Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нгуен Фук Нгуен (福源; 16 тамыз 1563 - 19 қараша 1635) - 1613-1635 жылдары Фу Сюань (қазіргі Хуэ) қаласынан Оңтүстік Вьетнамды басқарған ертедегі Нгуен лорды. Нгуен билігі кезінде қазіргі Сайгон қаласында қала құрылды. Кейіннен Ханойдағы соттың алдындағы құрмет көрсетуден бас тартуы Тринь Нгуен соғысын тудырды.
Nguyễn Phúc Nguyên (阮福源; 16 August 1563 – 19 November 1635) was an early Nguyễn lord who ruled the southern Vietnam from the city of Phú Xuân (modern day Huế) from 1613 to 1635. During his rule, the Nguyễn established a city at modern day Saigon. Later, his refusal to pay tribute to the court in Hanoi sparked the Trịnh–Nguyễn War.
Өмірбаян
Нгуен Фук Нгуен Нгуеннің алтыншы ұлы. Әкесі қайтыс болғаннан кейін Нгуен Фук Нгуен Вьетнамның оңтүстік провинцияларының билігін қолға алды. Ол әкесі ұстаған саясатты жалғастырды. Ол Ханойдағы соттың билігіне мойынсұнудан бас тартты. Әкесі сияқты ол Вунг атағын алмады, бірақ өзін Нхон Куок Конг деп атады (түсті провинциялардың герцогы).
Nguyễn Phúc Nguyên was the sixth son of Nguyễn Hoàng. Upon the death of his father, Nguyễn Phúc Nguyên took over the rule of the southern provinces of Vietnam. He continued his father's policy of refusing to submit to the authority of the court in Hanoi, dominated at this time by his cousin, Trịnh Tùng. Unlike his father he did not take the title Vuong but instead called himself Nhon Quoc Cong (roughly Duke of the Southern Provinces).
Сыртқы сауданы ынталандыру
1615 жылы Нгуен Фук Нгуен португал саудагерлеріне Файфода (қазіргі Hội An) сауда бекеті құруға рұқсат берді. Нгуендер португалдардан еуропалық озық қаруларды сатып ала бастады және еуропалық кемелердің құрылысын біраз үйренді. Бұл оларға кейінгі жылдары зор көмек бола алады. Уақыт өте келе Файфо Тынық мұхиттың оңтүстік-батысындағы ірі сауда портына айналды, онда аймақтағы саудагерлер тауарлар сатып алуға және сатуға келді. Қытай, жапон, еуропалықтар мен Оңтүстік Азиядан келгендер Файфоға сауда-саттыққа келіп жатты. Бастапқыда жердің өзінде жоғары құнды өнімдер болмаған, алайда кейін Нгуен иелері шетелге экспорттау үшін тауар өндіруді мақсат еткен түрлі қант шаңырағы мен мылға плантацияларын құрды. Жапониядан саудагерлер Вьетнамға дейін келді, өйткені Мин және Маньчжу императорлары Жапониямен сауда жасауға тыйым салды. Жапондықтар қытайлық жібек пен керамикаға ие болу үшін Файфоға келу керек болды. Жапондық саудагерлер жыл сайынғы сапалы жібек өнімдерін бірнеше ай бұрын сатып алатын. Жергілікті жібек бағасы да Жапония нарығындағы кез келген өзгерістерді көрсетті. Керісінше, Джан Тронг алтын мен мыс сияқты бағалы металдардың жетіспеушілігін бастан кешірді, сондықтан Нгуен иелері жапон монеталарын айналма үшін немесе олардың оқ құю зауыттарында пайдалану үшін импорттады.
Starting as early as 1615, Nguyễn Phúc Nguyên allowed Portuguese merchants to set up a trading post at Faifo (modern day Hội An). The Nguyễn began to purchase advanced European cannons from the Portuguese and learned something of European ship design. This would help them enormously in later years. As time passed, Faifo became a major trade port for the south west Pacific where traders in the region came to sell and acquire goods. Chinese, Japanese, Europeans, and South Asians all came to trade at Faifo. Originally the land itself did not have any high value products, nevertheless later on Nguyễn lords established various sugar cane and mullberry plantations for the sole purpose of producing goods for overseas export. Traders from Japan came all the way to Vietnam because the Ming and the Manchu Emperors forbade trade with Japan. In order to obtain the highly desirable Chinese silks and ceramics, the Japanese had to come to Faifo. Local high quality silk was also one of the primary trade for Japanese merchants, who often purchase whole batches months prior to their annual arrival. The local silk price also reflected any changes in Japanese market. In return, Đàng Trong experienced serious shortage of precious metals like gold and copper which the Japanese had abundance to export, therefore Nguyễn Lords imported massive quantity of Japanese coins, either to circulate or to use in their cannon foundries.
Тринь Нгуен таласы
1623 жылы Трин Тунг қайтыс болғаннан кейін және оның ұлы Трин Трангтың жаңа билігі кезінде Ханойдағы соттың Нгуенге алым-салық төлеу туралы тағы бір ресми талабы болды. 1624 жылы Нгуен Фук Нгуен ресми түрде бас тартты. Үш жылдан кейін Корольдік (Тrịnh) әскері оңтүстікке қарай жүріп, Нгуенге шабуыл жасады. Бірінші шайқастар төрт айға созылды, бірақ Нгуен әскерлері жеңілмеді және Фу Сюань алынбады. Патша әскері қайта топтасу үшін солтүстікке қарай шегінді. Нгуендер дереу өз жерлерін қорғау үшін үлкен қабырғалар салуды бастады. Бұл қабырғалар Линь өзенінің оңтүстігінде орналасқан, олар теңізден тауларға дейін созылып, 11 мильге дейін өсті. Қабырғалардың әрқайсысының биіктігі 6 метрге жетіп, көптеген еуропалық үлгідегі оқ-дәрілер орнатылған. 1633 жылы Тринг қабырғаларды қос жақты шабуылмен басып алуға тырысты, бірақ Нгуен флотилиясы Нхат Ле шайқасында Корольдік (Тринь) флотилиясын жеңе алды.
With the death of Trịnh Tùng in 1623 and the new rule of his son, Trịnh Tráng, another formal demand was made by the Court in Hanoi for the Nguyễn to pay tribute. In 1624, Nguyễn Phúc Nguyên formally refused. Three years later, the Royal (Trịnh) army marched south and attacked the Nguyễn. The first set of battles lasted for four months but the Nguyễn armies were not defeated and Phú Xuân was not taken. The Royal army withdrew north to regroup. The Nguyễn immediately began the building of a massive pair of walls to defend their lands. This pair of walls, just south of the Linh River, eventually grew to a length of 11 miles, stretching from the sea to the mountains. The walls were each 20 feet tall and equipped with many cannons of European design. In 1633, the Trịnh tried to outflank the walls with an amphibious invasion but the Nguyễn fleet was able to defeat the Royal (Trịnh) fleet at the battle of Nhat Le.
Өлім
Нгуен Фук Нгуен 1635 жылы соғыстың жалғасуымен қайтыс болды. Дегенмен, Нгуенге оның қолдаған қорғаныс шаралары жақсы әсер етті. Фу Сюаньды 1774 жылға дейін Тринг қолға алмады. Оның үстіне, оның алғашқы шайқастардағы қорғаныс жетістіктері оның талантты адамдарды өзіне тарту қабілеті мен басқа елден келген болса да, тәжірибелі әскери кеңестерді қолдану қабілеті.
Nguyễn Phúc Nguyên died in 1635 with the war still going on. Still, the defensive measures he had put in place served the Nguyễn well. Phú Xuân was not taken by the Trịnh until 1774. Further, his defensive success in these first battles is a credit to his ability to attract talented men to his cause and make use of expert military advice, even when it came from another country.