Кіріспе

Триконасана немесе Уттхита Триконасана (; IAST: utthita trikoṇāsana), [Extended] Үшбұрыш Поза - қазіргі заманғы йогадағы жаттығу ретінде тұрған асана. Оның түрлеріне Баддха Триконасана (баундалған үшбұрышты поза) және Паривертта Триконасана (өңкерілген үшбұрышты поза) жатады.

Этимологиясы мен шығу тегі

Атауы санскрит тіліндегі "уттита" (उत्थित), "ұзартылған", "трикоṇа" (त्रिकोण) "үшбұрыш" және "асан" (आसन) "орын" немесе "орындық" сөзінен шыққан. Бұл поза алғаш рет ХХ ғасырда Тирумалаи Кришнамачарьяның тәлімінде, оның ішінде 1934 жылы жазылған "Йога Макаранда" кітабында және оның шәкірттерінің еңбектерінде сипатталған.

Сипаттама

Триконасана екі бөліктен тұрады: біріншісі - солға, екіншісі - оңға қаратып. Дәрігер аяқ-қолдарын бір аяқ ұзындығы арақашықтықта ұстап, тізелерін бүкпей тұрып, оң аяғын толықтай сыртқа, сол аяғын 45 градустан азға ішкі жағына бұрады. Қолдар екі жаққа жайылып, жерге параллель, алақандары төмен қарай; денесі оң жаққа ыңғайлы түрде созылған, ал қолдар еденге параллель күйінде болады. Ауысының тұсы оң жаққа толық созылғаннан кейін оң қол төмендейді, осылайша оң қол оң аяқтың алдыңғы жағына (сол жағына) жеткенде, оң қол иілген жағдайда төмен қарай. Сол қол тік бағытта созылған, ал омыртқа мен сүйек сағаттық бағыттағы бағытқа қарсы (яғни, сол жаққа қарай жоғары, өйткені олар еденге шамамен параллель) жоғарылатылған қолдарды рычаг ретінде пайдаланады, ал омыртқа жерге параллель болып қалады. Қолдар бір-бірінен алыстатылады, ал бас сол саусаққа қарауға бұрылуы мүмкін, бұл омыртқаның бұрылуын сәл күшейтеді. Тұрып тұру күйіне оралған соң, сол жаққа қарай қайталанады.

Стильдік айырмашылықтар

Йоганың әртүрлі бағыттары триконасананың не екеніне қатысты әртүрлі пікірлер айтады. 2001 жылы "Йога журналында" жазылған асана туралы мақалада қазіргі заманғы бес йога дәстүрінің ұстаздары берген нұсқаулар (Ийенгар йогасы, Аштанга виниаса йогасы, Криппалу йогасы, Сивананда йогасы және Бикрам йогасы) денеге түрлі ұстанымдарды көрсетті. Бұл мақалада Триконасана (үшбұрышты поза) мен Уттита Триконасана (ұзартылған үшбұрышты поза) арасында айырмашылық жоқ. Сатьянанда йога дәстүрінде триконасана бес асанадан тұратын серия ретінде сипатталады. Алғашқы үшінде алдыңғы тізе бүгілген, қолдың жоғарғы жағы тік жоғары қарай, төменгі жағы аяқтың алдындағы еденде немесе шынтақ тізеге тірелген. Екіншісінің жоғарғы қолы алдыға қарай, басынан жоғары қарай бағытталған. Үшіншісі - қолдың жоғарғы жағы артқы жағында. Төртіншісінің аяқтары түзу, екі аяғы да сыртқа қарай, ал денесі көлденең, қолдары екі жаққа қарай созылады. Соңында оң қолды сол аяққа тигізеді, сол қолды жоғары қарай, алақанды алға қарай, ал көзді қолға қарай бағыттайды; содан кейін бұл екінші жағында қайталанады. Тағы бір дамыған түр - Бадда Паривритта Триконасана (бондалған айналдырылған үшбұрышты поза). Бұл Parivritta Trikonasana-ға ұқсас, бірақ қолды біріктіріп байланған, сондай-ақ Baddha Trikonasana айналымсыз (Utthita) Trikonasana. Супта (Уттита) Триконасана (жатып тұрған үшбұрышты поза) денесі, аяқтары мен қолдары тура тұрған (Уттита) Триконасана сияқты орналастырылған, бірақ еденде жатыр. Аяқпен қабырғаға басып, қабырғаға параллель және одан аздап қашықтықта йога матысын қою ыңғайлы. Супта Паривритта Триконасана (жатып, айналдырылған үшбұрышты поза) - бұл Паривритта Триконасана, оны еденде жатып, аяқтарымен қабырғаға басып жаттығу.

Мәдениетте

1990 жылы "Йога Айенгар жолы" атты кітапта британдық йога мұғалімі Мира Мехтаның жасаған позасының суреті 1991 жылы он рупиялық үнді пошта маркасына бейімделген. Сурет "әдемі дене қалпы" деп сипатталды.