Глен өзені: Линкольншир және Ратленд ағысының тарихы мен этимологиясы

Кіріспе

Глен – Англияның Линкольншир және Ратланд округтеріндегі өзен. Өзеннің қысқа бөлігі Эссендинге жақын Ратланд округінен өтеді. Өзеннің атауы бритондық кельт тілінен шыққан болуы мүмкін, бірақ ерте ағылшын тілімен де байланысы бар.

Атау беру

Ежелгі британиялықтардың тілінде, бүгінге дейін валлий, корнуолли және бретон тілдері ретінде сақталған, көршілес өзендер Глен мен Велландқа қарама-қарсы есімдер берілген секілді. Велланд Нортгемптон құмдарының астындағы аймақтан бастау алады, олар көптеген жерлерде темір оксидімен байланысып темір кенін құрайды. Рим дәуірінде құмдар оңай өңделіп егістікке айналдырылса, темір кені балқыту үшін қазылып алынды. Екі жағдайда да жер эрозияға ұшырады, нәтижесінде өзен арқылы Фендерге шөгінді тасылды. Қазіргі валли тілінде "гваэлод" (соңғы прото-британ тілінен *Woelǫd) сөзі "түбін" білдіреді, ал оның көпше түрі "гваэлодион" – "шөгінді" деген мағынаны береді. "Велланд" атауының ортағасырлық түрлерінің бірі – "Веллод"; демек, өзеннің аты оның сазды табиғатына байланысты қойылған болуы мүмкін. Керісінше, Глен өзені саз және әктас тастардан бастау алады. Сазды топырақтар орманды қалпында сақталып, әктас аймақтары жайылымдық жерлерді қамтамасыз етті. Осының салдарынан Глен өзені көп шөгінді тасымалдамады. Қазіргі валли тілінде "таза" деген сөз – "glân". Макси және Тёрлби маңындағы Фендерге екі өзеннің тасыған шөгінді мөлшерінің салыстырмалы айырмасы осы пікірді қолдайды.

Курс

Өзеннің екі бастауы бар, екеуі де округтің батысындағы юралық тау жыныстарының төменгі жотасында орналасқан. Шығыс Глен Ропсли мен Хамби маңында, 91 метрлік контурға жақын жерде бірнеше шағын арналар түрінде пайда болады. Ол оңтүстікке қарай ағып, Инголдсбидің шығысынан және Булбидің батысынан өтіп, Эденхэмге жетеді. Шығыс Глен кейде Эдем өзені деп аталады, бұл атау Эденхэм ауданынан өтуіне байланысты пайда болған. Ол Тофт арқылы оңтүстікке қарай жалғасады, онда 1800 жылдардың басында салынған II санаттағы көпір орналасқан. Манторпта 1813 жылы салынған, бір эллипстік аркасы бар тағы бір санатталған көпір бар, содан кейін шығысқа бұрылып, Линкольнширдегі Уилсторпта Батыс Гленмен қосылады. Батыс Гленнің де бірнеше бастаулары бар, олар Олд Сомерби мен Бутби Пагналдағы 101 метрлік контурға жақын жерде орналасқан. Ол Шығыс Гленге шамамен параллель ағып, Битчфилд, Бертон ле Когглс, Корби Глен және Критон арқылы өтіп, Эссендинге жетеді, онда ол шығысқа қарай Грейтфордқа қарай бұрылады. Ауылда 1700 жылдардың соңында салынған екі аркалы тас көпір өзен үстінен Черч-Лейнге өтеді. Батыс Глен өзенінің суының көп бөлігі енді Шығыс Гленмен қосылмайды, өйткені ол қазір Грейтфорд кесігімен Велланд өзеніне Market Deeping-тен жоғары қосылады. Бұл қайта бағыттауды Велланд және Дипингс дренаждық кеңесінің бас инженері Э.Г. Тавернер екінші дүниежүзілік соғыстың соңында жоспарлаған, және ол Коронация каналын қазуды, Велландты Сполдингтің оңтүстік-шығыс жиегінен аудару үшін су тасқынынан қорғау арнасын, сондай-ақ Фулни шлюзін салуды қамтитын үлкен жобаның бір бөлігі болды, ол Велландтың жоғарғы бөлігіне құятын судың келуін тоқтатуға арналған. Жобаның жалпы құны 723 000 фунт стерлинг болды, ал 1953 жылы аяқталған Коронация каналы сол жылы Елизавета II патшайымның тәж киюінің құрметіне аталды. Шығыс және Батыс өзендері қосылған кезде олар контурдан 11 метрден ғана жоғары орналасқан, және Кейт көпірінің бөгеті, онда A15 тас жолы өтеді. Бұл 18 ғасырдың соңында салынған бір аркалы көпірден өтеді, оның батыс жағындағы кілт тасына әйел басы бейнеленген, бұл көпірдің аты осы Кейттен шыққан деп есептеледі. Көпірлерден кейін өзен Fens аймағындағы жоғары деңгейлі тасымалдаушыға айналады, екі жағынан да жағалаулармен қоршалған және жартылай түзетілген, арнаның екі жағында да сіңуді жинау үшін қарсы ағындар бар, өйткені су деңгейі қоршаған жерлерден жоғары. Тунг-Эндте Борн-Эу сулары қосылады. Бұл жерден төменгі өзен соңғы 19 км-ге кеме жүзуге жарамды, және бір кезде Борн-Эумен кеме жүзуге болатын байланыс болған, бірақ Тунг-Энд сорғы станциясы енді екі өзеннің арасында орналасқан, бұл жердің батысқа қарай суға түсуіне көмектеседі. Уир Дайк су ағызуы Борн-Эудың солтүстік жағалауымен және одан кейін Гленнің батыс жағалауымен өтеді, Гутрам Гоут маңында Оңтүстік қырық фут су ағызуына қосылады. Тунг-Эндтің екі жағында да біршама қашықтыққа қарсы дренаж арнасы шығысқа қарай едәуір қашықтыққа созылады. Томас Грин Глейннің Глен екендігін дәлелдейді, ол Линнуистің, төрт кезекті шайқас болған ауданның сәйкестендіруіне негізделген, ол Линдсей болған, бірақ ол басқа жерлер, соның ішінде Глен өзені, мысалы, Нортумберленд ұсынылғанын мойындайды. Бұл әуе суреті Гутрамдағы Глен өзенін көрсетеді, ол Твенти мен Вест Пинчбек арасында орналасқан. Оңтүстікке қарай, Фен арқылы өтетін римдік жол жасырын жатыр, Бастон Фен мен Пинчбек Коммонға көмілген. Артурдың заманында, шамамен 500 жылы, Гленнің солтүстікке қарай ағатын бөлігі Гутрамның солтүстік-шығысында орналасқан Пинчбек Солтүстік Фендегі тасқындық жазықтарға кірді. Гутрамның шығысындағы өзеннің сызығы теңіз жағалауы ретінде пайда болған көрінеді, бірақ шөгінділер мен қоршаулар теңізге жетуді тоқтатқан кезде, өзен жағалау бойымен алып кетіп, теңіз жағалауы өзен жағалауларының біріне айналды. А151 жолының Гленнің "теңізге қарай" жағындағы бөлігі 1822 жылға дейін салынбаған. 500 жылға жуық, ағылшын қоныстарының таралуы осы Рим жолының екінші шетіндегі Бастонға, осы фейннің құрлық жағында жетті, бірақ Патша көшесінің бойындағы Урнс фермасының зиратында жерлеу кенеттен тоқтады. Көршілес Уэлландпен салыстырғанда, Гленнің тарихы туралы деректер аз. 1662 жылы Дугдейл өзінің "Фенс пен батпақты суға түсіру және суды құрғату тарихы" атты кітабын жазды, ол 1657 жылы мамыр айында Фенске саяхат кезінде жасаған жеке байқауларына негізделген, және Фен кеңсесінің құжаттарының көп бөлігі 1666 жылы Лондонның Ұлы өртінде жойылды, ол оны көрген өзендердің ең кішісі деп санады және ол "өзінің суын алып кетуге және Бурннан төмен ағатын суды екі қорғаныс жағасы арасында ұстап тұруға басқа пайдасы жоқ" деп жазды. Оның жазған оқиғасына дейін өзеннің төменгі жағасы бұғатталған болатын. Борнға баратын жол жабылғаннан кейін өзенде сауда азайды, бірақ 1920 жылдарға дейін шамамен 2 км-ге жуық қысқа бөлік баржалармен пайдаланылды. Қазіргі кеме жүзу шегі Тунг-Эндте орналасқан, бірақ Кейт көпіріне дейін 15 тонналық кемелер жүргенін көрсететін дәлелдер бар, онда Линкольн мен Питерборо арасындағы жол өзеннен өтеді, және Грейтфорд Холлда тоқтау орындарының қалдықтары бар, бірақ Кейт көпірі қайта салынғаннан кейін онда кеме жүру тоқтаған болуы керек. Қазіргі шлюз 1856 жылғы Дипинг Фен дренаждық заңының сенімділерімен салынған. Бірінші тас лорд Кестевен 17 ақпан 1879 жылы қаланған, ал шлюз 1879 жылдың қараша айында 15 000 фунт стерлингтік жалпы құнмен ашылды.

The river has two sources, both in the low ridge of Jurassic rocks in the west of the county. The East Glen rises as a number of small streams near to Ropsley and Humby, close to the 300 feet (91 m) contour. It flows in a southerly direction, passing to the east of Ingoldsby and to the west of Bulby, to arrive at Edenham. The East Glen is sometimes called the River Eden, derived as a back formation from its passing through the parish of Edenham. It continues south through Toft, where a Grade II listed bridge built in the early 1800s crosses, and Manthorpe, where there is another listed bridge with a single elliptical arch built in 1813, before turning east to join the West Glen at Wilsthorpe, Lincolnshire. The West Glen also has a number of sources, near to the 330 feet (101 m) contour at Old Somerby and Boothby Pagnall. It flows more or less parallel to the East Glen, passing through Bitchfield, Burton le Coggles, Corby Glen and Creeton to reach Essendine, where it turns east towards Greatford. In the village, a two arched stone bridge built in the late 1700s carries Church Lane over the river. Most of the water from the West Glen river no longer joins that from the East Glen, as it now flows along the Greatford Cut to join the River Welland upstream of Market Deeping. The re routing was devised by E. G. Taverner, the chief engineer for the Welland and Deepings Drainage Board, towards the end of the Second World War, and was part of a much larger project which involved the digging of the Coronation Channel, a flood relief channel to divert the Welland around the south eastern edge of Spalding, and the construction of Fulney lock, to exclude tidal water from the upper Welland. The whole scheme cost £723,000, and the Coronation Channel, which was completed in 1953, was named to commemorate the crowning of Queen Elizabeth II in the same year. By the time the East and West rivers join, they are only just above the 35 feet (11 m) contour. and Kate's Bridge weir, where a modern bridge carries the A15 road over it. This bypasses a single arched bridge built in the late 1700s, which has a female head carved on the keystone of the western face, presumed to be the Kate after whom the bridge is named. Beyond the bridges, the river becomes a typical Fens high level carrier, embanked on both sides and partially straightened, with counter drains on both sides of the channel, to collect seepage through the banks, as the normal water levels are higher than the surrounding land. At Tongue End the waters of the Bourne Eau join. The river below here is navigable for its last 11.5 mile (19 km), and there was once a navigable connection to the Bourne Eau, but the Tongue End pumping station now sits between the two rivers, to aid drainage of the land to the west. The Weir Dyke drain runs along the north bank of the Bourne Eau and then the west bank of the Glen, to join the South Forty Foot Drain near Guthram Gowt. For some distance either side of Tongue End, the Counter Drain runs a considerable distance to the east of the channel, Thomas Green presents a case for the Glein being the Glen, based on the identification of Linnuis, the district for four subsequent battles, being Lindsey, although he acknowledges that other locations, including the River Glen, Northumberland for example, have been suggested. This aerial photo shows the River Glen at Guthram, halfway between Twenty and West Pinchbeck. To the south, the Roman road across the fen lies hidden, buried in Baston Fen and Pinchbeck Common. In Arthur's time, around the year 500, the north flowing section of the Glen entered tidal flats lying in Pinchbeck North Fen, to the north east of Guthram. The line of the river to the east of Guthram appears to have originated as a sea bank but when sedimentation and fen enclosure caused the sea no longer to reach it, the river was led away along the bank so that the sea bank became one of river's banks instead. The section of the A151 road on the 'seaward' side of the Glen was not built until 1822. Close to the year 500, the spread of Anglian settlement had recently reached Baston, at the other end of this Roman road, on the landward side of this fen but burial at the Urns Farm cemetery alongside King Street then stopped abruptly. Compared to its neighbour, the Welland, there are few records of the history of the Glen. Dugdale, writing his book The History of Imbanking and Drayning of divers Fenns and Marshes in 1662, which was based on personal observations he made during a trip to the Fens in May 1657, and the records of the Fens Office, most of which were destroyed in the Great Fire of London in 1666, thought it was the least of the rivers he had seen, and recorded that it "serveth almost to none other use, but to carry away so much of its own water, with the rill descending from Burne, as can be kept between two defensible banks." The embanking of the lower river had thus already been done by the time of his account. Once the route to Bourne was closed off, there was little trade on the river, although a short section of about 1 mile (2 km) was used by barges until the 1920s. Although the present head of navigation is at Tongue End, there is evidence that lighters capable of carrying 15 tons used to navigate to Kate's Bridge, where the Lincoln to Peterborough turnpike road crossed the river, and there are the remains of moorings at Greatford Hall, although navigation to there must have ceased after Kate's Bridge was rebuilt. The present sluice was erected by the Trustees of the Deeping Fen Drainage Act, 1856. The first stone was laid by Lord Kesteven on 17th February 1879 and the sluice opened in November 1879 at a total cost of £15,000.

Даму

Қоршаған орта агенттігі – өзенге жауапты кеме жүзу органы. Олар оны пайдалануға лицензия береді және қажет болған жағдайда Surfleet шлюзін іске қосады. Өзеннің Тунг-Эндке дейінгі 19 км бөлігі кеме жүзуге қолайлы, бірақ Пинчбек Барс үстіндегі жоғары ағысы негізінен кішкентай қайықтарға арналған, себебі 9 метрден ұзын қайықты бұруға мүмкіндік беретін жерлер жоқ. Дегенмен, өзеннің бастауынан Гутрам Гоутқа дейінгі 14 км (8,9 миль) бөлігі жоспарланып отырған Фенс су жолдарының байланысының бір бөлігін құрайды, ол Уитэм өзенін Оңтүстік Қырық Фут Арығы, Глен өзені, Велланд өзені және Питерборо маңындағы жаңартылған арықтар арқылы Нене өзенімен байланыстырмақ. Жобаның бірінші кезеңі – Оңтүстік Қырық Фут Арығын Бостон қаласындағы Хэйвенмен жаңа шлюз арқылы қосу – 2008 жылдың желтоқсанына дейін аяқталды және 2009 жылдың 20 наурызында ресми түрде ашылды. Жобаның екінші кезеңінің құрылысы, Оңтүстік Қырық Фут Арығын Донингтоннан Гутрам Гоутқа дейін кеме жүзуге қолайлы ету және Глен өзенімен байланыс орнатуды қамтиды, экономикалық жағдайдың өзгеруі мен жұмыстың күрделілігіне байланысты кешіктірілді.

Су сапасы

Қоршаған орта агенттігі Англиядағы өзен жүйелерінің су сапасын өлшейді. Әрқайсысына жалпы экологиялық жағдай беріледі, ол бес деңгейдің бірі болуы мүмкін: жоғары, жақсы, орташа, нашар және өте нашар. Мұны анықтау үшін бірнеше компоненттер қолданылады, соның ішінде омыртқасыздардың, гүлді өсімдіктердің және балықтардың саны мен түрлеріне қарайтын биологиялық жағдай. Химиялық жағдай, әртүрлі химиялық заттардың концентрациясын белгілі қауіпсіз концентрациямен салыстыратын, жақсы немесе сәтсіз деп бағаланады. Глен өзені жүйесінің су сапасы 2019 жылы төмендегідей болды.

Бөлім | Экологиялық жағдай | Химиялық жағдай | Ұзындығы | Су алабы
------- | -------- | -------- | -------- | --------
14.0 миля (23 км) | | | 28.55 шаршы миля (74 км²) |
6.9 миля (11 км) | | | 9.38 шаршы миля (24 км²) |
18.8 миля (30 км) | | | 32.56 шаршы миля (84 км²) |
2.1 миля (3 км) | | | 8.82 шаршы миля (23 км²) |
17.9 миля (29 км) | | | 41.25 шаршы миля (107 км²) |
16.7 миля (27 км) | | | 22.02 шаршы миля (57 км²) |
Жасанды | | | |

Сапасы жақсыдан төмен болу себептері – өзеннің көп бөлігін қамтитын канализациялық төгінділер, арналардың физикалық өзгертілуі, жер асты суларын алу, сондай-ақ өзен жүйесіне жақын орналасқан ауыл шаруашылығы және ауылдық жерлердің тиімсіз басқарылуы. Ұлыбританиядағы көптеген өзендер сияқты, Глен өзенінің химиялық жағдайы 2019 жылы полибромдалған дифенил эфирлері (PBDE), перфтор-октана сульфонаты (PFOS) және сынап қоспаларының анықталуына байланысты жақсыдан сәтсізке өзгерді, бұл заттар бұрын бағалауға енгізілмеген.