Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық ақын және белсенді Альберто Балтазар Уриста Хередия (8 тамыз 1947 жылы туған), Alurista атпен жақсы танымал, американдық ақын және белсенді. Оның шығармалары Чикано қозғалысына ықпал етті және Чикано поэзиясы саласында маңызды.
American poet and activist
Alberto Baltazar Urista Heredia (born August 8, 1947), better known by his nom de plume Alurista, is an American poet and activist. His work was influential in the Chicano Movement and is important to the field of Chicano poetry.
Ерте өмір және білім
Уриста Мехико қаласында дүниеге келіп, Морелос штатында бастауыш мектепті бітірген. Ол он үш жасында Америка Құрама Штаттарына көшіп барып, отбасымен бірге Калифорния штатының Сан-Диего шекарасындағы қалада қоныстанды. Ол 1965 жылы орта мектепті бітіріп, Калифорния штатының Ориндж округіне қарасты Чапман университетінде бизнес-әкімшілік мамандығын оқыды. Алайда ол бұл саланы ұнатпай, дін зерттеу үшін Сан-Диего мемлекеттік университетінің (СДСУ) қатарына түсті. Ол "2" деген бағаға жетер алдында бірнеше рет мамандығын өзгертті. 1970 жылы психологиядан. 1978 жылы SDSU-дан магистратураны, ал 1983 жылы Калифорния университеті Сан-Диегодан әдебиетта докторлық дәрежесін алды. Оның докторлық диссертациясы шиканолық заңгер және жазушы Оскар Зета Акостаның шығармашылығы туралы болды. Ол Калифорнияның Сан-Луис-Обиспо қаласындағы Калифорния политехникалық мемлекеттік университетінде, Колорадоның Денвер қаласындағы Эскула Тлателолькода және Остиндегі Техас университетінде сабақ берді. Сондай-ақ, ол бүкіл әлем бойынша лекциялар оқып, өлеңдерін оқыды.
Urista was born in Mexico City and attended primary school in Morelos. He went to the United States when he was thirteen, settling with his family in the border city of San Diego, California. He graduated from high school in 1965 and began studying business administration at Chapman University in Orange County, California. He disliked the field, however, and transferred to San Diego State University (SDSU) to study religion. He changed his major several times before earning a B. A. in psychology in 1970. He went on to earn an M. A. from SDSU in 1978, and his PhD in literature from the University of California San Diego in 1983. His doctoral thesis was on the fiction of Chicano lawyer and author Oscar Zeta Acosta. He has taught at California Polytechnic State University in San Luis Obispo, California, Escuela Tlatelolco in Denver, Colorado, and at the University of Texas at Austin. He has also lectured and read his poetry in venues throughout the world.
Поэзия
Уристаның өлең жазуға деген алғашқы тәжірибесі Мексикада студент кезінде болды. Ол ақша табу үшін сыныптастарына махаббат өлеңдерін жаза бастады. 1966 жылы баспаға өлең жаза бастады. 1967 жылы ол MEChA-ның SDSU бөлімін, Movimiento Estudiantil Chicano de Aztlán ("Азтланның чикано студенттері қозғалысы") және студенттерді ұйымдастырды. Ол бірнеше жұмыс істеді, соның ішінде Америкаға қызмет етуші еріктілер (VISTA) бағдарламасы үшін жұмыс істеді, ол Линдон Б. Джонсон әкімшілігінің кедейшілікке қарсы соғысының бөлігі болды. 1969 жылы ол Родольфо "Корки" Гонзалестің "Әділет үшін крест жорығы" ұйымдастырған Бірінші ұлттық чиканолық жастар азаттық конференциясына қатысты және қатысушыларға өлең оқыды. Бұл өлең сол жерде болған жастарды қатты қобалжытты, олар оны Чикано қозғалысының саяси манифесті - План Espiritual de Aztlán-ның кіріспесі ретінде қабылдады. Сан-Диегоға оралғаннан кейін ол SDSU-де Чикано зерттеулер кафедрасын құруға көмектесті. 1990 жылдардың ортасында ол "Taco Shop Poets" тобымен саяхаттап, өнер көрсетті. Алайда, ол хип-хоп әсерімен өркендеген шикано поэзиясының жаңа стилін мақұлдамағанын білдірді. Movimiento de Arte y Cultura Latino Americana (MACLA) ұйымдастырған поэзиялық слэм туралы ол: "Бұл Чикано поэзиясы емес, [ ] олар мұны жасағаны жақсы, бірақ бұл Чикано әдебиетінің дәстүріне жатпайды" деді. Алайда, атау өзгеруі оның марксистік философиясының көрінісі болды: "Бұл ұғым нәрсені біріктіру үшін синтездеу болды. Сондықтан мен өз атыммен осылай етуге тырыстым". 1970 жылдары Алуриста Чикано жазушылары мен сыншыларын өздерінің шығармаларын бөлісуге және сынға алуға шақыратын жыл сайынғы Фестиваль Флориканто ұйымдастырды. Өзінің өлеңінен басқа, Алуриста фантастикаға, әдеби сынға және чикано мәдениеті мен тарихы туралы көптеген очерктерге қатысты шығармалар жазды. Ол Чикано қозғалысы дәуіріндегі "Азтлан" концепциясын танымал етіп, оны поэзиясы арқылы рухани өлшеммен толтырды. Оның испан тіліндегі жазбалары испан тілінде сөйлейтін елдердің сыншыларының назарына түскен алғашқы америкалықтардың бірі болды. АҚШ-та ол испан және ағылшын тілдерін араластырған алғашқы сыншыл ақындардың бірі болды.
Urista's first experience writing poetry was as a student in Mexico, when he began writing love poems for his classmates as a way to earn money. He began writing poetry for publication in 1966. In 1967, he co founded the SDSU chapter of MEChA, the Movimiento Estudiantil Chicano de Aztlán, ("Chicano Student Movement of Aztlán") and organized students in favor of the United Farm Workers grape boycott. He held several jobs, including working for the Volunteers in Service to America (VISTA) program, part of the Lyndon B. Johnson administration's War on Poverty. In 1969, he attended the First National Chicano Youth Liberation Conference, hosted by Rodolfo "Corky" Gonzales's Crusade for Justice, and read a poem to the attendees. The poem so moved the youth present that they adopted it as the preamble of the Plan Espiritual de Aztlán, the political manifesto of the Chicano Movement. Upon returning to San Diego, he helped to establish the Chicano Studies department at SDSU. During the mid 1990s, he traveled and performed with the Taco Shop Poets. However, he has expressed disapproval of the new, Hip hop influenced style of Chicano poetry. Regarding a poetry slam hosted by the Movimiento de Arte y Cultura Latino Americana (MACLA), he said, "That's not Chicano poetry, [ ] It's nice that they're doing it, but it's not part of the tradition of Chicano literature." However, the name change was also a reflection of his Marxist philosophy: "The notion was to synthesize to bring things together. So I tried to do that with my name." In the 1970s, Alurista organized the Festival Floricanto, an annual event that convened Chicano writers and critics to share and critique their work. In addition to his own poetry, Alurista has written works of non fiction, literary criticism, and many essays on Chicano culture and history. He is credited with popularizing the Chicano Movement era concept of "Aztlán" and imbuing it with a spiritual dimension through his poetry. His Spanish language writings were among the first by an American to be taken seriously by critics from hispanophone countries. In the United States, he was one of the first critically acclaimed poets to mix the Spanish and English languages.
Жеке өмір
Алуриста екі рет үйленген, төрт баласы бар. Ол 1995-1998 жылдар аралығында "рухани бұрмалануда" болды, ол туралы ол былай деді: "Өнерші болу - бұл барлық шығармашылық емес. Өзін-өзі құрту кезеңдері болады. Сіз өзіңізді құртатын нәрселерді ішкі сезімге бөлесіз. Сіз өзіңіздің қайғыңыз үшін басқаларды кінәлайсыз, не болмасын немесе кім болса да, бұл сізді ренішпен күтуші адамға айналдырады. Осылай реніштің өзіңді жеп қояды". 1998 жылы отбасылық проблемалар мен есірткіге тәуелділік туралы аңыздардан кейін, Алуриста өзінің ұзақ уақыттан бері тұрған үйі Сан-Диегодан Калифорниядағы Сан-Хосеге көшіп барды. Рухани тұрғыдан алғанда, Уриста буддист және католик ретінде танылады, сондай-ақ терлеу үйі сияқты жергілікті дәстүрлерді мойындайды. Саяси тұрғыдан ол өзін "социалист" деп атайды. Маяның барлық нәрсеге бейімделгені анық".
Alurista has been married twice and has four children. He spent the years 1995 – 1998 in a "spiritual meandering", about which he said, "Being an artist is not all creativity. There are periods of self destructiveness. You internalize things that destroy you. You end up blaming others for your pain whatever or whoever those 'others' happen to be which makes you a resentful person. That resentment turns inward, and you end up eating yourself up." In 1998, after family problems and rumors of substance abuse, Alurista left his longtime home of San Diego for San Jose, California, attracted by its active cultural arts scene. Spiritually, Urista identifies as both a Buddhist and a Roman Catholic, as well as acknowledging indigenous practices such as the sweat lodge. Politically, he identifies himself as a " socialist. With a definite Mayan bent to everything."
Дін
Алуриста буддист және католик дінін ұстанады. Ол католицизмді оның ырымдары үшін, буддизмді оның медитациялық әдістері үшін бағалайды. Ол өзінің Американың түпкүллі халқының салт-дәстүрлеріне қатысатынын және "Отаным Күн мен Жер Анаға, ағаштарым мен әпке-қарындастарыма, ағаш пен құмырсқаларға, адам баласына, барлық нәрсе бір-бірімен байланысты екенін көрсететін нәрселерге қатысатынын" айтады.
Alurista identifies as both a Buddhist and a Roman Catholic. He admires Catholicism for its rituals, and Buddhism for its meditative practices. He says that he also engages in Native American practices, and is "connected to [his] Father Sun and Mother Earth and [his] brothers and sisters, trees and ants and what not [he's] able to do things that show [him] that everything is connected, man."
Марапаттар
Алуриста көптеген марапаттарға ие болды және Чикано қауымдастығында өз беделін тапты. Ол өзінің өлеңдерін бүкіл әлемде, Мексикадан бастап, АҚШ-қа дейін, Еуропаға дейін оқыды. Ол сонымен қатар төрт чикано ақыны қатысқан "Torn in Two" видеосының продюсері және тақырыбы болды. Бұл бейне 1984 жылы эфирге шықты және "Эмми" сыйлығын жеңіп алды. Алуристаның жұмысы "Бенсон жинағындағы мексикалық америкалық мұрағаттар: пайдаланушыларға арналған нұсқаулық" , Техас университеті, Остинде жинақталады. Ол профессор және ғалым, филология ғылымдарының докторы. 1984 жылы Колорадо колледжінің "Младший МакАртур" кафедрасының иегері атанды. Ол Сан-Диего штатындағы Movimiento Estudiantil Chicano de Aztlan, Concilio for la Justicia, Centro Cultural de la Raza және Сан-Диего мемлекеттік университетінің чикано зерттеулер кафедрасы сияқты бірнеше академиялық және қоғамдық ұйымдардың негізін қалаушы. Оның еңбектері Техас университеті, Остин және Калифорнияның этникалық және көпмәдени мұрағаттарында сақталған.
Alurista has received numerous awards and has made his mark in the Chicano community. He has read his poetry all over the world, from Mexico, to the United States, to Europe. He was also producer and subject of the video, "Torn in Two", which featured four Chicano poets. The video aired in 1984 and won an Emmy. Alurista's work is being collected in the "Mexican American Archives at the Benson Collection: A Guide for Users", University of Texas, Austin. He is a professor and scholar, having obtained his Ph. D. in Spanish and Latin American literature, he was awarded the Jr. MacArthur Chair in Spanish by Colorado College in 1984 for his teaching excellence. He is the cofounder of multiple academic and community organizations, such as Movimiento Estudiantil Chicano de Aztlan at San Diego State, Concilio for la Justicia, Centro Cultural de la Raza, and the Department of Chicano Studies at San Diego State University. His papers are held at University of Texas, Austin and at California Ethnic and Multicultural Archives.