Кіріспе

Лимонад шырыны, лимонад жидегі немесе лимонад жидегі деп те аталатын Rhus integrifolia бұтасының түрі - бұтадан кіші ағашты құрайды. Ол Трансверс және Пенинсулярлік тау жоталарында және Оңтүстік Калифорнияның Оңтүстік жағалауы аймақтарында өседі. Бұл Санта-Барбара округі мен Норманд аралдарынан Сан-Диего округіне дейін және Бая-Калифорнияның солтүстік-орталық Тынық мұхит жағалауына және оның Седрос аралы сияқты оффшорлық аралдарына дейін созылады. Ол биіктікте, кең өсіп тұрған формада және шапарраль өсімдіктер қауымдастығының мүшесі, көбінесе каньондарда және Rhus integrifolia-ның биіктіктерінен төменгі солтүстікке қарай жатқан беткейлерде кездеседі.

Сипаттама

Rhus integrifolia жапырақтары қарапайым (көптеген түрлері үш жапырақты тұқымда ерекше), кезектесіп, мәңгі жасыл және былғары, қызғылт бұтақтарда ені екіден төрт сантиметрге дейін; жапырақтың ұзындығы бестен жеті сантиметрге дейін. Жапырақтары тісті, үстіңгі жағы - шымшықтай, төменгі жағы - ақшыл түсті. Ақпаннан мамырға дейін гүлдері кішкентай, бір-біріне жақын орналасқан, екі жынысты немесе пішінді болуы мүмкін. Бұл иіс шығатын гүлдер радиалды симметриялы, бес жасыл сепальді, бес ақтан қызғылт қызғылт түсті жапырақшалы және бес тұқымдық гүлдер. Кішкентай гүлдерінің ені 6 миллиметр. Жұмыртқалық жоғары және әдетте бір жұмыртқадан тұрады; гәрі пистиллдік гүлдерде тұқымшалар кішкентай және тұқымсыз. Rhus integrifolia тұқымдасының піскен жемісі жабысқақ, қызғылт түсті, түкпен қапталған, диаметрі шамамен жеті-он миллиметр. Эллипстік жемісі сабақтарының ұшында тығыз шоғырлар болады. Жас өсімдіктерде қызғылт түсті тегіс қабық пайда болады, ал толысқанда олар жарылып, тіпті қабыршақты, сұрғылт қабықпен, оның астында тегіс қызыл қабық пайда болады. Қалқандары қатты және иілгіш, ал қызғылт түстес бұтақшаларының ұштары ұсақ және тік. Өсімдіктің түбінен көбінесе көп бұтақты тармақталған құрылым пайда болады. Ересекті өсімдік үлкен және қалың болады.

Экология

Лимонадты жидек өсімдігі Оңтүстік Калифорния мен Баха Калифорнияның солтүстік жағалауындағы солтүстік және шығысқа қараған беткейлер мен каньондық едендерде кездеседі; алайда, бір колония тіпті солтүстікке қарай Санта-Круз округіне дейін байқалды. Лимонад жидегі шапарральды және жағалаудағы сальвия шөптесін қауымдастықтарда кездеседі. Бұл өсімдік жақсы сусатылған топырақта өсіп, ыстық пен желге төзімді. Бұл өсімдік құмды және орташа балшықты топыраққа төзімді, тіпті қоректік заттар жетіспейтін топырақта да өседі. Бұл өсімдік кішкене қышқылдан кішкене сілтілі топыраққа дейін төзімді, солтүстікке және шығысқа қарай қарайтын беткейлерде көлеңкелі, ылғалды жағдайлар кең таралған. Көбейту тұқым немесе тамырша арқылы жүргізіледі. Құстар түрлерінің жемісі жемістерді жақсы көреді және олар ірі таратылым ретінде әрекет етеді. Лимонад жидегі суыққа төзімді емес, бірақ олардың аумағы бір-бірімен жапсарласқан Калифорния мен Мексиканың етегінде суыққа төзімді Rhus ovata (шуар бұтасы) гибридтейді.

Қолданылуы

Бұл тұқымға жататын көптеген өсімдіктер улы болып саналады, дегенмен кейбір есептерде бұл түрдің жидектерін лимонад дәмді сусындар жасауға қолдануға болатыны айтылған (осыдан оның жалпы атауы). Аллергиялық реакциялар кейбір тұқымдардың шырынымен терімен байланыста болғаннан да пайда болуы мүмкін. Лимонадты жидектің жапырақтарында танин көп. Бұл түр әрқашан жасыл болса да, күзде жапырақтар құлайды, бұл кезде құлаған жапырақтарды қоңыр бояу немесе мортент ретінде қолдануға болады. Лимонад жидегінің тұқымынан май алуға болады; сонымен қатар, бұл май тұрақтай қалдырылған кезде сұйықтық консистенциясына ие болады. Мұнайдан шамдар жасалып, олар қатты иіскейді, бірақ жарық береді. Ежелгі өсімдіктердің ағашы тығыз және қатты, сондықтан отынға арналған отқа өте бағалы.

Өсіру

Rhus integrifolia сонымен қатар ландшафт бұтасы ретінде де қолданылуы мүмкін және қоршау мен эспалиерге жарамды. Өсімдік мұздауға бейім, бірақ көбінесе өсімдік қысқы суықтан өлгеннен кейін жазға дейін қайта өседі. Өсу әдеті баяу немесе орташа және бау-бақша өсімдігі ретінде бұл түр елендерге өте төзімді, құстарға нектар және жеміс, көбелектерге нектар береді. Оның мәдени талаптары табиғи ортаны едәуір сумен және аз жазғы сумен көшіреді.