Кіріспе

Америкалық ақын және белсенді Альберто Балтазар Уриста Хередия (8 тамыз 1947 жылы туған), Alurista атпен жақсы танымал, американдық ақын және белсенді. Оның шығармалары Чикано қозғалысына ықпал етті және Чикано поэзиясы саласында маңызды.

Ерте өмір және білім

Уриста Мехико қаласында дүниеге келіп, Морелос штатында бастауыш мектепті бітірген. Ол он үш жасында Америка Құрама Штаттарына көшіп барып, отбасымен бірге Калифорния штатының Сан-Диего шекарасындағы қалада қоныстанды. Ол 1965 жылы орта мектепті бітіріп, Калифорния штатының Ориндж округіне қарасты Чапман университетінде бизнес-әкімшілік мамандығын оқыды. Алайда ол бұл саланы ұнатпай, дін зерттеу үшін Сан-Диего мемлекеттік университетінің (СДСУ) қатарына түсті. Ол "2" деген бағаға жетер алдында бірнеше рет мамандығын өзгертті. 1970 жылы психологиядан. 1978 жылы SDSU-дан магистратураны, ал 1983 жылы Калифорния университеті Сан-Диегодан әдебиетта докторлық дәрежесін алды. Оның докторлық диссертациясы шиканолық заңгер және жазушы Оскар Зета Акостаның шығармашылығы туралы болды. Ол Калифорнияның Сан-Луис-Обиспо қаласындағы Калифорния политехникалық мемлекеттік университетінде, Колорадоның Денвер қаласындағы Эскула Тлателолькода және Остиндегі Техас университетінде сабақ берді. Сондай-ақ, ол бүкіл әлем бойынша лекциялар оқып, өлеңдерін оқыды.

Поэзия

Уристаның өлең жазуға деген алғашқы тәжірибесі Мексикада студент кезінде болды. Ол ақша табу үшін сыныптастарына махаббат өлеңдерін жаза бастады. 1966 жылы баспаға өлең жаза бастады. 1967 жылы ол MEChA-ның SDSU бөлімін, Movimiento Estudiantil Chicano de Aztlán ("Азтланның чикано студенттері қозғалысы") және студенттерді ұйымдастырды. Ол бірнеше жұмыс істеді, соның ішінде Америкаға қызмет етуші еріктілер (VISTA) бағдарламасы үшін жұмыс істеді, ол Линдон Б. Джонсон әкімшілігінің кедейшілікке қарсы соғысының бөлігі болды. 1969 жылы ол Родольфо "Корки" Гонзалестің "Әділет үшін крест жорығы" ұйымдастырған Бірінші ұлттық чиканолық жастар азаттық конференциясына қатысты және қатысушыларға өлең оқыды. Бұл өлең сол жерде болған жастарды қатты қобалжытты, олар оны Чикано қозғалысының саяси манифесті - План Espiritual de Aztlán-ның кіріспесі ретінде қабылдады. Сан-Диегоға оралғаннан кейін ол SDSU-де Чикано зерттеулер кафедрасын құруға көмектесті. 1990 жылдардың ортасында ол "Taco Shop Poets" тобымен саяхаттап, өнер көрсетті. Алайда, ол хип-хоп әсерімен өркендеген шикано поэзиясының жаңа стилін мақұлдамағанын білдірді. Movimiento de Arte y Cultura Latino Americana (MACLA) ұйымдастырған поэзиялық слэм туралы ол: "Бұл Чикано поэзиясы емес, [ ] олар мұны жасағаны жақсы, бірақ бұл Чикано әдебиетінің дәстүріне жатпайды" деді. Алайда, атау өзгеруі оның марксистік философиясының көрінісі болды: "Бұл ұғым нәрсені біріктіру үшін синтездеу болды. Сондықтан мен өз атыммен осылай етуге тырыстым". 1970 жылдары Алуриста Чикано жазушылары мен сыншыларын өздерінің шығармаларын бөлісуге және сынға алуға шақыратын жыл сайынғы Фестиваль Флориканто ұйымдастырды. Өзінің өлеңінен басқа, Алуриста фантастикаға, әдеби сынға және чикано мәдениеті мен тарихы туралы көптеген очерктерге қатысты шығармалар жазды. Ол Чикано қозғалысы дәуіріндегі "Азтлан" концепциясын танымал етіп, оны поэзиясы арқылы рухани өлшеммен толтырды. Оның испан тіліндегі жазбалары испан тілінде сөйлейтін елдердің сыншыларының назарына түскен алғашқы америкалықтардың бірі болды. АҚШ-та ол испан және ағылшын тілдерін араластырған алғашқы сыншыл ақындардың бірі болды.

Жеке өмір

Алуриста екі рет үйленген, төрт баласы бар. Ол 1995-1998 жылдар аралығында "рухани бұрмалануда" болды, ол туралы ол былай деді: "Өнерші болу - бұл барлық шығармашылық емес. Өзін-өзі құрту кезеңдері болады. Сіз өзіңізді құртатын нәрселерді ішкі сезімге бөлесіз. Сіз өзіңіздің қайғыңыз үшін басқаларды кінәлайсыз, не болмасын немесе кім болса да, бұл сізді ренішпен күтуші адамға айналдырады. Осылай реніштің өзіңді жеп қояды". 1998 жылы отбасылық проблемалар мен есірткіге тәуелділік туралы аңыздардан кейін, Алуриста өзінің ұзақ уақыттан бері тұрған үйі Сан-Диегодан Калифорниядағы Сан-Хосеге көшіп барды. Рухани тұрғыдан алғанда, Уриста буддист және католик ретінде танылады, сондай-ақ терлеу үйі сияқты жергілікті дәстүрлерді мойындайды. Саяси тұрғыдан ол өзін "социалист" деп атайды. Маяның барлық нәрсеге бейімделгені анық".

Дін

Алуриста буддист және католик дінін ұстанады. Ол католицизмді оның ырымдары үшін, буддизмді оның медитациялық әдістері үшін бағалайды. Ол өзінің Американың түпкүллі халқының салт-дәстүрлеріне қатысатынын және "Отаным Күн мен Жер Анаға, ағаштарым мен әпке-қарындастарыма, ағаш пен құмырсқаларға, адам баласына, барлық нәрсе бір-бірімен байланысты екенін көрсететін нәрселерге қатысатынын" айтады.

Марапаттар

Алуриста көптеген марапаттарға ие болды және Чикано қауымдастығында өз беделін тапты. Ол өзінің өлеңдерін бүкіл әлемде, Мексикадан бастап, АҚШ-қа дейін, Еуропаға дейін оқыды. Ол сонымен қатар төрт чикано ақыны қатысқан "Torn in Two" видеосының продюсері және тақырыбы болды. Бұл бейне 1984 жылы эфирге шықты және "Эмми" сыйлығын жеңіп алды. Алуристаның жұмысы "Бенсон жинағындағы мексикалық америкалық мұрағаттар: пайдаланушыларға арналған нұсқаулық" , Техас университеті, Остинде жинақталады. Ол профессор және ғалым, филология ғылымдарының докторы. 1984 жылы Колорадо колледжінің "Младший МакАртур" кафедрасының иегері атанды. Ол Сан-Диего штатындағы Movimiento Estudiantil Chicano de Aztlan, Concilio for la Justicia, Centro Cultural de la Raza және Сан-Диего мемлекеттік университетінің чикано зерттеулер кафедрасы сияқты бірнеше академиялық және қоғамдық ұйымдардың негізін қалаушы. Оның еңбектері Техас университеті, Остин және Калифорнияның этникалық және көпмәдени мұрағаттарында сақталған.