы Антверпенде алты тілдегі әйгілі Полиглот Киелі кітап басылып шықты. Бір қарағанда мұнара тұтас тіректерден тұратын тұрақты тізбектей көрінсе де, мұқият қаралғанда қабаттардың ешқайсысының шынайы горизонтальда жатқандығы анық. Қайта, мұнара жоғары қарай өрлеуші спираль түрінде салынған. Суреттегі жұмысшылар аркаларды көлбеу жерге перпендикуляр тұрғызып, сонда оларды тұрақсыз етеді, ал бірнеше аркалардың құлағанын көруге болады. Таураттың іргетасы мен төменгі қабаттары жоғары қабаттар салынып біткенше аяқталмаған. Брюгельдің замандасы Лукас ван Валькенборх 1560 жылдары және кейінірек өзінің мансабында Брюгельдің суретті көргеннен кейін Бабил мұнарасын суретке түсірді. Бругельдің "Бабыл мұнарасы" туралы оқиғасы (Брюгельдің "Саулдың өзін-өзі өлтіруі" атты суреті сияқты, Брюгельдің Ескі Келісімдегі суретімен) мақтанышқа жазалаудың үлгісі ретінде түсіндірілді, және бұл Бругельдің суреттей беруіне ниеттенгендігі сөзсіз. Сонымен қатар, инженерлер, құрылысшылар мен жұмысшылардың белсенділігі екінші сабақты көрсетеді: адам еңбегінің еш пайдасы жоқ. Нимродтың жойылып кеткен ғимараты Себастьян Бранттың "Ақымақтардың кемесі" атты шығармасында осы мағынаны суреттеуге пайдаланылған. Брейгельдің құрылыс әдістері мен техникасы туралы білімі айтарлықтай және егжей-тегжейлі дұрыс. Бұл іс-әрекетімен танытқан шеберлігі оның өлімінде аяқталмаған соңғы тапсырмасы Брюссель мен Антверпенді байланыстыратын канал қазуды жазған деректі суреттер сериясы болды. Екі мұнара да ішінара тас қапталған, үлкен кірпішпен салынған, бұл Рим сәулетінің типтік әдісі, Колезейде және басқа да үлкен Рим ғимараттарында қолданылған. Мұндай сәнді және формалды сәулет Брюгельдің суреттер мен суреттерге қызығушылығын тудырмайды, бірақ бұл оның көптеген замандастарының әдеттегі тақырыбы болды. Надин Оренштейн оның Римдегі ғимараттардың жалғыз белгілі суреті туралы сөйлескенде, екі мұнарадағы суреттердегі Колизейден алынған мәліметтерді он жыл бұрын сапарында суреттерде жазған болуы керек деп қорытындылады, бірақ бұл түпнұсқалардың оңай қол жетімділігін ескере отырып, бұл қорытындыға келмеді. Брюгельдің осы немесе басқа суреттерінің зерттеулері болып табылатын суреттер сақталмаған. Бұл Брюгельдің дайындық зерттеулерін қолданғандығы туралы мәліметтерге қарамастан. Екі мұнара нұсқасында да, ең алдымен, эскиздерде жасалған болуы мүмкін, егжей-тегжейлі мәліметтер көп. Таулардың жоқтығын қоспағанда, картиналарда әлем пейзажының негізгі ингредиенттері бар, бұл Брюгельдің көптеген ерте пейзаждарында қолданылған композиция түрі. Вена мұнарасы өте тік шағын таудың айналасына салынған, оны сәулет өнерінен ортада, жерге жақын және жоғарыда оң жаққа қарай көруге болады.

Шығу тегі

Вена кескіндемесінде патшаның алдында "Брвегель" деген қолтаңбамен даталанған тас блогы бар. ФЕ. М. ККККК. LXIII" (бұнда Брюгель FE. "Bruegel a fait en" деген сөздің қысқаша нұсқасы, французша "Брюгель суреттеген, [1563]"). Ол Брейгельдің ең жақсы меценаттарының бірі, Антверпен банкирі Николаес Йонгхелинкке арналған, оның 16 суреті бар.

Танымал мәдениетте

Суретші Лотар Остербург "Бабил мұнарасы" әсерінен "Бабил" (20157) атты сериялы туындылар жасаған.