Кіріспе
Тоғыз жылдық соғыс шайқасы Тороелла шайқасы, сондай-ақ Тер өзенінің шайқасы деп аталады, Тоғыз жылдық соғыс кезінде, 27 мамыр 1694 жылы Каталонияның маңызды қаласы Жирона маңындағы Пуэнте-Майор маңындағы Тер өзенінің жағалауы мен сағалары бойында болды.
The Battle of Torroella, also known as Battle of the river Ter, took place during the Nine Years' War, on 27 May 1694 along the banks and fords of the Ter River near the Puente Mayor in the vicinity of the important town of Girona, Catalonia, Spain.
Кіріспе
1694 жылы француз патшасы Каталонияда күш салуға шешім қабылдады және Пьемонттағы Катинат әскерін қорғанысқа қойып, испан майданына көбірек әскер қалдырды. Каталонияның вице-королі, Дон Хуан Мануэль Лопес Пачеко Акуня Жирон и Портокарреро, Вильена маркизі, Эскалона герцогы, сонымен қатар армияның генерал-капитаны, Тер өзенінің жағалауында, француз маршалы Ноэль герцогы бастаған, Жиронаны басып алуға ниеттенген күшті француз экспедициялық корпусына қарсы тұру үшін, іс жүзінде, барлық жүріп бара жатқан әскерлерді жинады. Екі әскердің күштері шамамен бірдей (20 000 жаяу және 45 000 атты). Француз полктары негізінен ардагер әскерлерден құралған, ал испан күштерінде өте көп рекруттар мен жаңадан құрылған бөлімшелер болды. Сонымен қатар, француз армиясы жақсы даярланған офицерлер мен экипаждардың қызмет көрсетуімен артиллерия бөлшектерінің саны мен атыс қуаты жағынан басым болды.
Шайқас
Испан армиясы Вергес, Улья және Торроелладағы фордтарды күзету үшін үш корпусқа бөлінді. Испанияның вице-королі "Біздің бүкіл әскеріміз 11 900 жаяу және 4000 атты жасақтан құралған, олардың барлығы 16 300-ді құрайды". Өткен күндері жаулар Вержестегі фордты күштеп басып алуға тырысты, содан кейін Улья мен Торроелла де Монгриге қарай жылжыды. 27 мамырда өзен жағалауында тығыз тұман болды. Осыдан пайдаланып, 2 000 француздық драгун мен ат әскері, соңынан көптеген жаяу әскер гранадерлері Тороелла де Монгриде өзенді білместен өтіп, испан жаяу әскерінің бір бөлігін ұстады. Испандықтар мылтықтардың алғашқы атысынан кейін қарсыластарға қарсы тұра алмады, олар жауынгерлердің қалған бөлігін тәртіпсіздікке ұшыратып, ұрыс лагерінен қаша бастады; көптеген адамдар француздарға қарсы тұра алмады, ал қалған ат әскері барлық жаяу әскерді қорғанышсыз қалдырып, кері шегінді. Бұл жеңілістен кейін француз әскерлерінің көпшілігі өзенді кесіп өтіп, жауынгерлік ретімен орналасқаны үшін бүкіл испан әскері шатасып, ат әскері артқы жасақпен бірге Жиронаға дейін қашып кетті. Француздар испандарға қарсы жалпылай алға басып, аз қарсылық көрсетті, көптеген сарбаздарды өлтірді және көптеген байрақтармен қатар, жүктер мен артиллерия бөлшектерін тұтқынға алды.
Салдары
Ресми деректерге сәйкес испандықтар 2931 жаяу және 324 атты, өлгендер, жараланғандар мен дезертирлерден айырылды. Француз дереккөздеріне сәйкес, испандықтар 9 мыңнан астам адамнан, оның ішінде 2000 тұтқыннан, ал өздерінің жоғалтулары шамамен 500-ге жетті. Бұл жағдайда вице-корольге кейбір әскерлерді Жиронаға жіберуден басқа амал жоқ және өзінің әскерінің басым бөлігімен Барселонаға қарай жүріп, ол жерде маусым айының бүкіл уақытын өткізді. Осы уақыт аралығында француздар Тер өзенінің айналасындағы 10 ауылды тонаған. 30 мамырда, испандықтардың Тер өзенінде жеңілгенінен үш күн өткен соң, Ноаль 10 маусымда француздарға беріліп, Паламос бекінісін құрлық пен теңіз арқылы блоктауды бастады. 29 маусымда Жирона қаласы алынды. Барселонаны француз соғыс министрі құтқарды, ол Ноаль маршалына ақшаны азайтып, әскерін тұрақтандырды. Тағы бір фактор - Эдвард Расселлдің қолбасшылығындағы ағылшын флотының жақындауы, ол Турвиллдің қолбасшылығындағы француз флотын Тулонға кері шегінуге мәжбүр етті.
In this situation the viceroy had no other choice than sending some troops to Girona and marched with the largest part of his army towards Barcelona, where he remained the whole month of June. In the meanwhile the French sacked over 10 villages in the surroundings of the river Ter. On 30 May, three days after the Spanish defeat at the river Ter, Noailles started the blocquade by land and sea of the fortress of Palamos, that surrendered to the French on 10 June. The city of Girona was taken on 29 June. Barcelona was saved by the French minister of war who reduced the money to the Marshal of Noailles and immobilised his army. Another factor was the approach of an English fleet under Edward Russell which made the supporting French fleet under Tourville retreat to Toulon.