Теобальд Бек: Кентербери архиепископының өмірі мен қызметі

Кіріспе

12 ғасырдағы Кентербери абысы және архиепискобы, Теобальд Бек (шамамен 1090 – 18 сәуір 1161) – 1139 жылдан 1161 жылға дейін Кентербери архиепискобы болған норман. Оның нақты туған күні белгісіз. 11 ғасырдың соңында немесе 12 ғасырдың басында Теобальд Бек аббаттығында монах болып, 1137 жылы абат лауазымына көтерілді. 1138 жылы Англия королі Стивен оны Кентербери архиепискобы етіп тағайындады. Теобальдтың қызмет мерзімінде Кентерберидің Уэльс шіркеулеріне басымдық ету туралы таласы Папа Евгений III-тің 1148 жылы Кентерберидің пайдасына шешім қабылдауымен аяқталды. Теобальд өкіметіне бағынышты епископ Генрих Блуа, Винчестер епискобы және король Стивеннің кіші інісі қарсылық көрсетті, ал король Стивенмен арақатынасы шиеленісті болды. Бірде Стивен оған паптық кеңеске қатысуын тиым салған, бірақ Теобальд корольге бағынбады, нәтижесінде оның мүлкі тәркіленіп, уақытша жер аударылды. Теобальдтың собор қызметкерлерімен және архиепископтығындағы монастырьлармен қарым-қатынасы да қиын болды. Стивеннің билігіндегі тәртіпсіздік кезінде Теобальд корольді бейбітшілікке мәжбүрлеу үшін Стивеннің ұлы және мұрагері Евстафийді шіркеуге бекітуден бас тартты. 1153 жылы Евстафий қайтыс болғаннан кейін Стивен өзінің қарсыласы Анжу Генриін мұрагер деп мойындады, ал кейін Теобальд Стивеннің өлімінен кейін корольдік регенті болып тағайындалды. Ұзақ аурудан кейін Теобальд 1161 жылы қайтыс болды, содан кейін оны қасиетті деп жариялауға жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды. Теобальд өзінен кейін келген Томас Беккеттің қамқоршысы болды, сондай-ақ болашақ епископтар мен архиепископтардың көптеген түрлі қызметкерлері оның хатшысы болып жұмыс істеді. Архиепископтығы кезінде Теобальд өзінің епархиясының, яғни епископтығының құқықтарын кеңейтті. Оның замандастары және кейінгі тарихшылар оның мінез-құлқы туралы екіге бөлінді, және ол көбінесе оның мұрагерінің даңқына байланысты тарихи жазбаларда көрінбей қалды.

Отбасы және шыққан тегі

Теобальдтың отбасы Ризль өзенінің аңғарындағы Ле-Бек-Хеллуинге жақын Тьервиль аймағынан шыққан. Қазіргі заманғы тарихшы Франк Барлоу Теобальдтың мұрагері, архиепископ Томас Беккеттің алыс туысы болуы мүмкін деп болжайды, себебі Беккеттің отбасы да Нормандияның осы бөлігінен тегін алады. Теобальдтың нақты туған күні белгісіз; оның жасына қатысты жалғыз мезгіл – 1161 жылы қайтыс болғанда замандастары оны қарт адам деп санаған, бұл бір заманауи тарихшыға шамамен 1090 жылы туған деген болжам жасауға негіз береді. Оның әкесі, әлдеқанда рыцарь болған, бірақ оның есімін атайтын замандас деректері жоқ. Оның інісі Уолтер де дін қызметкері болып, кейін епископ болды. Теобальд 11 ғасырдың соңында немесе 12 ғасырдың басында Нормандиядағы Бек аббаттығына бенедиктин монахы ретінде келді, Босоның 1136 жылғы маусымдағы қайтысынан кейін. Бек монахтары оны Руан архиепископы Хью де Бовеске кеңеспей, бір ауыздан жаңа аббат етіп сайлады, ол нәтижені жоюмен қорқытты. Евр епископы Ауден және Йорк архиепископы Турстанның ағасы Хьюға араласып, сайлауды бекітуге көндірді. Бірақ, Хью Теобальдтан бағынуға жазбаша міндеттеме талап еткенде тағы бір мәселе туды, бірақ Теобальд оны беруден бас тартты;

Теобальдтың аббаттық қызметінен ешқандай құжат сақталған жоқ, сондай-ақ оның қызмет кезеңіндегі монастырь басқаруы туралы да ешқандай ақпарат жоқ, тек ол аббат болған кезде 47 монах Бекке қабылданды. Теобальд аббаттығы кезінде Англиядағы монастырь жерлерін қадағалау үшін, кем дегенде бір рет Англияға аббаттығының ісімен сапар шекті, бұл сапар 1138 жылы Кентербери архиепископы болып сайлануға аз уақыт бұрын болды.

Кентербериге тағайындалу

1138 жылы король Стефан Англия тағына ие болуға көмектескен Винчестер епискобы Генрихтің орнына Кентербери архиепископтығының бос қалған орнын толтыру үшін Теобальдты таңдады. Стефан Генрих архиепископ болғанда тым күшті болып, корольді бақылауға тырысады деп қорқыды. Сайлау 24 желтоқсанда өтті; Стефан папаның легаты Альберик Остийскиймен және барондар мен епископтардың шағын тобымен бірге болды, ал Генрих диакондардың тағайындалуын қадағалап жатқандықтан қатыспады. Көптеген тарихшылар Стефан Генрихтің қатыспауын қамтамасыз ету үшін сайлау уақытын жоспарлап ұйымдастырды деп санайды. Генрих Теобальдтың сайлануына себептің Стефанның алаңдауы ғана емес, сонымен қатар Бек монастырының меценаты Валерaнның Англиядағы ең ықпалды лауазымдардың біріне өзінің адамын орналастыруға тырысқаны екенін сенді. Валерaн мен оның егіз інісі Роберт, Лестер графы, Генрихтің Стефанның назарына қол жеткізудегі басты қарсыластары болды, және Генрих екеуін де жек көретін. Теобальд ізгі және білімді болғанымен, ол бір жыл ғана бұрын абат болған, ал оның сайлануына, әлдеқанда Кентербери архиепископтарын – Ланфранкты және Ансельмді тәрбиелеген монастырының беделі әсер еткен болуы мүмкін. Теобальдтың мансабын ілгерілетуге көмектесетін маңызды туысқандары мен көптеген дін қызметкерлері болған жоқ.

Алғашқы жылдар

Теобальд 8 қаңтарда 1139 жылы Остиялық Альберикпен қасиеттілікке ие болды. Архиепископ ретінде оның мінез-құлқы басты қарсыласы Генрих Блуалықпен салыстырғанда саяси тұрғыдан кем болды, бұл Генрихтің Англияда шіркеу кеңестерін шақыруына мүмкіндік берді. Генрихтің билігі Теобальдтің билігімен тең немесе одан асып түсті. Теобальд Кентербериге сайланғанда Стивенге адал болуға ант берді және Стивенді Англияның патшасы деп мойындады. Теобальд 1139 жылғы маусымда Стивен өткізген кеңеске қатысты, онда Солсбери епискобы Роджер, оның немерелері – Ели епискобы Найджел және Линкольн епискобы Александр өздерінің қамалдарынан айырылды. Көптеген тарихшылар Теобальдтың кеңестен кейінгі дау-жанжалға аз қатысқанын айтады, ол Роджердің 1139 жылы қайтысымен және Найджел мен Александрдың қайта қолдауға ие болуымен аяқталды. Алайда, жақында екі тарихшы бұл көзқарасқа қарсы шығып, Теобальд кеңесте белсенді рөл атқарғанын мәлімдеді. Олар өз пікірлерін XII ғасырдың мистигі Маркиат Кристинаның өмірбаянына негіздейді, онда оқиғалар баяндалады және Генрих Блуаның орнына Теобальдқа үш епископты тұтқындаған Стивенге қарсы шығу бойынша маңызды рөл беріледі. 1141 жылы Линкольн шайқасынан кейін, Стивен Бристольде тұтқында болғанда, Теобальд бірден императрицаға қосылмады. Ол адалдық антын өзгертпей тұрып Стивенмен сөйлесуі керек екенін мәлімдеді. Стивенмен жеке кеңескеннен кейін ол қазіргі жағдайларды қабылдауға рұқсат алды, содан кейін сәуір айында Винчестерде Стивенді орнынан түсіріп, Матильданы патшайым етіп тағайындау үшін легациялық кеңеске қосылды. Алайда, кеңеске қатысушылар аз болды және императрица Лондонды басып ала алмағандықтан таққа отыру мүмкін болмады. Матильданы таққа отырғызуға жасалған сәтсіз әрекеттен кейін Винчестерде жиналғандар Стивеннің әскерінен қашуға мәжбүр болды; Матильданың басты қолдаушыларының бірі, оның жартылай бауыры Глостер Роберт тұтқындалды. Қашқанда Теобальд пен оның серіктері аттары мен шіркеу киімдерінен айырылды. Содан кейін Теобальд 1141 жылғы қарашада Робертті Стивенмен алмасуға әкелген келіссөздерге белсене қатысты. Генрих Блуа қайтадан жағын ауыстырды, содан кейін Вестминстерде тағы бір легациялық кеңес өткізді, ол Стивенді патша ретінде қайта бекітті. Теобальд Рождестволық сот кезінде Кентербериде Стивенді салтанатты түрде тәжге кигізді. Матильда 1148 жылға дейін Англияда қалды. Қақтығыстар 1142 және 1148 жылдар аралығында ең қызып кетті, бірақ оның ісіне оны таққа отырғызуға жеткілікті қолдау жиналмады. Стивен де Матильданың күштерін шешуші түрде жеңе алмады, нәтижесінде Англия екі қарсыластың арасында адалдық бойынша бөлініп қалды. Бірақ Матильда Англияда болған кезде, оның күйеуі Джеффри Нормандияны жаулап алды және оны 1144 жылы толығымен басып алды.

Theobald was consecrated on 8 January 1139 by the legate, Alberic of Ostia. As archbishop his behaviour was less political in comparison to that of his main rival, Henry of Blois. which meant that Henry could now call church councils in England and had power equal to or exceeding that of Theobald. Theobald swore fealty to Stephen upon his election to Canterbury, recognising Stephen as the king of England. Theobald attended the council held by Stephen in June 1139 that deprived Roger of Salisbury, Bishop of Salisbury, and his nephews Nigel, Bishop of Ely, and Alexander, Bishop of Lincoln, of their castles. According to most historians, Theobald took little part in the controversy that followed the council, which eventually ended with Roger's death in 1139 and Nigel and Alexander's restoration to favour. Recently however, that view has been challenged by two historians who argue that Theobald took a more active role in the council. They base their view on a Vita, or Life of the 12th century mystic Christina of Markyate, which narrates the events and gives a more central role to Theobald, instead of Henry of Blois, in challenging Stephen's arrest of the three bishops. After the Battle of Lincoln in 1141, with Stephen in captivity in Bristol, Theobald did not immediately join the Empress. He claimed that he needed to talk to Stephen before switching his oath of fealty. After consulting in person with Stephen, he secured permission to accept the current conditions, and then joined Henry of Blois, who had switched sides, at Winchester in April for a legatine council held to depose Stephen and crown Matilda as queen. Attendance at the council was sparse however, and the Empress could not be crowned because she did not hold London. After the unsuccessful attempt to crown Matilda, those gathered at Winchester had to flee before Stephen's forces; one of Matilda's chief supporters, her half brother Robert of Gloucester, was captured. During their flight Theobald and his fellow bishops were robbed of their horses and ecclesiastical vestments. Theobald then took a leading part in the negotiations that led to the exchange of Robert for Stephen, which happened in November 1141. Henry of Blois, having switched sides again, then held another legatine council in Westminster, which reaffirmed Stephen as king. Theobald ceremonially crowned Stephen at Canterbury during the Christmas court held there. Matilda remained in England until 1148. The disorders were at their peak between 1142 and 1148, but her cause could never secure enough support to enable her to be crowned. Nor could Stephen decisively defeat Matilda's forces, which meant that England remained divided in allegiance between the two rivals. But while Matilda was in England, her husband Geoffrey was conquering Normandy, which he finally overran in 1144.

Генрих Блуалықпен қиындықтар

Теобальдтың Генрих Блуамен, Винчестер епискобымен, оның суфраган епискобымен қарым-қатынасы Генрихтің папалық легаты ретіндегі лауазымына байланысты шиеленісті болды. Генрих 1141 жылы Уильям Фицгербертті Йорк архиепископы етіп тағайындауды қолдады, бірақ Теобальд оған қарсы болды. Теобальд сайлау жолына қарсы айтса да, кейінгі сайлау таластарына белсенді қатыспады, нәтижесінде Фицгерберт лауазымынан алынып, Йоркте Генри Мурдак оны алмастырды. Бірақ 1143 жылдың қыркүйегінде Генрихтің легаттық өкілеттігі, оны тағайындаған Папа Иннокентий II қайтыс болғаннан кейін, тоқтады. Селестин II 1143 жылдың 26 қыркүйегінде сайланды, бірақ ол Стефанның қарсыласы болды, сондықтан Стефанның ағасы Генрихке де жағымды емес еді. Легат болу үшін Теобальд 1143 жылдың желтоқсанында Римге сапар шегіп, Селестин қайтыс болғанға дейін, 1144 жылдың 8 наурызында жетті. Теобальдқа Эли епискобы Найджел және Ковентри епискобы Роджер де Клинтон қосылған болуы мүмкін. Өлер алдында Селестин Теобальдқа «Ағылшын тәжінің орнын өзгертуге рұқсат бермеді, өйткені оның ауысуы әділетсіз деп айыпталған және мәселе әлі де даулы болды». Бұл папалық саясатқа айналды және 1135 жылы Стефан таққа отырғаннан кейін Папа Иннокентий II Стефанды король ретінде мойындағаннан кейін маңызды өзгеріс болды. Бұл Теобальдқа Стефанның мұрагерлерін таққа отырғызуға тыйым салды, әсіресе Стефан тірі болғанда. Селестин қайтыс болғаннан кейін Теобальд Англияға оралып, Париждегі Сент-Денис аббаттығында тоқтады, онда аббат Сугерге жаңадан қайта салынған аббат шіркеуін және оның алтарьларын киелеуге көмектесті. Теобальд - Францияда емес, епархиясы Францияда емес, рәсімге қатысқан жалғыз епископ. Осы уақыт аралығында Генрих Блуа Римге келді және Винчестер епископтығын архиепископтық деңгейге көтеру мәселесін жаңа папа Луций II-мен келіссөздер жүргізе бастады. Луций Англияға барып, жобаны бақылайтын Тускулум епискобы, кардинал Икмарды тағайындаған көрінеді, бірақ ол іске аспай қайтыс болды. Бірақ 1148 жылдың сәуір айында Евгений ағылшын епископтарын Реймс соборында жинағанда, король олардың барлығына қатысуға тыйым салды, тек үш епископты атады: Чичестер, Херефорд және Норвич. Теобальд рұқсатсыз балық аулау қайығымен қашып кетті. Теобальдтың корольге қарсы шығуына бірнеше себебі болды: ең бастысы, папаның оған қатысуға бұйрық берген бұйрығына бағыну, сондай-ақ жаңадан сайланған Йорк архиепискобы Генри Мурдакқа Йорк пен Кентербери арасындағы дауларда папалық жақпауына жол бермеу. Мурдак өзінің цистерциан ағасы Евгениймен жақын байланыста болды. Херефорд епискобы Бетуна собор кезінде қайтыс болды, ал Евгений Теобальдтың ұсынуымен Фолиотты оның орнына тағайындады. Собордың соңғы актілерінің бірі - қатыспаған епископтарды лауазымдарынан шеттету болды. Аты аталған жалғыз ағылшын епискобы - Генрих Блуа, бірақ қатыспаған басқалары да аты аталмаса да, олар да шеттетуге ұшырады. Генрих Блуаға ерекше назар аударылды, өйткені папалық Теобальд оны қалпына келтіре алмайтынын бұйырды; Евгений Генрихті қалпына келтіру құқығын өзіне қалдырды. Теобальд көптеген епископтарды тез қалпына келтірген көрінеді, өйткені Фолиот 1148 жылы Винчестер, Дурхам, Ворстер, Бат және Эксетер епископтарының ғана әлі де шеттетуге ұшырағанын жазды. Кейінгі хроникашы Герваз Кентерберийдің айтуынша, Теобальд 11 қарашада 1148 жылы Эксетер, Ворстер және Бат епископтарын кешірді. Герваз Хилари Чичестерді Теобальд сол күні кешіргендердің бірі ретінде тізімдейді, бірақ Хилари соборға қатысқандықтан, бұл қате болуы мүмкін. Дурхам, мүмкін, ол Йорк архиепискобының суфраган епискобы болғандықтан, алынып тасталған болуы мүмкін, және оның қалпына келтіруі оның архиепискобының қолында болды. Король Теобальдтың кеңеске қатысқанына ашуланды, тіпті архиепископ Евгенийге араласып, корольдің епископтардың қатысуына тыйым салғанына наразы болды. Теобальд Евгенийді Стефанды анафемаға салудан бас тартып, корольдің мінез-құлқы үшін өтеу беруге рұқсат етуін сұрады. Бірақ Стефан Теобальдтың араласуына көңіл бөлмеді; ол Теобальдтың мүлкін тәркілеп, архиепископты қуды. 1148 жылдың қыркүйегінде папа Англияға интердикт салды, бірақ Кентербериден басқасы бұған көңіл бөлмеді. Содан кейін ол Англияға оралып, императрицаның жақтасы Хью Бигодтың қолында болған Фрэмлингхэмде орналасты. Ол Англияның шіркеу ісін жүргізді, бірақ Теобальдтың елде болуы Стефанның билігіне қауіп төндірді, және Стефан екеуінің арасындағы дауды тез шешті. Кеңеске король мен оның үлкен ұлы Эустас, сондай-ақ ақсүйектердің басқа өкілдері қатысты. Кеңес сегіз канон, немесе шіркеу заңдарын қабылдады, оның ішінде шіркеу мүліктерін тонауды және дін қызметкерлеріне қаржылық салықтар салуды айыптады. Король өзінің ұлының мұрагерлігін қамтамасыз етуге тырысып, Францияның Капетинг әулетіндей, корольдің мұрагерінің әкесінің өмір сүру кезеңінде таққа отыруын имитациялады. Стефан 1152 жылдың сәуір айында Теобальдтан Эустасты таққа отырғызуды талап етті, бірақ архиепископ тағы да бас тартты және Фландрияға эмиграцияға кетті. Тамызда король мен архиепископ келісімге келді. Папа Евгений III Стефанды қуғын үкімін кері қайтаруға мәжбүр етті, және Теобальд өзінің епархиясына оралды. Кейінірек Теобальд пен Генрих Блуа азамат соғысын аяқтаған келісімді келісе бастады, өйткені Стефан да, Генрих Анжу да келісімге келуге мүдделі емес еді. Бұрын бірлесіп жұмыс істеуге қиындық тапқан Генрих Блуа мен Теобальд Англиядағы тәртібсіздіктерді тоқтатуға қол жеткізді.

Theobald's dealings with Henry of Blois, the Bishop of Winchester, his suffragan bishop, were strained because of Henry's position as papal legate. Henry supported the appointment of William FitzHerbert as Archbishop of York in 1141, which Theobald opposed. Although Theobald spoke out against the manner of election, he took little active part in the subsequent electoral disputes, which resulted eventually in the deposition of FitzHerbert and his replacement at York by Henry Murdac. But in September 1143, Henry's legatine powers lapsed when Pope Innocent II, who had made the legatine appointment, died. Celestine II was elected on 26 September 1143, but he was an opponent of Stephen, and thus was not favourably inclined towards Stephen's brother Henry either. To secure appointment as legate, Theobald travelled to Rome in December 1143, arriving shortly before Celestine's death on 8 March 1144. Theobald was probably accompanied by Nigel, Bishop of Ely, and Roger de Clinton, Bishop of Coventry. Before his death, Celestine forbade Theobald "to allow any change to be made in the position of the English crown, since the transfer of it had been justly denounced, and the matter was still under dispute". This became the papal policy, and was a significant change from the recognition of Stephen as king by Pope Innocent II soon after Stephen's coronation in 1135. It essentially forbade Theobald from crowning any successor to Stephen, especially while Stephen was still alive. After Celestine's death Theobald returned to England, stopping at St Denis Abbey in Paris to help Suger, the abbot, consecrate the newly rebuilt abbey church and its altars. Theobald was the only bishop present at the ceremony whose diocese was not in France. Meanwhile, Henry of Blois had arrived in Rome and begun negotiations with the new pope, Lucius II, over the elevation of the bishopric of Winchester to an archbishopric. It appears that Lucius appointed a legate, Cardinal Icmar, the Bishop of Tusculum, to travel to England and oversee the project, but Lucius died before anything was accomplished. but when Eugene summoned the English bishops to the Council of Rheims in April 1148 the king forbade all of them from attending except for three he nominated: Chichester, Hereford and Norwich. Despite having been specifically refused permission Theobald sneaked away in a fishing boat, Theobald had a number of reasons for defying the king: chiefly his obedience to the pope's order commanding his attendance, but also to keep the papacy from favouring the newly elected Archbishop of York, Henry Murdac, in the disputes between York and Canterbury. Murdac was known to be close to his fellow Cistercian Eugene. Bethune, the Bishop of Hereford, died during the council, and Eugene nominated Foliot as his successor at Theobald's urging. One of the council's last acts was to suspend the non attending bishops from their offices. The only English bishop specifically named was Henry of Blois, but the others who did not attend were presumably also suspended although not named. Henry of Blois was singled out for special handling, as the papacy ordered that he could not be reinstated by Theobald; Eugene reserved to himself the power to restore Henry. Theobald appears to have reinstated most of the bishops quickly, as Foliot wrote later in 1148 that only the bishops of Winchester, Durham, Worcester, Bath and Exeter were still suspended. Theobald forgave the bishops of Exeter, Worcester and Bath on 11 November 1148, according to the later chronicler Gervase of Canterbury. Gervase also lists Hilary of Chichester as one of those forgiven by Theobald on that date, but as Hilary attended the council it is likely that this is an error. Durham may have been omitted because he was a suffragan bishop of the Archbishop of York, and his reinstatement was in his archbishop's hands. The king was angry with Theobald for attending the council, even though the archbishop intervened with Eugene, who was displeased with the king for forbidding the bishops' attendance. Theobald persuaded Eugene against excommunicating Stephen, asking the pope to allow the king to make amends for his behaviour. But Stephen was unimpressed with Theobald's intercession; he confiscated Theobald's property and banished the archbishop. In September 1148, the pope put England under interdict, which was ignored except in Canterbury. He then returned to England and set himself up in Framlingham, which was held by Hugh Bigod, an adherent of the Empress. From there he conducted the ecclesiastical business of England, but Theobald's presence in the country posed a threat to Stephen's authority, and Stephen quickly settled the differences between the two. The council was attended by the king and Eustace, the king's eldest son, as well as other members of the nobility. The council decreed eight canons, or ecclesiastical statutes, including ones condemning the pillaging of church properties and the imposition of financial levies on the clergy. who was attempting to secure the succession for his son by imitating the Capetian dynasty of France, which usually saw the king's heir crowned during his father's lifetime. Stephen demanded in April 1152 that Theobald crown Eustace, but the archbishop once again refused, and went into exile in Flanders. The king and the archbishop reached a truce in August. Pope Eugene III forced Stephen to reverse the sentence of banishment, and Theobald returned to his see. Later it was mainly Theobald and Henry of Blois who negotiated the treaty ending the civil war, as neither Stephen nor Henry of Anjou was interested in a compromise. Henry of Blois and Theobald, who had previously found working together difficult, managed to secure an end to the disorders in England.

Генрих II тұсында

1154 жылы қазанда Теобальд Стивеннің өлім төсегінде болды, және Стивен оны Генрих таққа отырғанға дейін регент етіп тағайындады. Генрих келгенге дейінгі алты аптада архиепископ бейбітшілікті сақтауда көп қиындық көрмеді. Генрих келгеннен кейін Теобальд Генрихті және оның әйелі Элеонора Аквитанскую 19 желтоқсанда Вестминстер аббаттығында таж кигізді. Ақырында, Генрих саяси жағдайды бағалағаннан кейін, Папа Александр III-ті мойындады, және тек содан кейін Теобальд Александрды папа ретінде мойындады. Дегенмен, король мен архиепископ арасында әрдайым келіспеушіліктер болды. 1156 жылы Теобальд Йорк архиепискобы Уильямды улаған деген айыппен Осберт де Байедің қылмыстық ісін корольдік сотта емес, шіркеу сотында қарауын қамтамасыз етуге қолдау көрсетті. Бұл қылмыс Стивеннің тұсында болған, бірақ Стивеннің өлімі Осберттің 1154 жылы сотталуына кедергі келтірді. Бұл кешігу сотты шіркеу сотына ауыстыруға мүмкіндік берді, бұған Генрих қарсы болды. Теобальдтың ұстанымы корольға ұнамаса да, ашық жарылыс болған жоқ. Теобальд 1154 жылы паптыққа Англияда дін қызметкерлерін қылмыстық істер бойынша секулярлық соттарда соттау салты бар екенін мойындады. 1160 жылы маусымда Теобальд Лондонда шіркеу кеңесін шақырды, ол ішінара паптық раскол мәселелерін қарастырды; оның денсаулығы нашар болғандықтан, оны кеңеске төсеніште алып баруға тура келді. Теобальдты мазалаған тағы бір нәрсе – Бекеттің оның ауруына бармауы, оны алғыссыздық деп санады. Теобальд өзінің бірінші приоры Иеремиямен бірге діоцезде дін қызметкерлерінің некелерін жоюға тырысты. Бірақ Иеремия Теобальд сайланғанға дейін бос қалған орынға сайланған еді, және монахтар жаңа приор сайлауға паптық рұқсат алмағандықтан, Теобальд Иеремияны қызметтен алып, өзінің таңдаған адамын приор етіп тағайындауға шешім қабылдады. Иеремия паптыққа шағымданды, бірақ Теобальд шағымдалып жатқанда оны қызметтен шеттетуге үкім шығарды және Вальтер Дурдентті приор етіп тағайындады. Алайда Иннокентий II Блуалық Генрихті бұл істі қарауға тағайындады, және Генрих Иеремияның жағын алды, оның қызметке қайта орналасуын бұйырды. Теобальд содан кейін Иеремия алынғанша соборда қызмет көрсетуден бас тартты. Қызметтердің тоқтатылуы монахтарды кірістен айырар еді, және Теобальдтың қаулысы күшіне енді, Иеремия қызметінен кетіп, Кристал шіркеуінен Кентерберидегі Сент-Огастин аббаттығына кетті. Дюрдент қайтадан приор болып тағайындалды және 1149 жылдың қазан айында Ковентри епископы болғанға дейін сол лауазымда қалды. 1151 жылы Пасхада Теобальд приордың жаңа тағайындалған Уолтер Парвустың міндетті орындауға қабілетсіздігіне байланысты кафедраның игіліктерін басқаруды өз мойнына алды. Бастапқыда ешқандай дау болған жоқ, бірақ көп ұзамай монахтар Теобальд оларды алдап отыр деп сезінді және кедейліктің тым қатаң анықтамасын енгізіп, игіліктерді басқаруды Парвусқа қайтаруды сұрады. Теобальд бас тартты, және монахтар паптыққа шағымдануға тырысты. Алайда олардың елшілерін архиепископтың агенттері ұстап алды, және шағым ешқандай нәтиже бермеді. Содан кейін Теобальд Парвусты қызметтен алып, жаңа приор тағайындады. Осыдан кейін Теобальдтың монахтармен қарым-қатынасы оқиғасыз болған сияқты.

Theobald was present at Stephen's deathbed in October 1154, and Stephen named him as regent until Henry could take up the crown. During the six weeks before Henry arrived, the archbishop had little difficulty in keeping the peace. After Henry's arrival, Theobald crowned Henry and his wife Eleanor of Aquitaine on 19 December 1154 at Westminster Abbey. Eventually, after Henry weighed the political factors, he recognised Pope Alexander III, and it was only then that Theobald also recognised Alexander as pope. However, not everything was always harmonious between the king and the archbishop. In 1156, Theobald supported the efforts of Osbert de Bayeux, who was accused of poisoning William the Archbishop of York, to secure a trial for his alleged crimes in an ecclesiastical court rather than in the royal court. The crime had taken place during Stephen's reign, but Stephen's death had prevented Osbert from being tried in 1154. The delay allowed the shifting of the trial to the church courts, which Henry opposed. Although Theobald's position displeased the king no open rupture ensued. Theobald himself admitted to the papacy in 1154 that English custom was to try clergy for crimes in the secular courts. Theobald called a church council at London in June 1160, which dealt partly with the issues of the papal schism; his health was poor and he had to be taken to the council in a litter. A further cause of distress to Theobald was what he saw as the ingratitude of Becket, who did not visit the ailing archbishop. Theobald worked with his first prior, Jeremiah, to eliminate clerical marriage in the diocese. But Jeremiah had been elected during the vacancy before Theobald's election, and the monks had not secured papal permission for the election of a new prior, so eventually Theobald decided to remove Jeremiah and install his own choice as prior. Jeremiah appealed to the papacy, but Theobald deposed him while the appeal was ongoing, and appointed Walter Durdent as prior. Innocent II, however, appointed Henry of Blois to hear the case, and Henry sided with Jeremiah and ordered Jeremiah's reinstatement. Theobald then refused to perform any services in the cathedral until Jeremiah was removed by the chapter. The lack of services would have deprived the monks of income, and Theobald's threat had the desired effect, as Jeremiah resigned his office and left Christ Church for St Augustine's Abbey, Canterbury. Durdent was reinstalled as prior and remained in that position until he became Bishop of Coventry in October 1149. At Easter, 1151, Theobald took over the management of the chapter's estates, as the new prior, Walter Parvus, was not up to the task. At first, there were no disputes, but soon the monks felt that Theobald was cheating them and imposing too rigorous a definition of poverty, and asked that the stewardship of the estates be restored to Parvus. Theobald refused and the monks attempted to appeal to the papacy. Their envoys, however, were caught by agents of the archbishop and the appeal went nowhere. Theobald then deposed Parvus and appointed a new prior. Theobald's relations with the monks after this point seem to have been without incident.

Басқа монастырлармен қарым-қатынастар

Теобальд Сент-Августин аббаттығымен архиепископтың жыл сайынғы төлемдерді алу құқығына қатысты дауласты. Осы төлемдер архиепископтың атқаратын қасиетті обрядтары үшін мезгілсіз болар еді, әлде басқа себептерге байланысты ма? Дау ақырында келісіммен шешілді, Сент-Августин төлемдерді жалғастырды, бірақ олар қасиетті обрядтар үшін емес екені нақты айтылды. Сент-Августинмен болған тағы бір дау архиепископтардың жаңа абаттарды сайлауға қатысу құқығына және абаттар архиепископтарға адалдық серт беруіне қатысты. Бұл мәселе 1144 жылғы папалық бұйрықпен шешілді. 1149 жылы Теобальд пен Папа Евгений III Англияға салған тыйымға Сент-Августин монахтарының, оның ішінде преоры мен сакристінің басшылығымен, наразылық білдіруімен қақтығыс қайта жанданды. Теобальд екі шенеунікті де қауымнан шығарып, көпшілік алдында жазалады. 1151 жылы Сент-Августин бұрынғы абаты қайтыс болғаннан кейін, Сильвестр абаттыққа басшылық ету және жаңа абат сайлау құқығы үшін патшаға ақша төледі. Монахтар Сильвестрді жаңа абат етіп сайлады, бірақ Теобальд оның лауазымды сатып алғанын айыптап, сайлауды растаудан бас тартты. Бірақ ақырында Папа Евгений III Теобальдқа Сильвестрдің лауазымды иеленуіне рұқсат беруді бұйырды, Теобальд 1152 жылдың тамызында осы бұйрықты орындады. Сильвестрмен болған күрес Кентербери мен Сент-Августин арасындағы ұзақ даудың бір эпизоды ғана болды. Сент-Августиннен басқа, Кентербери епархиясындағы көптеген монастырлардың абаттары Теобальдқа адалдық серт бергені белгілі, себебі оқиғаларды тіркеген құжаттар сақталған. Кентерберидегі абаттар мен приорлар ғана емес, тіпті басқа епархиялардағылар да Теобальдқа адалдық серт берді, бірақ мұндай серттер әдетте олардың епархиялық епископына берілетін. Мұндай ерекшеліктердің көпшілігі монастырь үйі өздерінің епархиялық епископтың бақылауынан босатылғанын талап еткендіктен және олар осындай серттерді Кентербериге беру дәстүріне ие болғандықтан болды. Бұл оқиғалардан басқа, Теобальд кейбір абаттардың сайлауына да араласты, бірақ әрқашан сәтті болмады. Ол Гилберт Фолиоттың Глостер епископы болып сайланғаннан кейін Глостер абаты болып қалу құқығын қамтамасыз етуге тырысты, бірақ Глостер монахтары жаңа абат сайлады. Теобальд бұрын Христос шіркеуінің монахы болған Уильямның Евшем абаты болуына қарсылық білдірген Евшем монахтарының қарсылығын жеңуде сәтті болды. Теобальд Хилари, Чичестер епискобы мен Батл аббаттығының абысы Уолтер де Люси арасындағы Хиларидің аббаттыққа қатысты билігіне қатысты дауға да араласты, сондай-ақ аббаттықтың епископтық бақылаудан босатылғаны туралы қарсы талаптарға да қатысты. Аббаттық ешқашан папалық босатуды алмаған, оның орнына Англия королі I Вильгельмнің патшалық негізін және корольдің жеке шіркеуі немесе меншікті шіркеуі ретіндегі мәртебесіне сүйенді. Король Степан тұсында аббаттықтың талаптары басым болды, бірақ Степанның қайтысынан кейін Хилари абатты қауымнан шығарды, ол папаға шағым түсірді. Теобальд епископты қолдады, ол ақырында II Генрих патшаның алдында сотталуға қол жеткізді. Бұл Теобальд үшін шағын сәтсіздік болды, өйткені іс ақырында Батлдің пайдасына шешілді, негізінен сол кезде түпнұсқа деп саналған, бірақ қазіргі тарихшылар жалған деп санайтын жарғыларға сүйене отырып.

Theobald also had a dispute with St Augustine's Abbey over the right of the archbishop to receive annual payments, and whether those payments were for sacraments performed by the archbishop, which would have been uncanonical, or were for other reasons. The dispute was eventually settled by a compromise in which St Augustine's continued to make the payments but they were specifically stated not to be for sacraments. Another dispute with St Augustine's concerned the right of the archbishops to have a say in the election of new abbots and whether or not the abbots would make a profession of obedience to the archbishops. This was eventually settled by a papal mandate of 1144 instructing the abbots to profess obedience. The conflict re surfaced in 1149, when some of the monks of St Augustine's, led by their prior and sacrist, refused to obey the interdict placed on England by Theobald and Pope Eugene III. Theobald had the two officials excommunicated and publicly flogged. When the previous abbot of St Augustine's died in 1151, the prior, Silvester, paid the king for the right to administer the abbey and to hold a free election for a new abbot. The monks then proceeded to elect Silvester as the new abbot, but Theobald refused to confirm the election, accusing Silvester of buying the office. Eventually, however, Pope Eugene III ordered Theobald to allow Silvester to take up the office, which Theobald did in August 1152. The struggle with Silvester was just one event in the long history of the dispute between Canterbury and St Augustine's. As well as St Augustine's, the abbots of a number of other monasteries in the diocese of Canterbury are known to have professed obedience to Theobald, as the documents recording the events survive. Not only abbots and priors from within Canterbury, but some from other dioceses swore to obey Theobald, although normally such oaths would have gone to their diocesan bishop instead. Most of these exceptions occurred because the monastic house claimed exemption from the oversight of their diocesan bishop, and had a tradition of making those oaths to Canterbury instead. Besides these events, Theobald also intervened in the elections of some abbots, although not always successfully. He attempted to secure the right of Gilbert Foliot to remain Abbot of Gloucester after Foliot's election as Bishop of Hereford, but a new abbot was elected by the monks of Gloucester. Theobald was more successful in securing the election of William, who had previously been a monk at Christ Church, to be Abbot of Evesham over the objections of some of the monks of Evesham. Theobald also became embroiled in the dispute between Hilary, the Bishop of Chichester, and Walter de Lucy, the abbot of Battle Abbey, over Hilary's claims to jurisdiction over the abbey and the abbey's counter claims that it was exempt from episcopal supervision. The abbey had never received a papal exemption, but relied instead on its royal foundation by King William I of England and its status as an eigenkirche, or proprietary church of the king. Under King Stephen, the abbey's claims prevailed, but after Stephen's death Hilary excommunicated the abbot, who appealed to the papacy. Theobald supported the bishop, who eventually secured a trial before King Henry II. It was a minor setback for Theobald when the case was eventually decided in Battle's favour, mainly on the basis of charters that were thought at the time to be genuine, but modern historians have come to believe were forged.

Басқа епископтармен қарым-қатынастар

Теобальд Уэльс епископтарының Кентербериге бағынысты болуына зор ықпал етті. Бұл мәселедегі оның алғашқы қадамы – 1140 жылы Мьюригті Бангор епископы етіп тағайындауы болды. Осы кезде Мьюриг Кентербериге бағынышты басқа епископтар сияқты мойынсұнуға уәде берді. Бұл тағайындамалармен қатар Теобальдтың құқықтық күш-жігері Бернардтың Сент-Дэвидсті архиепископтыққа айналдыру әрекеттеріне тойтарыс беруге мүмкіндік берді. 1148 жылы Бернардты Дэвид Фитцджеральд алмастырғанда Теобальд жаңа епископтың Кентербериге адалдық етуіне қол жеткізіп, Уэльсті Кентербери юрисдикциясынан шығаруға жасалған әрекеттерге нүкте қойды. Теобальд тіпті 1140 жылы Патрикты Лимерик епископы етіп тағайындау арқылы Кентерберидің Ирландия шіркеулеріне қатысты теориялық құқығын сақтап қалды. Дегенмен, бұл талаптың соңғы растауы болды, себебі 1152 жылы Папаның өкілі Джованни Папаро ирландиялық епархияларды қайта ұйымдастырып, Армағ архиепискобын Ирландияның бас шіркеуі етіп тағайындау арқылы мәселені шешті. Вакарий Теобальдтың үйінде мектеп ашқан-ашпағаны белгісіз, бірақ ол 1140 жылдары Оксфордта қысқа мерзімге оқытумен айналысты. Теобальд Англияда канондық құқық оқытуын дамытуға үлкен үлес қосты. Кейін Генрих II мен Томас Бекет арасында туған қақтығыстың бастауы Теобальдтың қызмет істеген кезеңде ашыққа шыққан дауларда жатты. Нормандияда жүргенде Теобальд шіркеу құқығын жан-жақты зерттеді және архиепископ болып сайланғаннан кейін де осы зерттеулерін жалғастырды. Теобальд монах болғанымен, оның епископтық үйі монахтық сипатта болған жоқ. Архиепископ болып бекітілгеннен кейін, ол монахтық әдеттерінің көп бөлігінен бас тарған сияқты, бірақ әдетте монахты серігі ретінде ұстады. Оның жүрекжары мен ағасы оның жолымен пайда көрді, оның жүрекжары архиепископтыққа кірген бойда оның үйінің құрамына енді. Төрт жүрекжары – Гийом, Жилбер, Роджер және Лешард – Теобальдтың 1150 немесе 1153 жылдарға тарта жазылған хаттамасына куә болды. Теобальдтың қайтысынан кейін Гийом 1172 жыл шамасында Эксетер епискобы Бартоломейдің үйінде кеңсе қызметкері болды. Теобальд сол кезде өзінің нан пісірушісі Уильямға диірменді, ал аспазы Уильямға және оның мұрагерлеріне жер берді. Теобальд үш көрнекті тұлғаның демеушісі болды: Бекет, Вакарий және Солсберилік Джон. Солсберилік Джон көп жылдар бойы Теобальдтың хатшысы болды және Теобальдтың қайтысынан кейін Шартр епископы болды. Ол осы қызметте тұрғанда өзінің ең танымал еңбектерін – «Поликратик» және «Металогиконды» жазды. Теобальдтың үйінде біраз уақыт оқығандардың қатарында Роджер де Понт Л'Евэк (кейіннен Йорк архиепискобы), Джон Белемис (кейіннен Лион архиепискобы), Джон де Пагехам (кейіннен Вустер епискобы), Бартоломей Исканус (кейіннен Эксетер епискобы), Вильям Норталл (кейіннен Вустер епискобы) және Вильям де Вер (кейіннен Херефорд епискобы) болды. Барлығы алты епископ және үш архиепископ оның үйінен шықты. Үй, формальды мектеп болмаса да, мектеп қызметін атқарды, көптеген адамдар шіркеуде мансапқа ие болды. Теобальд ұзақ аурудан кейін Кентерберидегі сарайында қайтыс болды. Ол Кентербери соборындағы Қасиетті Үштік капелласында, архиепископ Ланфранк қабірінің жанында жерленді. Кейіннен ол киелі Мария алтарының жанындағы киелі үйге қайта жерленді, ал оның ескі мәрмәр қабірі жаңа жерлеу орнының үстіне ауыстырылды. Теобальд өзінің суфраганы Генрих Блуаның қарсылығына ұшырағанымен, Англия шіркеуін қайта бақылауға алып, өзінің шіркеуінің құқықтарын қорғады және мемлекеттің бірлігін сақтауға көмектесті. Оның тиімділігі мен тұлғасы туралы замандастарының пікірлері әртүрлі болды. Кентерберилік Гервас оның тым импульсивті болғанын айтты, мүмкін, Теобальдтың Христос шіркеуіндегі ақсақалдарына жасаған қатыгездігінен туындаған шығар. Оны білген Хантингдондық Генрих оның лайықты архиепископ екенін сезінді. Теобальдтың мұрасы, әлдебір себеппен, оның ізбасары Бекеттің көлеңкесінде қалды.

Theobald was instrumental in securing the subordination of the Welsh bishoprics to Canterbury. His first act in this area was the consecration of Meurig as Bishop of Bangor in 1140, during which Meurig made a profession of obedience like those made by other bishops subject to Canterbury. Along with these consecrations, Theobald's legal efforts enabled him to withstand the attempts of Bernard to turn St Davids into an archbishopric, and when Bernard was succeeded by David fitzGerald in 1148, Theobald secured the new bishop's profession of obedience to Canterbury, thus ending the efforts to remove Wales from Canterbury's jurisdiction. Theobald even maintained the theoretical claim of Canterbury to jurisdiction over Irish sees by consecrating Patrick as Bishop of Limerick in 1140. That, however, was the last assertion of the claim, as in 1152 the papal legate Giovanni Paparo reorganised the Irish dioceses and settled the issue by appointing the Archbishop of Armagh the primate of Ireland. Whether Vacarius actually started a school in Theobald's household is unclear, but in the 1140s he taught briefly at Oxford. Theobald was instrumental in fostering the teaching of canon law in England; the conflict that later arose between Henry II and Thomas Becket had its roots in disputes that were exposed during Theobald's time in office. While still in Normandy, Theobald had made an intense study of ecclesiastical or canon law, which he continued after being elected archbishop. Although Theobald was a monk, his episcopal household was not monastic in character. As he settled into the role of archbishop, he seems to have left most of his monastic habits behind, although he continued to have a monk as a companion. His nephews and brother benefited from his nepotism, with his nephews becoming part of his household early in his archiepiscopate. The four nephews—Guillaume, Gilbert, Roger and Lechard—were witnesses to a charter of Theobald's dated to about 1150 or 1153. After Theobald's death, Guillaume was a clerk in Bartholomew, the Bishop of Exeter's household in around 1172. Theobald also at about the same time granted a mill to his baker named William and some lands to his cook William and the cook's heirs. Theobald was the patron of three eminent men: Becket, Vacarius, and John of Salisbury. John of Salisbury was secretary to Theobald for many years, and after Theobald's death became Bishop of Chartres. It was during John's time as secretary that he wrote his two most famous works, the Policraticus and the Metalogicon. Others who studied for a time in Theobald's household were Roger de Pont L'Evêque, later Archbishop of York, John Belemis, later Archbishop of Lyons, John de Pageham, later Bishop of Worcester, Bartholomew Iscanus, later Bishop of Exeter, William of Northall, later Bishop of Worcester, and William de Vere, later Bishop of Hereford. In all, his household produced three archbishops and six bishops. The household itself, although not formally a school, acted as one, with many going on to careers in the church. after a long illness, at his palace in Canterbury. He was buried in Canterbury Cathedral, in the Holy Trinity Chapel, near the tomb of Archbishop Lanfranc. He was reburied in the nave near the altar to St Mary, with his old marble tomb replaced above his new resting place. Although Theobald was troubled by the opposition of his suffragan Henry of Blois, he regained control of the English Church, secured the rights of his see, and helped maintain the unity of the realm. Contemporaries were somewhat divided on his effectiveness and personality. Gervase of Canterbury felt that he was too impetuous, probably because of Theobald's treatment of his priors at Christ Church. Henry of Huntingdon, who knew him, felt that he was a worthy archbishop. Theobald's legacy perhaps suffered because he was overshadowed by his successor, Becket.