Кіріспе
Бұл тізім ағылшын тіліндегі елдердің атауларын және олардың этимологиясын қамтиды. Кейбіреулерінде халықтың ішкі атаулары мен олардың этимологиясы туралы мәліметтер де бар. *Курсивпен* жазылған елдер – ендонимдер немесе қазіргі кезде тәуелсіз мемлекеттер ретінде жоқ.
This list covers English language country names with their etymologies. Some of these include notes on indigenous names and their etymologies. Countries in italics are endonyms or no longer exist as sovereign political entities.
Ауғанстан
Классикалық парсы тілінен алынған афған (afğān, "ауған"), Бактрия αβαγανο (abagano) сөзі, біздің заманымыздың төртінші ғасырында алғаш рет расталған, көбінесе *apāka ("алыс, қашық") деген сөздің құрамы болып саналады, протоиран тілінен *Hapá, протоиндоиран тілінен *Hapá ("алыс"), протоиндоевропалық *h₂epó + * āna ("этностық топ"), протоиндоевропалық * nós сөздерінен туындаған, демек: "алыс елден келген халық". Әртүрлі ғалымдар он тоғызыншы ғасырдан бері санскрит этимологиясын ұсынды (әсіресе 2007 жылы осы сөздің бактрий тіліндегі ертерек кездесулері жарияланғанға дейін), бірақ лингвист Джонни Ченг бұл ұсыныстардың жаңа дәлелдермен "қанағаттандыру қиын" екенін атап көрсетті.
Қазақстан
"Албандардың елі", Византиялық грек тілінен латыншаға аударылған Албания (Αλβανία), шамамен 1080 жылы Майкл Аталиаттың "Тарих" еңбегінде айтылған бүлікші Албанои (Αλβανοι) тайпасының жері. Анна Комнинаның "Алексиада" кітабында да Албанон немесе Арбанон деп аталатын елді мекен еске алынады. Екеуі де ертерек Иллирия тайпасының – қазіргі Дуррес қаласының солтүстік-шығысында орналасқан Албанополистің албандарының қалдықтары болуы мүмкін, ол шамамен 150 жылы Птолемейдің еңбектерінде кездеседі. Бұл атаудың түпкілікті түбі латын тіліндегі alba ("ақ") сөзінен немесе ұсынылған прото-индоеуропа тіліндегі *alb ("тау") немесе *alb ("ақ") сөздерінен шыққан деп есептеледі. Арбери, ортағасырлық эндоним: албан тілінде "албандардың елі", бұл атау жоғарыда айтылғандармен байланысты, ықтимал, ротацизм арқылы пайда болған. Аталиаттың "Тарих" кітабында Арбанитайлар Дирахиум герцогының, қазіргі Дуррес маңындағы, қарауындағы халқы ретінде еске алынады. Шкипери, қазіргі эндоним: "Түсіністік елі", албан тіліндегі shqip ("бір-бірін түсіну") деген сөзден шыққан. Халық арасында кең таралған жалған этимология ("Бүркіттер елі") оны қате түрде shqiponjë ("бүркіт") сөзімен байланыстырады. Қаланың аты француз тіліндегі Алжирден, ал ол каталон тіліндегі Aldjère, осман түрік тіліндегі Cezayir және араб тіліндегі al Jazāʼir (الجزائر, "Аралдар") сөздерінен алынған. Бұл қаланың бұрынғы атауы – Жазаир Бани Мазанна (جزائر بني مازغان, "Мазанна ұлдарының аралдары") есімді қысқартылған формасы, ол қала жағалауындағы жергілікті Санхаджа тайпасының иелігінде болған төрт аралды білдіреді. (Бұл аралдар 1525 жылы материкке қосылды.) Тағы бір теория бойынша, араб тілі бербер тіліндегі Ldzayer сөзінен көшірілген, ол Зири ибн Манадқа, Зирид әулетінің негізін қалаушыға, және оның ұлы Булуггин ибн Зириге сілтеме жасайды. Бербер тілінде зири сөзі "ай сәулесі" деген мағынаны білдіреді. Алжир немесе Алжир, бұрынғы атаулары: Жоғарыда айтылғандай.
Андорра
Этимологиясы белгісіз. Андорра Карл Ұлының Испан шебінің (Marca Hispanica) құрамында құрылған және оның атауы араб тіліндегі ad Darra (الدرا, "орман") немесе Наварро-Арагон тіліндегі andurrial ("бұталы жер") сөзінен туындаған болуы мүмкін. Халық арасындағы бір түсінік бойынша, бұл атау Киелі кітаптағы Эндордан алынған, Луи ІІ (Луи ле Дебоннер) морилерді "тозақтың қалың далаларында" жеңгеннен кейін берген атау.
Ангола
"Ндонго елі", португалдық отарлық атаудан (Reino de Angola) шыққан, бұл қате түрде Мбунду атағы ngola a kiluanje ("басқыншы ngola", бастапқыда "бас ұста" дегенді, кейін "патша" дегенді білдіретін діни лауазым) Ндамби а Нголаға (Дамби Ангола) Ндонгоның билеушісі ретінде тиесілі болды, Куанза және Лукала өзендері арасындағы жоталық аймақтағы мемлекет.
Антигуа және Барбуда
Антигуа: "Ежелгі", бұрынғы Антегодан түзетілген, 1493 жылы Кристофер Колумбтың құрметіне испандық Санта-Мария ла Антигуа деген ат берілген, Вирген де ла Антигуа ("Ескі собордың Әйелі") құрметіне, Севилья соборындағы Ла Антигуа капелласындағы 14 ғасырдың ортасындағы қастерлі иконаның құрметіне. Барбуда: испан тілінде "сақалды", бұрынғы Барбадо, Бербуда, Барбутос сияқты сөздерден түзетілген. Бұл аралдағы инжір ағаштарының сыртқы түрінен немесе жергілікті халықтың сақалдарынан шыққан болуы мүмкін.
Аргентина
Бұл аймақтың "Аргентина" деген сөзбен алғашқы сипаттамасы 1536 жылы Венеция картасында кездеседі. "Аргентина" атауы итальян тілінен келген. "Аргентина" (ер. род, argentino) итальян тілінде "күмістен жасалған, күміс түсті" деген мағынаны білдіреді, бұл латын тіліндегі "argentum" – күміс сөзінен туындаған. "La Argentina" ("күмісті"), 17 ғасырда "Tierra Argentina" ("Күміс өзенінің жанындағы жер", сөзбе-сөз "Күміс жер") деген ұғымнан қысқартылған, ал бұл атау итальяндық саяхатшы Себастьян Каботтың 1520 жылдардағы экспедициясы кезінде Рио-де-ла-Платаға сілтеме жасап, "Via Argento" (итальян тілінде немесе поэтикалық испан тілінде) деп атауымен байланысты. Кабот Парагвайдың Асунсьон қаласына жақын орналасқан Парана өзені бойындағы гуарани тайпасынан күміс бұйымдар алғаннан кейін осылай атаған.
Марокко
"Маракеш" – оңтүстік аймақтың бұрынғы астанасы, португал тіліндегі Мароккодан шыққан. Бербер тіліндегі атаудың түрі Mərrakəš (ⵎⵕⵕⴰⴽⵛ), шамасы mur [n] akush (ⵎⵓⵔ ⵏ ⴰⴽⵓⵛ, "Құдайдың жері") сөзінен туындаған. Аль-Магриб – жергілікті атау: араб тілінде "Батыс" (المغرب) деген мағынаны білдіреді, алайда ағылшын тілінде "Магриб" әдетте Солтүстік-Батыс Африканың барлық аймағын, нақтырақ айтқанда Марокконы ғана емес, білдіреді. Сонымен қатар, Мағриб "Күн бату жері" дегенді де білдіреді.
Мозамбик
Мозамбик аралының аты, бұл атау өз кезегінде бұрынғы араб билеушісі, шейх Мусса Бен Мбики есімінен туындаған болуы мүмкін.
Намибия
Намиб шөлінің жағалауынан. "Намиб" атауы Нама тілінде "ешнәрсе жоқ жер" деген мағынаны білдіреді. Оңтүстік-Батыс Африка – бұрынғы атауы: континенттегі орналасқан жері. Африка туралы мәліметтер үшін континент атауларының этимологиясы тізілімін қараңыз. Неміс Оңтүстік-Батыс Африка – бұрынғы атауы: жоғарыда айтылғандай. Германия туралы мәліметтер үшін жоғарыда Германияға қатысты ақпаратты қараңыз.
Науру
"Науру" атауы науру тіліндегі "Анаоэро" сөзінен туындаған болуы мүмкін, ол "Мен жағажайға барамын" деген мағынаны білдіреді. Неміс қоныс аударушылары аралды Наводо немесе Онаверо деп атаған.
Непал
"Непал" атауы Оңтүстік Азияның тарихи карталарында кездесетін "Непа" сөзінен туындаған. "Непа" сөзі тибет-бирман тілдерінде "мал өсірушілер" немесе "ірі қара мал өсіретіндер" деген мағынаны білдіреді. Бұл жерді халқы Непа немесе Непар, Невар, Нева, Невал сияқты аттармен атаған, олардың ұрпақтары бүгінге дейін осы аймақта, атап айтқанда Катманду аймағы мен оның төңірегінде қоныстанған. Нева халқы "Ра" мен "Ла" немесе "Ва" мен "Па" сөздерін алмастырып қолданады, сондықтан жоғарыда аталған түрлі атаулар пайда болған. Кейбір деректер бойынша, бұл атау санскрит тіліндегі нӣпālaya (санскрит: नीपालय) сөзінен шыққан, ол "таудың етегіндегі мекен" дегенді білдіреді, бұл Географиялық жағдайы Гималайға жақындығын көрсетеді. (Еуропалық топоним "Пьемонт" сияқты.) Тағы бір болжам бойынша, бұл атау тибет тіліндегі niyampal сөзінен келген, ол "қасиетті жер" деген мағынаны білдіреді.
Нидерланды
Нидерланды сөзбе-сөз "төменгі елдер" немесе "төмендіктер" дегенді білдіреді. Голланд тіліндегі "neder" және оның ағылшын туысы "nether" екеуі де "төменге қарай", "астында" деген мағынаны білдіреді. Ағылшын тіліндегі бұл сөз қазір сирек қолданылады, көбінесе "lower" сөзімен ауыстырылады. "Neder" немесе "nether" сөздері жай ғана жердің географиялық сипаттамасын – тегіс және өзен бойында орналасқандығын білдірген болуы мүмкін. Бұл "Nederland" немесе "Niderland" жекеше түріне де қатысты болуы мүмкін. Бұл германдық жерлердегі төмен жатқан аймақтардың географиялық сипаттамасы еді. Сондықтан ол Шелда, Мез және Рейн өзендерінің сағаларын, соның ішінде Төменгі Рейнландты да атау үшін қолданылды. Голландия, бұрынғы атауы: Нидерландыдағы Голландия аймағынан алынған, көбінесе бүкіл елді білдіру үшін метафора ретінде қолданылады. "Голландия" герман тіліндегі "holt land" ("орманды жер") сөзінен шыққан, бірақ көбінесе "қуыс" немесе "батпақты жер" деп жалған этимологиялық түсіндірме беріледі. Батавия, бұрынғы және поэтикалық атауы: германдық Батав тайпасының латынша атауынан алынған.
Жаңа Зеландия
Нидерландыдағы Зеландия провинциясынан кейін, "теңіз жері" деген мағына береді, ол құрамындағы көптеген аралдарға сілтеме жасайды. Абель Тасман Жаңа Зеландияны Стейтен Ландт деп атады, бірақ кейін голланд картографтары латын тілінде Nova Zeelandia, ал одан кейін голланд тілінде Nieuw Zeeland қолданды, капитан Джеймс Кук осы атауды ағылшын тіліне бейімдеп New Zealand деп атады. Аотеароа – бұл маори тіліндегі елдің ең көп қолданылатын атауы, ол Niu Tireni деген қарыз сөз тіркесін ығыстырды. Аотеароа сөзі дәстүрлі түрде "ұзын ақ бұлттар елі" дегенді білдіреді. Nua Shealtainn ирланд және шотланд гаэлінде "Жаңа Шетланд" (Sealtainn) дегенді білдіреді, ол шотланд Шетланд атауының дыбыстық өзгерісінен пайда болған. Гаэль тілінде сөйлейтіндер Жаңа Зеландияның атын ағылшын тілінен аударғанда Зеландия атауын халықтық этимологиямен байланыстырған болуы мүмкін.
Никарагуа
Испандық зерттеуші Гил Гонсалес Давиланың Никарагуа көлінің жағасында қоныстанған жергілікті қауымның басшысы Никараоның атынан қойған атауы, және «су» деген мағынаны білдіретін испан тіліндегі "agua" сөзінен құралған біріккен атау; кейіннен осы жергілікті қауымның этнонимі.
Нигер
Ағылшын тілінде Нигер /n/ aɪ/ dʒ/ər/ немесе /n/ iː/ /ʒ/ɛər/ деп айтылуы мүмкін. Нигер өзенінен аталған, жергілікті Ni Gir терминінен немесе "Гир өзенінен" немесе туарег тіліндегі n'eghirren ("ағын су") сөзінен шыққан.
Нигерия
Нигер өзені елдің батыс бөліктерінен ағып, мұхитқа және аймаққа құяды. Жоғарыдағы Нигер туралы мәліметтерді қараңыз.
Солтүстік Корея
Өзін-өзі сипаттайды, Корея түбегінің солтүстік бөлігінде орналасқандығынан. Кореяның этимологиясы туралы жоғарыдағы "Корея" бөлімін қараңыз.
Солтүстік Македония
Өзінің Македонияның солтүстік бөлігінде орналасқандығынан туындайтын өзіндік сипаттама. Македония: Ел атауы грек тіліндегі Μακεδονία (Makedonía) сөзінен алынған, бұл ежелгі македониялықтардың құрметіне аталған патшалық (кейіннен аймақ). Олардың аты, Μακεδόνες (Makedónes), түпкілікті түрде грек тілінде "ұзын, жіңішке" деген мағынаны білдіретін македнός (makednós) көне грек сөзінен шыққан, бұл сөздің түбірі ежелгі және қазіргі грек тілдерінде "ұзындық" дегенді білдіретін μάκρος (mákros) сөзімен ортақ. Бұл атау бастапқыда "тау халқы" немесе "ұзын бойлылар" деген мағынаны білдірген деп саналады. Есімді пайдаланудың тарихи негізділігі туралы Грекиямен болған саяси дауды мойындау мақсатында көптеген халықаралық жағдайларда "Бұрынғы Югославия Македония Республикасы" деген уақытша термин қолданылды. 2019 жылдың ақпан айында ел өзін Солтүстік Македония Республикасы деп атады.
Норвегия
Ежелгі норвег тілінен келген "norðr" және "vegr" сөздерінен құралған, "солтүстік жолы" деген мағына береді. Norðrvegr – Норвегияның батыс жағалауынан Арктикадағы ең солтүстік жерлеріне дейінгі ұзақ, жағалау бойымен өтетін жолдарды білдіреді. Бокмол тілінде "Norge", ал нюнорск тілінде "Noreg" деп аталады. "Урман" немесе "Мурман" (урмане; Му́рмане) – көне шығыс славян тілінде "норман" сөзінің ежелгі норвег тіліндегі айтылуынан туындаған, "солтүстік адамдары" деген мағынаны білдіреді. (Бұл сөз Ресейдің Мурманск қаласының атында сақталған.) "An Iorua" (ирланд тілінде) ежелгі норвег тіліндегі "Norðrvegr" сөзінің қате түсіндірілуінен пайда болған болуы мүмкін, себебі ирланд тілінде көптеген ел аттары "an" артиклімен басталады. Сөздің қалған бөлігі содан кейін елдің аты ретінде қабылданды. (Осыған ұқсас процесс ағылшын тіліндегі "adder" сөзінің пайда болуында да болды: бастапқыда "a nadder" деп айтылған.)
Оман
Етимологиясы белгісіз. Бұл Плиний Ескінің Оманасына және Птолемейдің Оманонына (Όμανον εμπόριον) ұқсас, екеуі де шамасы ежелгі Сохармен байланысты. Қала немесе аймақтың шығу тегі әдетте араб тіліндегі амен немесе амун ("қоныс салған" халық, бедуиндерге қарсы) сөздерімен байланыстырылады.
Пәкістан
Пәкістан атауы урду және парсы тілдерінде сөзбе-сөз "Тазалар елі" дегенді білдіреді. Оны 1933 жылы Пакистан қозғалысының белсендісі Чоудри Рахмат Али "Қазір немесе ешқашан" атты памфлетінде "ПАКСТАН" деген акроним ретінде ұсынды ("ПАКСТАНДА тұратын отыз миллион мұсылман бауырлары"), бұл британдық Үнді империясының бес солтүстік-батыс аймағының – Пәнджаб, Әфғания, Кашмир, Синд және Белуджистан – аттарының бас әріптерінен құралған. "I" әрпі айтуды жеңілдету және тілдік жағынан дұрыс әрі мағыналы атау жасау үшін қосылды.
Палау
Белау ("Палау") атауының түпнұсқасы, дәстүрлі түрде палау тіліндегі aidebelau ("жайылған жауаптар") сөзінен шыққан, бұл аралдың құрылу тарихындағы алып Чуабтың жойылғандығымен байланысты. Белау, жергілікті эндоним: Жоғарыда айтылғандай. Лос-Палос, бұрынғы атауы: жоғарыда аталғанның испан тіліне бейімделуі. Пелев, бұрынғы аты: 1783 жылы Улонг аралының жанында кемесі қираған британдық капитан Генри Уилсонның Белау атауын транскрипциялауынан алынған.
Панама
Қазіргі Панама қаласының жанындағы бұрынғы ауылдың атымен аталған. «Куэва» тілінен «балыққа толы орын» немесе «көп балық бар орын» деген мағынаны білдіреді, сондай-ақ Кариб тілінен «көбелектерге толы орын» деген мағынада немесе Панама ағашын білдіретін тағы бір жергілікті сөзден шыққан болуы мүмкін.
Папуа - Жаңа Гвинея
Бұл ел 19 ғасырда атын алған. "Папуа" сөзі малай тіліндегі "папуа" сөзінен туындайды, ол папуа мәдениеттерінде кездесетін шаш үлгілерін сипаттайды. "Жаңа Гвинея" атауы испандық саяхатшы Иниго Ортис де Ретезден келген, ол жергілікті халықтың сыртқы келбетінің Африканың Гвинея жағалауындағы адамдарға ұқсас екенін байқаған.
Парагвай
"Парагвай" сөзінің нақты мағынасы белгісіз, бірақ ол сол аттас өзеннен шыққан болуы мүмкін. Ең көп таралған түсіндірмелердің бірі – бұл сөз "пайагуа тайпасының (жергілікті тайпа) суы" дегенді білдіреді. Тағы бір нұсқа бойынша, гуарани тіліндегі пара ("өзен") және гуай ("таж") сөздері "тажды өзен" деген мағынаны береді. Үшінші мүмкіндік – пара ("өзен"), гуа ("ден") және й ("су") сөздерінен құралған "өзеннен келген су" мағынасын білдіруі мүмкін, бұл елдің солтүстігіндегі, іс жүзінде Бразилияда орналасқан батпақты көрсетеді.
Перу
"Перу" сөзінің нақты мағынасы белгісіз. Ең көп таралған теория бойынша, ол "өзен" деген мағына беретін түпкілікті сөз biru-дан шыққан (қазіргі Эквадордағы Биру өзенімен салыстырыңыз). Тағы бір түсіндірмеде бұл сөз жергілікті басшы Берудың есімімен байланысты делінеді. Испан саяхатшылары одан осы жердің атын сұрағанда, тілдерін түсінбеген ол, олар өзінің есімін сұрап отыр деп ойлап, оларға есімін берген. Көне жергілікті атау болған pelu да болуы мүмкін.
Филиппин
Астурия принці Филипптің жерлері, испандық Фелипинас атынан, болашақ испан королі Филипп II құрметіне, 1543 жылы зерттеуші Руй Лопес де Виллалобос Лейте және Самар аралдарына берді, кейіннен бүкіл архипелагты атау үшін қолданылды. Филипптің өзінің аты грекше (Φίλιππος, Phílippos) және «ат сүйгіш» дегенді білдіреді. Маи, бұрынғы атауы: қытай іріптері 麻逸-тің кантондық саудагерлер Маят, ал Зайтон саудагерлері Маит деп жазған Мандаринше айтылуы, Бруней сұлтандығы жазбаларында Maidh деп тіркелген, Миндаро немесе Лагунадағы болжамды жергілікті тарихқа дейінгі мемлекеттің (әлдебір) қытайландырылуы. Лазарь аралдары, бұрынғы атауы: Фердинанд Магелланның 1521 жылы Бетаниялық Лазарь мерекесінде Хомонхонға жеткен кезде берген испандық Las islas de San Lázaro аты. Батыс аралдары, бұрынғы атауы: Тордесильяс шарты бойынша Испанияның меншігін бекіту мақсатымен қабылданған испандық Las islas de Poniente аты; аралдар өздерінің құзырына жатады деп дұрыс санаған португалдар оларды Ilhas do oriente («Шығыс аралдары») деп атады. Бойлық мәселесі шешілмегендіктен және аралдарда жанжал тудыратын дәмдеуіштер болмағандықтан, Лопес де Легаспи 1565 жылы Филипп II үшін аралдарды сәтті отарлады. Катагалуган, баламалы атауы: «Өзен бойындағы тұрғындар елі», Катипунан қолданған, бастапқыда тек тагалог тілінде сөйлейтін аймақтарға қатысты.
Польша
"Полан елі" – поляндар тайпасының (Polanie) жері. 10 ғасырда поляктар біріңғай Польшаны құрғаннан кейін, бұл атау бүкіл Польша мемлекетіне де қолданыла бастады. "Польша" (Polska) атауы 13-14 ғасырларда поляндардың бастапқы аймағы Үлкен Польша (Wielkopolska) деп белгіленгенге дейін екі мағынаны білдірді. Тайпаның аты, шамасы, поляк тіліндегі "поле" – "дала" немесе "ашық жазық" сөзінен шыққан. Ленгельоршаг (венгр), Ленкия (литава), لهستان Лахестан (парсы) – бәрі де ежелгі русь немесе ежелгі поляк этнонимі "lęděnin" (мүмкін, "жаңа жерді жыртын адам") және оның күшейткіш түрі "lęch" сөздерінен туындаған.
Португалия
Ортағасырлық роман тіліндегі Portucale, латын тіліндегі Portus Cale (қазіргі Порту және Гая). Portus латын тілінде "порт" деген мағынаны білдіреді, бірақ Cale сөзінің мағынасы күмәнді. Кейбір зерттеушілер оны грек тіліндегі kallis (καλλἰς, "әдемі") немесе латын тіліндегі calēre ("қызу") сөздерімен байланыстырады. Бұл атау, әдетте, римдіктерге дейінгі дәуірде Дуро өзенінің солтүстігінде қоныстанған галаектер (келт халқы) тайпасымен байланысты. Олардың атының этимологиясы да белгісіз, бірақ ол Cailleach қасиетті әйел құдайымен байланысты болуы мүмкін. Лузитания (көне атау және әдеби түр): лузитаниялықтардан кейін аталған, болжам бойынша келт тектес, Лус және Танус, "Лусус тайпасы".
Қатар
Қатарадан тегін алады, ежелгі заманда маңызды сауда порты және аймақтағы қала болған Зубара қаласына сілтеме жасайды деп саналады. "Қатара" сөзі алғаш рет Птолемейдің араб әлемінің картасында кездеседі. 20-шы ғасырдың басында ағылшын тілінде сөйлейтіндер Катарды көбінесе Катардағы жергілікті айтылуға ұқсас "Каттер" деп атаған. Дегенмен, дәстүрлі ағылшынша айтылуы ("Kuh tahr") қалыптасты.
Румыния
"Рим империясы". Рим империясы елдің үлкен бөлігін басып алды, ал тұрғындары романизацияланды (румындар). Атаудың ескі түрлеріне Румыния және (француз тілінің ықпалымен жазылғанда) Румыния кіреді. "Роман" (румындардың этникалық тобы) термині латынша "romanus" сөзінен шыққан, ол "римдік" дегенді білдіреді, сондықтан Румыния атауы румын халқы мен тілінің латын тегін көрсету үшін қабылданды. Бұл термин алғаш рет Кароль I басшылығымен, 1866 жылғы конституцияда Румынияны елдің ресми атауы деп жариялаған кезде қолданылды. Дакия – ежелгі атауы және латынша нұсқасы, ежелгі дак халқының атымен аталған. Валахия – елдің славян және германша атауы, гот тіліндегі "келттер" деген мағынаны білдіретін "walh" сөзінен шыққан. Кейіннен бұл термин романизацияланған тайпаларға да қолданылды. Бұл германдық форма келт тайпасы Волканың атынан туындаған. Уэльс және Валлонияның этимологиясымен салыстырыңыз.
Ресей
Ағылшын және орыс тілдерінде: Росия немесе Россия, Византиялық грек тіліндегі Rōsía (Ρωσία) сөзінен шыққан, "Рос елі" (Ρως) мағынасын береді. Көпшілік пікір бойынша, бұл Рус деп аталатын варягтар тобынан тараған, олар Швециядағы Рослаген айманының атымен аталған, ал оның түбі көне норвегтік "rods" сөзінде, яғни "есу" немесе "есуші" мағынасында жатыр. Ресейде кеңес ғалымдары Киев Русының скандинавиялық тегін жоққа шығарып, славяндық тегін басып көрсетіп, түрлі жалған этимологиялар ұсынды. Төмендегі Швеция туралы да қараңыз. , қазіргі беларустарға жақын ежелгі Кривич тайпасының атымен аталған. Вен немесе Венемаа (эстон тілінде) және Веняя (фин тілінде): ежелгі Вендес тайпасының атынан шыққан.
Руанда
"Ірі немесе үлкен", киньяруанда тіліндегі кванда ("кеңею") сөзінен туындаған, ақырында Руганзу Ндориден тараған тутси Ньигиня мумилеріне немесе киньяруанда тілінде сөйлейтін адамдарға қатысты қолданылған. Руанда – ірі ел деген мағынаны білдіреді. Тарихи тұрғыдан Руанда Гасабодан (Муази көлінің жанындағы шағын жер) Берлин конференциясына дейінгі барлық аумаққа дейін кеңейді. Руанданың ықпал ету аймағы Уганданың оңтүстік бөлігіне, Танзанияның батыс бөлігіне және Демократиялық Конго Республикасының (ДКР) шығыс бөлігіне тарады.
Сахара Араб Демократиялық Республикасы
Сахрауи халқынан кейін. Олардың аумағы Мароккомен даулы, ол аймақты Батыс Сахара деп таластап отыр. Батыс Сахара, оның өзі таластап отырған аумағының атауы: Географиялық орнына байланысты. "Сахара" сөзі араб тіліндегі aṣ Ṣaḥrā (الصحراء) сөзінен шыққан, "шөл" деген мағынаны білдіреді. Испандық Сахара, бұрынғы атауы: Испанияның бұрынғы отарлауынан.
Сент-Китс және Невис
Сент-Китс аты саяхатшылардың қадірлісі – әулие Кристофердің құрметіне берілген. Кристофер Колумб бұл аралды әулие Кристофердің есімімен атаған болуы мүмкін, бірақ бұл әлі нақты белгісіз. Кейіннен британдық теңізшілер атауын қысқартып, Сент-Китс деп атаған. Невис аты испан тіліндегі Nuestra Señora de las Nieves фразасынан туындаған, ол «Қардың Анасы» деген мағынаны білдіреді және аралдағы тауларды әрдайым қоршап тұратын ақ бұлттарға байланысты қойылған.
Сент-Люсия
Латын тілінде "Сент-Люсия", 1502 жылдың 13 желтоқсанында Сент-Люсия күні француз теңізшілерінің аралында кеме қазасына ұшыраған.
Сент-Винсент және Гренадиндер
Сент-Винсент: Кристофер Колумб 1498 жылдың 22 қаңтарында, Сент-Винсент күні осы аралдарды ашқандығы үшін оларға осы атты берген. Гренадиндер: Испанияның Гранада қаласының атынан алынған. (Гренадаға қараңыз)
Самуа
"Киелі орталық" – самоа тіліндегі са ("қасиетті") және моа ("орталық") сөздерінің қосылуынан пайда болған. Атау, сондай-ақ, Самоа есімді жергілікті басшының атынан немесе қазір құрып кеткен моа құсының "орыны" деген мағына беретін ежелгі сөзден шыққан болуы мүмкін.
Сан-Марино
"Сент Маринус" итальян тілінде, б.з. 301 немесе 305 жылдары Хорватиядағы Арбе аралындағы туған жерінен Римнің қуғын-сүргінінен қашу үшін Титано тауына келген (әлде аңыз) тас қалаушыға арналған атау.
Сан-Томе және Принсипи
Сан-Томе: португал тілінде "Сан-Томас", ол 21 желтоқсан 1470 немесе 1471 жылғы Сент-Томас күні ашылғандықтан осылай аталған. Принсипе: португал тілінде "Принц", бастапқы атауы Ilha do Principe ("Принц аралы") болған, Португалияның принціне аралдан алынған қант өнімінің салығы төленгендіктен осылай аталған.
Сауд Арабиясы
Сауд әулеті, елді билейтін әулеттің атымен аталған. Династия өзінің атын Сауд атасынан алған, оның есімі "Бақыт" деген мағынаны білдіреді. Арабия атауы латын тілінен келген, этимологиясы нақты белгісіз, бірақ семиттік тегі болуы мүмкін. Дегенмен, ежелгі Египет заманында бұл аймақ Ар Раби деп аталып келген.
Шотландия Корольдігі
"Шоттар елі" – римдіктердің жазбаларындағы "Scoti" латын сөзінен бастау алады, бұл сол кездегі Ирландия және Батыс Шотландияның гаелдерін атау үшін қолданылған. Кейін олардың соңғысы пиктермен басып алынды, бірақ оларды бойына сіңіріп алып, ортағасырлық Корольдік құрды. "Шот" аталымы Ирландия гаелдерін атау үшін қолданылуы біртіндеп тоқтады. "Alba" – шотланд гаэль тілінде, және бұл сөз пиктік тілінен шыққан болуы мүмкін, "Albion" – Ұлыбританияның ежелгі кельт атауымен туыс.
Сенегал
Сенегал өзенінен. Қазіргі Сенегалдың солтүстігінде, яғни бүгінгі Мавританияның көп бөлігін бақылаған берберлік Зенега (арабша Сенхажа) тайпасының португал тіліндегі нұсқасынан алынған.
Сербия
Атаудың нақты шығу тегі белгісіз (Сербтер мен Сербия туралы ақпаратты қараңыз). Қазіргі Германиядағы сорбтардың атауы да осы тектен шыққан.
Сербия және Черногория
Өзін-өзі сипаттайды, оның екі құрамына кіретін мемлекеттерінен. Әрқайсысының этимологиясы туралы мәліметтер үшін жоғарыдағы Черногория және Сербия бөлімдеріне қараңыз.
Сейшел аралдары
Жан Моро де Сешельс есімімен аталуы, Франция королі Людовик XV-тің 1754-1756 жылдар аралығындағы қаржы министрі болғандығымен байланысты.
Сиерра-Леоне
"Арыстан таулары". (Терра-Леоне) Португал тіліндегі Серра-Леоаның испан тіліндегі нұсқасы – Сьерра-Леонадан алынған. Португалиялық саяхатшы Педро де Синтра 1462 жылы Батыс Африка жағалауымен келе жатып көрген әсерлі таулардың құрметіне елге осы атты берген. Таулардың неліктен арыстанға ұқсағандығы әлі анықталмаған. Осыған қатысты үш негізгі түсіндірме бар: таулар арыстандың тісін еске түсірген, олар ұйықтаған арыстан сияқты көрінген, немесе таулардың маңындағы дауыл арыстанның аңырауын еске салған.
Сингапур
"Арыстан қаласы" атауы Сингапурдан (малай тілінде) санскрит сөзі симхапурадан (санскрит: सिंहपुर) шыққан. Сингапур – малай атауының ағылшын тіліне бейімделген түрі, ол бүгінге дейін қолданылып келеді, сондай-ақ қытай және тамил тілдеріндегі түрлері де бар. Арыстан, немесе аңызға айналған Мерлион көбінесе Санг Нила Утаманың Темасек аралын ашқан оқиғасын көрсетеді, Темасек атауы малай немесе яван тіліндегі "тасик" сөзінен шыққан, яғни "көл" деген мағынаны білдіреді.
Словакия
Славян тіліндегі "славяндар" деген сөзден бастау алады. "Слав" сөзінің шығу тегі әлі анықталмаған.
Словения
"Славян жері" словен және басқа оңтүстік славян тілдерінде. "Славян" атауының этимологиясы әлі де нақты белгілі емес. Кейбір тіл білімі мамандары "вен" деген бөлігінің ежелгі германдық Венетия тайпаларынан шыққандығын, олардың есімі Венеция қаласына да берілгенін айтады.
Соломон аралдары
Испан зерттеушісі Альваро де Менданя и Нейра 1567 немесе 1568 жылы Киелі кітаптағы Сүлеймен патшаның құрметіне атаған. Бұл ат осы патшаның кен байлықтары туралы аңызға байланысты берілді, оны Менданя и Нейра табуға үміттенген.
Сомали
"Сомали халқының жері". Сомали тілінің этимологиясы нақты белгілі емес, алайда кейбір зерттеушілер оның "сақ maal" ("мал өсірушілер") деген сөзден немесе Самале есімді аңыздық атадан шыққандығын ұсынады.