Кіріспе
1937 жылғы Карл Орфтың кантатасы Кармина Бурана - Карл Орфтың 1935 және 1936 жылдары жазған кантатасы. Ол ортағасырлық "Кармина Бурана" жинағынан 24 өлеңге негізделген. Оның толық латынша атауы - Carmina Burana: Cantiones profanae cantoribus et choris cantandae comitantibus instrumentis atque imaginibus magicis ("Бейерн әндері: аспаптармен және сиқырлы бейнелермен бірге ән айту үшін әншілер мен хорлар үшін дүниелік әндер"). Оны алғаш рет 1937 жылы 8 маусымда Франкфурт опера театры орындады. Ол Trionfi музыкалық триптихінің бір бөлігі, оған Catulli Carmina және Trionfo di Afrodite кіреді. Әннің бірінші және соңғы бөлімдері "Fortuna Imperatrix Mundi" ("Бақыт, Әлемнің Императрицасы") деп аталады және "О Фортуна" деген сөзбен басталады. Бұл шығарманың қолжазбасы Баварияның мемлекеттік кітапханасында сақталған.
Carmina Burana is a cantata composed in 1935 and 1936 by Carl Orff, based on 24 poems from the medieval collection Carmina Burana. Its full Latin title is Carmina Burana: Cantiones profanae cantoribus et choris cantandae comitantibus instrumentis atque imaginibus magicis ("Songs of Beuern: Secular songs for singers and choruses to be sung together with instruments and magical images"). It was first performed by the Oper Frankfurt on 8 June 1937. It is part of Trionfi, a musical triptych that also includes Catulli Carmina and Trionfo di Afrodite. The first and last sections of the piece are called "Fortuna Imperatrix Mundi" ("Fortune, Empress of the World") and start with "O Fortuna". The autograph manuscript of the work is preserved in the Bavarian State Library, and was issued as facsimile edition by Schott Music.
Мәтін
1934 жылы Орф Иоганн Андреас Шмеллердің 1847 жылғы "Кармина Бурана" басылымын тапты, түпнұсқа мәтіні негізінен 11 немесе 12 ғасырдан, оның ішінде 13-ғасырдан қалған. Ол жас заң студенті және латын және грек тілдерін жақсы көретін адам еді. Ол Орфқа 24 өлеңді іріктеуде және ұйымдастыруда көмек көрсетті. Бұл кітаптарда XIII ғасырда да, XXI ғасырда да кеңінен тараған тақырыптар қамтылған: байлық пен байлықтың өзгермелілігі, өмірдің қысқа мерзімділігі, көктемнің қайтып келуінің қуанышы, ішімдік ішудің, тамақ жеудің, құмар ойындар мен құмарлықтың қызығы мен қаупі.
Сайыс өткізу
Орф "Theatrum Mundi" деп аталатын драмалық концепцияға қол қойды, онда музыка, қозғалыс және сөйлеу ажырамас. Бэбкок былай деп жазады: "Орфтың көркемдік формуласы музыканы шектеді, өйткені әр музыкалық сәт сахнадағы іс-әрекетпен байланысты болуы керек еді. Бұл жерде "Кармана Бурананың" қазіргі заманғы орындалуы Орфтың ниетінен төмен". Орф Кармина Бурананы "сценикалық кантата" деп атады, бұл шығарманы би, хореография, визуалды дизайн және басқа да сахналық іс-әрекеттермен сахналауға ниетті; бұл шығарма қазір әдетте концерт залдарында кантата ретінде орындалады. Джон Батлер хореографтардың алғашқысы болды. Оның "Кармина Бурана" операсының премьерасы Нью-Йорк опера театрында 1959 жылы 24 қыркүйекте болды. Содан бері оны көптеген компаниялар орындады, соның ішінде Элвин Эйлидің американдық би театры, Балет Вест және Ричмонд балеті және қазір каноникалық заманауи балет туындысы болып саналады. Кармина Бурананың биленген нұсқасын Лойс Хоултон 1978 жылы Миннесота би театры үшін хореографиялық жасады. Орфтың 80 жасқа толуына орай, Жан Пьер Поннелль режиссерлік еткен фильм түсірілді. Ол неміс телеарнасы ZDF үшін түсірілді. Кент Стоуэлл Сиэтлдегі Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы балетке арналған жұмысты хореографиялық жасады. Ол 1993 жылы 5 қазанда премьерасы болды, сахналық дизайнын Минг Чо Ли жасаған. Кармина Бурана Жапон актрисасы, танымал әйелдер тобы Такарадзука Ревуның бұрынғы жұлдызы Мао Дайчи мен Жапондық мәнерлеп сырғанаушы, екі дүркін Олимпиада чемпионы Юзуру Ханью арасындағы ынтымақтастық бағдарламасында қолданылды. Бұл бағдарлама 2011 жылы Тохоку жер сілкінісі мен цунамиге байланысты өткізілетін жыл сайынғы "Юдзуру Ханью Нотте Стеллата" атты мұз шоуының бір бөлігі болды. Хореографияның бірінші жартысын, Ханю жалғыз жүзіп жүрген жерін, канадалық мұз бишісі және хореограф Шэ Линн Борн, ал екінші бөлігін, Ханю Дайчи ойнаған "тағдыр құдайына" қарсы күрескен жерін, жапондық музыкалық театр хореографы Рино Масаки хореографиялық жасады. Ханю сахна арқылы "біздің бақылауымыздан тыс апаттардың ауырлығын сезінсек те, біз оларды қабылдап, алға жылжуымыз керек" деген мықты хабарды жеткізгісі келді.
Музыкалық стиль
Орфтың стилі сөздің тікелейлігі мен қол жетімділігіне деген ықыласын көрсетеді. Кармина Буранада классикалық мағынадағы даму аз немесе мүлдем жоқ, ал полифония да айқын түрде жоқ. Кармина Бурана ашық гармониялық күрделіліктен аулақ, бұл көптеген музыканттар мен сыншылар атап өткен факт, мысалы, Нью-Йорк Таймс газетінің Энн Пауэрс. Орфтың мелодиясына Уильям Бёрд пен Клаудио Монтеверди сияқты кеш Ренессанс пен ерте барокко үлгілері әсер етті. Бұл кең таралған қате түсінік, бұл Orff негізін мелодиялар Carmina Burana неуметических мелодиялар; көп лирика Burana Кодекспен жақсартылған neumes, бұл мелодиялардың ешқайсысы дешифровкалау кезінде Orff композиция, және ешқайсысы қызмет еткен Orff мелодикалық үлгі ретінде. Оның жарқыраған оркестрлеуі Стравинскийге деген құрметін көрсетеді. Орфтың музыкасы Стравинскийдің "Некелер" атты ертедегі шығармасын еске түсіреді. Ритм, Орф үшін де, Стравинский үшін де, көбінесе негізгі музыкалық элемент болып табылады. Жалпы алғанда, Carmina Burana ырғақты түрде қарапайым және қарапайым болып көрінеді, бірақ метр бір метренің екінші метрені еркін өзгертеді. Бір бөлімдегі ырғақты доға тұтастай алғанда, бес мөлшерден кейін жеті мөлшерден бір мөлшерге дейін, төрт мөлшерге дейін және т.б. жиі олардың арасында кезеура белгісі болады. Кейбір соло ариялар әншілер үшін батыл қиындықтар туғызады: жалғыз соло тенор ариясы, Olim lacus colueram, кейде кейіпкердің (бұл жағдайда, пісіру қарлығашы) азаптарын көрсету үшін, қалың фальцетте толықтай әнделеді. Баритон ариялар көбінесе баритон репертуарында кездеспейтін жоғары ноталарды талап етеді, ал баритон ариясының Dies nox et omnia бөліктері көбінесе фальцетте айтылады, бұл баритон репертуарында сирек кездесетін жағдай. Сондай-ақ, ерекше жоғары ноталарды талап ететін Dulcissime соло сопрано ариясы да бар. Орф бұл арияны лирикалық сопраноға арнады, колоратураға емес, музыкалық шиеленістердің айқын көрінуі үшін.
Қабылдау
Кармина Бурана алғаш рет 1937 жылы 8 маусымда опера операсы Франкфурт опера театрында дирижермен де (18921967) сахналанды. Премьерадан кейін көп ұзамай Орф өзінің баспасына: "Менің осы уақытқа дейін жазған және сіз, өкінішке орай, басып шығарған барлық нәрселерім жойылуы мүмкін. "Кармина Бурана" менің жинақтаған шығармаларымның бастамасы болды". Бірінші американдық қойылым 1954 жылы 10 қаңтарда Сан-Франциско университетінің Оперна театрында болды. Кейбір қойылымдар Германияның басқа жерлерінде қайталанды. Нацистік режим алғашқыда кейбір өлеңдердің эротикалық реңктерінен қорықты, бірақ ақырында бұл шығарманы қабылдады. Ол сол кездегі Германияда жазылған ең танымал музыкалық шығармаға айналды. Соғыстан кейін шығарманың танымалдылығы арта түсті, ал 1960 жылдары Кармина Бурана халықаралық классикалық репертуардың бөлігі ретінде қалыптасты. Бұл шығарма Classic 100 Ten Years On байқауында 62-ші орынды иеленді, Classic 100 Voice-тің алғашқы ондығына кірді және 2020 Classic FM Hall of Fame-нің 144-ші орындарында тұр. Алекс Росс "музыканың өзі танымал болып, танымал болып қала беруімен ешқандай күнә жасамайды. "Кармина Бурана" жүздеген фильмдерде және теледидар жарнамаларында көрініс тапқаны оның ешқандай шайтандық хабардың жоқ екеніне дәлел, тіпті, ешқандай хабардың жоқ екеніне дәлел болып табылады".
Кейінгі шаралар
Жұмыстың танымалдылығы әртүрлі орындаушылар үшін көптеген қосымша баптаулар жасауды қамтамасыз етті. 1956 жылы Орфтың шәкірті Вильгельм Киллмайер солошылар, SATB аралас хор, балалар хоры, екі фортепиано және алты соққы аспаптары (тимпан + 5) үшін қысқартылған нұсқасын жасады және оны Орф бекітті. Музыкальдық топта үш тенор, баритон және екі бас үшін қысқа сололар бар. Бұл нұсқада шағын ансамбльдер шығарманы орындауға мүмкіндік алады. Джон Кранстың концерттік оркестрінің транскрипциясы 1968 жылы жарық көрді. Шаңғы ансамбліне арналған аранжировканы ca (1921 жылы туған) дайындады, ол шаңғы оркестрлеріне жұмысты орындауға мүмкіндік беруді және жоғары сапалы хор одағы мен шаңғы оркестрі бар, бірақ симфониялық оркестр жоқ қалаларда өнер көрсетуді жеңілдетуді қалаған. Бұл аранжировканың орындалуы Юджин Корпоронның басшылығымен Солтүстік Техас желдеткіш симфониясымен жазылды. Бұл жазбаны жазуда Мас Кильс оригинал хорын, перкуссия мен фортепианоны сақтап қалды. Кармина Бурана Грецияда Андреас Папандреудің 1974 жылғы заңнамалық сайлаудан 1993 жылғы заңнамалық сайлауға дейінгі сайлау баяндамаларының басында және соңында қолданылуы арқылы танымал болды.