Кіріспе

Сикхи мен әйелдердің қағидалары Сикхизм қағидалары әйелдердің ерлермен бірдей жандары бар екенін және осылайша құтқарылуға жетудің тең мүмкіндіктерімен өздерінің руханилығын дамытуға тең құқықты ие екенін айтады. Сикхизмдегі әйелдер барлық діни, мәдени, әлеуметтік және зайырлы іс-шараларға қатысады, соның ішінде діни қауымдарды басқарады, Аханд Пахта (Қасиетті жазбаларды үнемі оқу), Киртан (қауымдық ән айту), Гатка (сикх жауынгерлік өнері) және Грантис ретінде жұмыс істейді. Сикх тарихында әйелдердің рөлі де жазылған, оларды ерлерге қызмет ету, адалдық, құрбандық және батылдық жағынан тең деп суреттейді.

Тарих

Сикх гурулары мен түрлі сикх әулиелері 15 ғасырда едәуір қысымға ұшыраған әйелдердің құқықтарын алға жылжытуға көп септігін тигізді. Әйелдерге жаңа тең мәртебе беру үшін Гурулар бастамашылық, тәлім беру немесе санатқа (кітапхана) және пангатқа (бірге тамақтану) қатысу мәселесінде жыныстар арасында ешқандай айырмашылық жасамады.

Гура Амар Дас

Саруп Дас Бхалла, Махима Пракаштың айтуынша, Гуру Амар Дас әйелдердің парда киюіне қарсы болған. Ол әйелдерді кейбір шәкірт қауымдарына басшылыққа тағайындады және сати әдетін жариялады. Гура Амар дас нәрестелерді қыздарға қарсы өлтіруге қарсы дауыс көтерді. Гуру Амар Дас өзінің дәуіріндегі патриархалды иерархияға қайшы келіп, Маи Мато есімді сикх әйелін Манджи епархиясының басшысы етіп тағайындады.

Гуру Гобинд Сингх

Гуру Гобинд Сингх халсаларға әйелдерге қарсы күнә жасаған каньяпапимен араласпауды бұйырды. Гуру әйелдерді заттыққа айналдыруға қатаң қарсы болды. Гуру халсаға шомылдыру рәсімінен өткен әйелдерге Каур деген тегін берді, олар билік құрған ханшайымдар еді.

Рам Сингх Намдхари

Баба Рам Сингх әйелдер құқығы үшін көп жұмыс істеді, оның ішінде нәресте өлтіруге қарсылық білдірді, жас қыздарды құлдыққа сату, қалыңдық жүйесі, парда жүйесі, сауаттылықтың жоғары стандарттарына қол жеткізуге тырысты және жесір әйелдерді қайта үйлендіруге тырысты.

Сингх Саба

1870 жылдары Сингх Сабханың қайта жаңғыру қозғалысы кезінде Сингх Сабха пурда жүйесіне, қыз балаларды өлтіруге, балаларды некеге салуға, сати, жесірлердің нашар жағдайына, қалыңдықты және неке кезінде шапшаң шығындарға қарсы дауыс берді. Егер Сутакқа сенсек, онда мұндай лас заттар барлық жерде кездеседі, құрттар сиырдың көмірі мен ағаштан табылған. Бірде-бір дәнді дәнде өмір жоқ. Су - өмірдің басты көзі, әркім өмір сүру үшін оған тәуелді. Сутактың арамдығынан қалай құтылуға болады? Оны әр ас үйде табады. Нанак былай дейді: "Бұл жолмен (әдет-ғұрыптар арқылы) ластануды алып тастауға болмайды".

Көп әйел алу

Моногамия әдеттегі ереже болып табылатын мәдениетте сикхтердің көп әйел алуы өте сирек кездеседі.

Қыз балаларды өлтіру

Қыз балаларды өлтіруге тыйым салынған, ал Рахитнамас (әдеп-тәрбие кодексі) сикхтерге осы тәжірибеге қатысқандармен кез-келген байланыс немесе қарым-қатынас жасауға тыйым салады.

Сати (жесір әйелді өртеп жіберу)

Жесірлерді өртеп жіберу немесе сати Жазбаларда айқын тыйым салынған. Сати практикасын болдырмаудың практикалық қадамы ретінде сикхтер жесірлердің қайта үйленуіне рұқсат береді. Бұған Бхагат Кабирдің өзі де тоқталған. "Останың, қасыңа кел, бет-әлпетіңді жамылғымен жаппа". Ақырында, бұл сізге жарты қабықша да әкелмейді. Ал енді, сендерге бұдан бұрын болғандардың ізгі істеріне ермеңдер! Бетті бүркеп алудың бірден-бір артықшылығы - бірнеше күн бойы адамдар: "Бұл қандай асыл келіншек!" деп айтатын болады. Сенің шашың тек қана сенің құлшылық етіп, билеп, ән айтып, Құдайды мадақтауың керек. "Жанды қалыңдық тек Құдайға ән айтып өмірін өткізсе ғана жеңеді" дейді Қабир. О, менің әкем, маған Құдай Иесінің атын сыйлық ретінде және сыйлық ретінде беріңіз.

Ағымдағы

Қазіргі кездегі Үндістанның демократиялық саясатында көптеген ұйымдар әйелдерді көптеген кемшіліктерден құтқару үшін жұмыс істейді. Олардың саяси еркіндігі бар және олар үшін жаңа мүмкіндіктер ашылды. Сикх әйелдері бірнеше салада іскерлік қабілеттерін көрсетті және білім беру мен оқытушылық, медицина сияқты кәсіптерде ең прогрессивтілердің қатарында. Сикхтер дінінде әйелдер еркектермен тең. Олар қауым кездесулерін басқарып, ақханд пахтасына қатыса алады, бұл - жеті жүз екі сағат ішінде орындалуы тиіс жазба орындарын үнемі оқып отыру. Олар ер адамдармен бірге дауыс береді, олар Сикхтардың орталық діни органын, Широмани Гурдвара Парбандхак Комитеті, олардың ғибадат орындарын (Гурдвара) басқарады. Сикхтар әйелдерге тең дәрежеде қарауға міндетті, ал сикх қоғамындағы жыныстық кемсітушіліктің діни негізі жоқ. Алайда, әлеуметтік, мәдени және касталық қысымның салдарынан практикада гендерлік теңдікке қол жеткізу қиын болды. Касталық жүйе сикхтардың негізгі қағидаларына қайшы келетінін атап өткен жөн. Әйелдер арасындағы теңдік әрқашан сикхтер дінінің басты атрибуты болып келгенімен, көптеген әйелдер елеулі үлес қосқан, бірақ бұл әлі де қолға алынбаған жұмыс екенін атап өту керек. 1990 жылдары сик әйелдері тобы Дарбар Сахибтің еденін жууды өтінді, бірақ оларға рұқсат берілмеді. Ерлерден айырмашылығы, әйелдерге әлі де Алтын ғибадатханаға және одан қайтып келе жатқанда негізгі жазба орындарын көтеріп жүретін паликинді тасымалдауға көмектесуге рұқсат етілмейді. Сонымен қатар, әйелдер SGPC мүшелерінің 20%-дан азын құрайды. Диаспорадағы әйелдер әйелдерге дәстүрлі өмірдің көптеген аспектілерін ашуда жетекшілік ететін болса да, әртүрлі діни рәсімдер мен институттарға әйелдердің қатысуы өте сирек кездеседі. Грантты желдету үшін "чаур сева" деп аталатын аспапты қолданатын немесе Гур Грант Сахибты қасиетті орыннан Ақал Тахт аумағына немесе алтын ғибадатханадағы Киртанға ауыстыратын Хармандир Сахиб рәсіміндегі Сукхасан рәсімінде сияқты рәсімдер көбінесе ер адамдарда басым. Сонымен қатар, Грантилер мен Гурудуараларды басқару кәсіптері де ерлер басымдылығында. Мәселелердің бірі - діни тұрғыдан алғанда, әйелдердің күздегі күтімі таза емес, бірақ сикхтер қоғамында патриархатты табу деп қарастырады.